Ngày 25/6, tại hội thảo khoa học '50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế', TS Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc, đã đề xuất áp dụng mô hình phát triển thành công của Hàn Quốc cho TP.HCM nhằm hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Thu hút đầu tư quốc tế và phát huy nguồn lực kiều bào
TS Linh nhấn mạnh Hàn Quốc hiện là đối tác đầu tư lớn của Việt Nam với tổng vốn FDI lũy kế vượt 80 tỷ USD. Các tập đoàn như Samsung, LG, Lotte, Hyundai, SK đã hiện diện tại TP.HCM và sẵn sàng mở rộng nếu có môi trường pháp lý hấp dẫn. Ông đề xuất xây dựng cơ chế hợp tác đầu tư song phương ưu tiên, lập danh sách quốc gia đối tác chiến lược (Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, EU, Singapore) với quy trình phê duyệt đầu tư không quá 15 ngày làm việc.
Dự thảo Luật cần cho phép nhà đầu tư từ các quốc gia có hiệp định đầu tư (BIT) hoặc FTA được áp dụng cơ chế 'đầu tư thông thoáng', không yêu cầu kiểm tra thị trường trước đối với các ngành không thuộc danh mục hạn chế. Đồng thời, thiết lập 'văn phòng đầu tư chiến lược' chuyên trách, hoạt động như một cơ quan một cửa tích hợp, kết nối nhà đầu tư chiến lược với cơ quan quản lý nhà nước trong thời gian thực.
Cơ chế thu hút trí thức kiều bào và đổi mới sáng tạo
TS Linh cho rằng kiều bào không chỉ muốn gửi tiền về mà còn muốn trực tiếp đầu tư và đóng góp trí tuệ. Ông đề xuất xây dựng cơ chế 'trí thức kiều bào về phục vụ đất nước' với môi trường làm việc và ưu đãi xứng đáng. Ngoài ra, cần bổ sung quy định cho phép các trường đại học tại TP.HCM thành lập công ty con, khu ươm tạo trong khuôn viên trường với cơ chế chia sẻ sở hữu trí tuệ rõ ràng.
TS Linh gợi mở tham khảo mô hình KAIST (Korea Advanced Institute of Science and Technology) để xây dựng một 'Đại học đổi mới sáng tạo TP.HCM' đẳng cấp quốc tế, nơi đại học gắn chặt với ngành công nghiệp từ nghiên cứu đến thương mại hóa sản phẩm.
Kinh tế số, AI và dữ liệu đô thị thông minh
TS Linh chỉ ra kinh tế số, AI và dữ liệu đô thị thông minh là khoảng trống lớn nhất trong dự thảo Luật. Ông đề xuất xây dựng 'Khung dữ liệu mở đô thị TP.HCM', quy định dữ liệu do chính quyền thu thập (giao thông, môi trường, y tế, năng lượng) phải được mở cho doanh nghiệp và nhà nghiên cứu theo chuẩn quốc tế. Đồng thời, cho phép thử nghiệm mô hình AI trong các lĩnh vực như cảnh sát giao thông tự động, y tế từ xa, giám sát ô nhiễm, phân loại rác thải, với khung quản lý trách nhiệm pháp lý AI rõ ràng.
Xa hơn, ông đề xuất thiết lập 'Khu kinh tế số đặc biệt' trong lòng TP.HCM, nơi các quy định về dữ liệu, thanh toán điện tử, tiền kỹ thuật số và trao đổi thông tin xuyên biên giới được áp dụng theo tiêu chuẩn quốc tế GDPR/ASEAN DGA. 'Trong kỷ nguyên dữ liệu lớn, nếu không có nền tảng pháp lý cho quản trị dữ liệu đô thị, thành phố sẽ đứng sau trong cuộc đua toàn cầu', TS Linh nói.
Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM
TS Linh kiến nghị Ban soạn thảo dự thảo Luật nghiên cứu phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCM) với khung pháp lý đặc thù tham chiếu mô hình Songdo International Business District (Hàn Quốc) hoặc Marina Bay (Singapore).
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan Điều hành VIFC-HCM, cho biết việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế là yêu cầu tất yếu. Nếu Việt Nam muốn tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, cần đa dạng hóa nguồn vốn và chuyển đổi từ hệ thống tài chính dựa vào ngân hàng sang dựa vào thị trường vốn. Ông nhấn mạnh VIFC-HCM không chỉ thu hút vốn mà phải kiến tạo và chuyển dịch dòng vốn vào nền kinh tế thực, đặc biệt là các lĩnh vực ưu tiên như logistics, công nghiệp công nghệ cao. Trung tâm phải phát triển theo hướng 'tam giác phát triển' của Đông Nam Bộ: logistics - công nghiệp công nghệ cao - tài chính.
