BYD, hãng xe điện lớn nhất thế giới, đang đối mặt với cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng khi dòng tiền cạn kiệt và khoản nợ khổng lồ lên tới 45 tỷ USD. Trong quá khứ, BYD từng chiếm dụng vốn của các nhà cung ứng thông qua hệ thống thanh toán nội bộ Di Lian, với thời gian thanh toán kéo dài tới 300 ngày, tạo ra nguồn vốn giá rẻ để tài trợ cho tăng trưởng thần tốc.
Cam kết thanh toán 60 ngày và áp lực từ Bắc Kinh
Tháng 6 năm ngoái, BYD cam kết thanh toán tiền hàng cho nhà cung ứng trong vòng 60 ngày, đáp ứng chiến dịch siết chặt quản lý của Bắc Kinh đối với tình trạng chèn ép nhà cung cấp trong ngành ô tô. Cam kết này kích hoạt cuộc đại tu nội bộ, buộc BYD chuyển sang các chứng từ bảo lãnh ngân hàng và tiền mặt, tái cấu trúc các khoản nợ hàng chục tỷ USD.
Tái cơ cấu nợ và dòng tiền suy giảm
Theo báo cáo thường niên, tổng dư nợ vay của BYD tăng vọt lên 113,4 tỷ nhân dân tệ (16,6 tỷ USD) trong năm 2025, từ mức 28,5 tỷ nhân dân tệ năm trước. Quý 1 năm 2026, các khoản vay ngắn hạn tăng 72% lên 66 tỷ nhân dân tệ. BYD giải thích sự gia tăng này phản ánh quá trình tái cơ cấu nợ phải trả. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh giảm mạnh từ 133,4 tỷ nhân dân tệ năm 2024 xuống 59,1 tỷ nhân dân tệ năm 2025, và chỉ còn 2,8 tỷ nhân dân tệ trong quý 1 năm 2026.
Hệ thống Di Lian và chiếm dụng vốn
Hệ thống thanh toán nội bộ Di Lian cho phép BYD kéo dài thời gian thanh toán tới 300 ngày, tạo nguồn vốn không lãi suất từ nhà cung cấp. Truyền thông Trung Quốc ước tính có tới 10.000 doanh nghiệp đã nhận tiền qua hệ thống này. Chuyên gia Laila Khawaja từ Gavekal nhận định điều khoản chiếm dụng vốn của BYD đặc biệt hung hãn. Áp lực từ chính phủ buộc BYD phải công khai hệ thống này, nhưng hãng từ chối tiết lộ quy mô.
Nợ thực tế lên tới 45 tỷ USD
Theo tính toán của GMT Research, nếu cộng gộp các khoản phải thu đã xóa sổ và khoản phải trả quá hạn 90 ngày, nợ ròng điều chỉnh của BYD lên tới 320 tỷ nhân dân tệ (45 tỷ USD) vào năm ngoái. GMT xếp BYD vào nhóm rủi ro kế toán cao do thiếu minh bạch. Dù BYD đã rút ngắn chu kỳ thanh toán xuống 123 ngày, vẫn còn xa mục tiêu 60 ngày của Bắc Kinh.
Tham vọng bành trướng và thách thức tài chính
BYD đang xây dựng nhà máy tại Hungary, Brazil, Indonesia, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Uzbekistan, đồng thời đóng hạm đội 8 siêu tàu vận tải ô tô. CEO Snow Bull Capital, Taylor Ogan, cho rằng BYD vẫn tiếp cận được vốn vay lãi suất thấp (1,5%-2,9%) và sở hữu kho tiền mặt 75,8 tỷ nhân dân tệ. Tuy nhiên, áp lực tài chính đè nặng lên tham vọng bá chủ toàn cầu của hãng.
Một giám đốc nhà cung ứng tại Thượng Hải chia sẻ BYD bắt đầu trả tiền mặt cho các nhà cung ứng nhỏ, giải phóng nguồn vốn bị giam lỏng gần một năm. Sự thay đổi này mang lại hy vọng cho các doanh nghiệp nhỏ đang kiệt quệ tài chính.
