Việt Nam đã mất 17 năm để chuyển từ nhóm nước thu nhập thấp lên nhóm thu nhập trung bình thấp, và hiện đang đặt mục tiêu đạt thu nhập trung bình cao vào năm 2035, trước khi trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045. Đây là thông tin được đưa ra tại Hội thảo 'Chính sách phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía Nam' do Ban Kinh tế Trung ương tổ chức ngày 26/11 tại TP.HCM.
Quá trình chuyển đổi thu nhập của Việt Nam
Theo báo cáo của các chuyên gia, Việt Nam bắt đầu quá trình công nghiệp hóa từ những năm 1990 và chính thức thoát khỏi nhóm nước thu nhập thấp vào năm 2008. Từ đó đến nay, Việt Nam duy trì tăng trưởng GDP bình quân khoảng 6-7% mỗi năm, giúp nâng cao thu nhập bình quân đầu người. Tuy nhiên, so với các nước trong khu vực, tốc độ này vẫn còn chậm.
Ông Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, cho biết: 'Việt Nam mất 17 năm để từ thu nhập thấp lên trung bình thấp, trong khi các nước như Hàn Quốc, Singapore chỉ mất khoảng 10-12 năm. Điều này cho thấy cần có những đột phá về thể chế và chính sách để rút ngắn thời gian.'
Mục tiêu đến năm 2035 và 2045
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2035 đạt thu nhập trung bình cao (thu nhập bình quân đầu người khoảng 7.000-12.000 USD/năm) và đến năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao (trên 12.000 USD/năm). Hiện tại, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2023 đạt khoảng 4.300 USD, tăng gần 10 lần so với năm 2000.
Tuy nhiên, theo Ngân hàng Thế giới (WB), để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần duy trì tốc độ tăng trưởng GDP ổn định ở mức 7-8% mỗi năm, đồng thời nâng cao năng suất lao động và đổi mới công nghệ. Nếu không có những cải cách mạnh mẽ, Việt Nam có thể rơi vào 'bẫy thu nhập trung bình' như nhiều nước đang phát triển khác.
Thách thức và giải pháp
Các chuyên gia chỉ ra rằng, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như già hóa dân số, năng suất lao động thấp, và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, sự phát triển không đồng đều giữa các vùng kinh tế cũng là rào cản lớn.
Ông Nguyễn Đức Kiên, nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng, nhấn mạnh: 'Chúng ta cần tập trung vào phát triển các vùng kinh tế trọng điểm, đặc biệt là vùng phía Nam, để tạo ra động lực tăng trưởng cho cả nước. Đồng thời, cần đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.'
Một số giải pháp được đề xuất bao gồm: đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển hạ tầng giao thông kết nối vùng, và tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA.
Kỳ vọng từ vùng kinh tế trọng điểm phía Nam
Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, bao gồm TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và các tỉnh lân cận, đóng góp khoảng 45% GDP cả nước và là đầu tàu tăng trưởng. Tuy nhiên, vùng này đang đối mặt với tình trạng quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường và thiếu hụt lao động có tay nghề cao.
Tiến sĩ Trần Du Lịch kiến nghị: 'Cần có chiến lược phát triển vùng một cách tổng thể, tránh tình trạng phát triển tự phát. TP.HCM nên tập trung vào các ngành dịch vụ chất lượng cao, công nghệ cao, trong khi các tỉnh lân cận phát triển công nghiệp hỗ trợ và logistics.'
Việc đạt được mục tiêu thu nhập trung bình cao vào năm 2035 và thu nhập cao vào năm 2045 là hoàn toàn khả thi nếu Việt Nam thực hiện quyết liệt các giải pháp cải cách và tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập quốc tế.
