Xung Đột Trung Đông Tạo Sức Ép Lớn Lên Doanh Nghiệp Việt Nam
Trong một văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV, thuộc Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng) đã đánh giá cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra sức ép lớn, đa chiều và có xu hướng lan rộng đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Theo đó, tác động của xung đột không còn dừng ở mức rủi ro tiềm ẩn mà đã chuyển hóa thành áp lực thực tế trong hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Khảo Sát Cho Thấy Tác Động Nghiêm Trọng
Kết quả khảo sát nhanh từ ngày 16/3 đến ngày 22/3 của Ban IV với 228 doanh nghiệp cho thấy, có tới 62,7% doanh nghiệp đánh giá xung đột đang ảnh hưởng ở mức lớn hoặc rất lớn đến hoạt động kinh doanh hiện tại. Đáng chú ý, 55,3% doanh nghiệp cho biết tác động đã xảy ra trên thực tế, chứng tỏ một cú sốc địa chính trị bên ngoài đang truyền dẫn khá nhanh vào nền kinh tế trong nước thông qua các chiều cạnh khác nhau.
Mức độ ảnh hưởng được ghi nhận cao hơn ở các ngành gắn trực tiếp với nhiên liệu, vận tải, xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và chuỗi cung ứng quốc tế. Điều này cho thấy sự lan tỏa nhanh chóng của các tác động từ xung đột đến nền kinh tế Việt Nam.
Chi Phí Đầu Vào Tăng Cao Gây Áp Lực Lớn
Một vấn đề đáng quan ngại khác là việc chi phí đầu vào gia tăng đang tác động trực tiếp và mạnh nhất tới sản xuất kinh doanh trong nước, bắt đầu bào mòn dòng tiền và biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Có tới 87,7% doanh nghiệp khảo sát cho biết chi phí đầu vào tăng, trong đó 50,4% đánh giá tăng mạnh.
Phần lớn doanh nghiệp ghi nhận mức tăng trong khoảng 5-10%, đặc biệt có 18,4% doanh nghiệp cho biết chi phí tăng trên 20%. Nguyên nhân chính đến từ giá năng lượng, giá nguyên vật liệu, chi phí logistics và chi phí tài chính. Các doanh nghiệp logistics - vận tải, thương mại - xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp và xây dựng là những nhóm chịu áp lực lớn hơn cả.
Ban IV nhận định: "Nếu không có giải pháp ứng phó phù hợp, áp lực chi phí có thể tiếp tục lan sang giá thành, lợi nhuận, dòng tiền, khả năng duy trì đơn hàng và sức chống chịu của doanh nghiệp nói chung."
Gián Đoạn Logistics Và Suy Giảm Đơn Hàng
Ban IV cũng đánh giá việc gián đoạn vận tải quốc tế, logistics và suy giảm đầu ra đang làm gia tăng tính dễ tổn thương của doanh nghiệp. Khảo sát cho thấy 52,2% doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng bởi gián đoạn vận tải quốc tế và logistics, với biểu hiện rõ nhất là giá cước vận tải tăng, thời gian vận chuyển kéo dài và phát sinh thêm chi phí giao nhận.
Phần lớn doanh nghiệp ghi nhận chi phí logistics tăng từ 5 - 15%, đặc biệt có 8,1% doanh nghiệp cho biết chi phí logistics tăng trên 30%. Đồng thời, 53,5% doanh nghiệp cho biết bị giảm đơn hàng tại các thị trường xuất khẩu, chủ yếu tại châu Á và Trung Đông. Điều này cho thấy cú sốc không chỉ tác động đến đầu vào mà đã bắt đầu lan sang đầu ra, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện đơn hàng, năng lực cạnh tranh và khả năng duy trì thị trường của doanh nghiệp.
Tác Động Đến Tâm Lý Đầu Tư Và Khả Năng Chống Chịu
Đặc biệt, tác động của xung đột đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý đầu tư, khả năng tiếp cận vốn và điều kiện tài chính của doanh nghiệp. Có 64,5% doanh nghiệp cho biết đã phải hoãn hoặc điều chỉnh kế hoạch đầu tư. Đồng thời, các áp lực tài chính được doanh nghiệp ghi nhận ngày càng rõ hơn, gồm chi phí lãi vay gia tăng, khó khăn trong tiếp cận vốn, biến động tỷ giá và áp lực thanh toán quốc tế.
Phần lớn doanh nghiệp tự đánh giá khả năng chống chịu chỉ ở mức trung bình (59,3%), trong khi 23,7% cho rằng khả năng chống chịu ở mức thấp. Những số liệu này cho thấy khu vực doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang có dư địa ứng phó tương đối hạn chế trước các cú sốc đồng thời về chi phí, logistics, đơn hàng và vốn.
Theo Ban IV, xung đột địa chính trị tại Trung Đông không phải là các sự kiện có tính "ngắn hạn, trước mắt" mà có thể trở thành bối cảnh phức tạp liên quan tới khái niệm "trật tự thế giới mới" và tạo ra nhiều hệ lụy khó lường.
Đề Xuất 7 Nhóm Giải Pháp Hỗ Trợ Doanh Nghiệp
Trước những tác động phức tạp do chiến sự tại Trung Đông, Ban IV đã tổng hợp ý kiến từ các doanh nghiệp, đề xuất Thủ tướng Chính phủ quan tâm xem xét, chỉ đạo 7 nhóm giải pháp.
- Ưu tiên bình ổn giá năng lượng: Giảm áp lực chi phí đầu vào và hỗ trợ ổn định nguồn cung, bao gồm theo dõi sát diễn biến giá dầu, giá nhiên liệu và các yếu tố có thể gây đứt gãy nguồn cung.
- Hỗ trợ tín dụng và cải thiện dòng tiền: Triển khai các giải pháp hỗ trợ tín dụng, cơ cấu nợ, giảm lãi suất, đặc biệt cho các ngành chịu tác động mạnh và doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Tăng cường trao đổi thông tin và cảnh báo sớm: Nâng cao khả năng thích ứng với tình hình thế giới nhiều biến động thông qua chia sẻ dự báo về thị trường năng lượng, vận tải quốc tế và rủi ro địa chính trị.
- Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính: Tháo gỡ vướng mắc pháp lý và bảo đảm thực thi thống nhất để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
- Thực thi Nghị quyết số 57-NQ/TW: Thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia để tiết kiệm chi phí và tăng năng suất lao động.
- Tận dụng cơ hội trong chuỗi cung lương thực toàn cầu: Phát huy vai trò của Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng chuỗi cung ứng lương thực thế giới.
- Quan tâm đến an ninh mạng: Tăng cường năng lực cho cộng đồng doanh nghiệp để đối phó với các cuộc tấn công mạng, gây tổn thất lớn.
Ban IV nhấn mạnh rằng bối cảnh khó khăn hiện tại chính là chất xúc tác và cũng là yêu cầu cấp thiết để thúc đẩy tăng trưởng dựa trên năng lực nội sinh. Các giải pháp này nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam vượt qua thách thức và duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu đầy biến động.
