Trong chưa đầy một năm, nhà sản xuất xe điện VinFast đã thực hiện hai thương vụ chia tách tài sản lớn liên quan đến nghiên cứu và sản xuất. Lần đầu tiên, hãng chuyển khối nghiên cứu và phát triển (R&D) sang Novatech; lần thứ hai, toàn bộ mảng sản xuất tại Việt Nam được chuyển sang pháp nhân khác theo mô hình “asset-light” (tinh gọn tài sản). Đây được xem là một trong những cuộc tái cấu trúc lớn nhất từ trước đến nay của hãng xe điện Việt Nam, trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn đang gánh khoản lỗ lũy kế cùng nợ vay lớn.
Lần 1: Tách một phần tài sản R&D sang Novatech
Lần chia tách đầu tiên diễn ra vào tháng 8/2025, khi VinFast công bố chuyển một phần tài sản R&D sang công ty mới mang tên CTCP Nghiên cứu và Phát triển Novatech. Theo hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), Novatech sẽ nắm giữ các tài sản liên quan đến các dự án R&D đã hoàn thành, còn VinFast tiếp tục phụ trách sản xuất và nghiên cứu các dòng xe mới. Thương vụ có giá trị khoảng 1,52 tỷ USD, bên mua là ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch HĐQT Vingroup. Sau giao dịch, quyền sở hữu trí tuệ từ Novatech vẫn được VinFast thuê lại để phục vụ sản xuất xe điện. Việc tách khối R&D giúp VinFast đưa phần tài sản nghiên cứu đã hoàn tất ra khỏi pháp nhân sản xuất chính, qua đó cải thiện bảng cân đối kế toán và giảm áp lực chi phí.
Lần 2: Tách mảng sản xuất tại Việt Nam
Đến tháng 5/2026, VinFast tiếp tục tái cấu trúc sâu hơn khi công bố kế hoạch chuyển nhượng toàn bộ mảng sản xuất tại Việt Nam. Theo hồ sơ gửi SEC ngày 12/5, hãng sẽ tách một số tài sản của CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinFast (VFTP) sang pháp nhân mới, đồng thời thoái toàn bộ vốn tại doanh nghiệp này. Tài sản chuyển giao gồm hai nhà máy tại Hải Phòng và Hà Tĩnh, giá trị chuyển nhượng khoảng 13.309,6 tỷ đồng. Đáng chú ý, bên nhận chuyển nhượng cũng tiếp quản phần lớn các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính của VinFast, ước tính khoảng 182.000 tỷ đồng tính đến cuối quý I/2026. Sau giao dịch, VinFast Việt Nam sẽ gần như “sạch nợ”.
Nhóm nhận chuyển nhượng gồm CTCP Nghiên cứu Đầu tư và Phát triển Tương Lai, Công ty Ngọc Quý và ông Phạm Nhật Vượng, trong đó Công ty Tương Lai nắm 49% vốn. Sau giao dịch, Công ty Tương Lai sẽ sản xuất ôtô điện theo đơn đặt hàng của VinFast.
Mô hình asset-light là gì?
Bản chất của giao dịch này là mô hình “asset-light” đang được nhiều công ty trên thế giới áp dụng trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động. Theo mô hình này, doanh nghiệp giảm sở hữu trực tiếp các tài sản vật lý như nhà máy, dây chuyền sản xuất, kho bãi hay hệ thống logistics. Thay vào đó, tập trung vào những mảng tạo giá trị cao hơn như công nghệ, thiết kế sản phẩm, phần mềm, dữ liệu khách hàng, thương hiệu và hệ thống phân phối. Điều này giúp doanh nghiệp tối ưu tài sản và gia tăng hiệu quả vốn.
Về hoạt động, VinFast vẫn hoạt động bình thường và vẫn là tài sản trực thuộc ông Phạm Nhật Vượng. Sau khi Công ty Tương Lai cùng ông Phạm Nhật Vượng mua lại VFTP, VinFast giữ lại mảng sản xuất toàn cầu, còn tại Việt Nam sẽ thuê Công ty Tương Lai sản xuất. Bà Thái Thị Thanh Hải, Phó tổng giám đốc VinFast, cho biết bản chất của đợt tái cấu trúc không phải rút khỏi ngành ôtô mà là thay đổi mô hình vận hành để giảm áp lực vốn đầu tư và khấu hao. Sau tái cấu trúc, VinFast sẽ không trực tiếp vận hành các nhà máy tại Việt Nam mà thuê đối tác sản xuất theo đơn đặt hàng. Các phần còn lại không thuộc phạm vi giao dịch vẫn thuộc VinFast và hoạt động bình thường.
Theo lãnh đạo VinFast, mô hình mới giúp doanh nghiệp giảm đáng kể áp lực chi phí tài chính và khấu hao - hai khoản ảnh hưởng lớn đến kết quả kinh doanh nhiều năm qua. Sau tái cấu trúc, VinFast Việt Nam không còn dư nợ đáng kể trên bảng cân đối kế toán. Lãnh đạo doanh nghiệp cho biết VinFast đặt mục tiêu có lãi từ năm 2027. Thông qua đợt tái cấu trúc này, hãng xe điện kỳ vọng rút ngắn thời gian hòa vốn, đồng thời xây dựng mô hình vận hành ổn định và bền vững hơn trong dài hạn.
