Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 (BPI) và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI). Đây là lần đầu tiên VCCI ra mắt chỉ số BPI đo hiệu quả kinh tế tư nhân, đồng thời nâng cấp PCI 2.0 sau 21 năm triển khai. Kết quả cho thấy TP.HCM là địa phương dẫn đầu cả nước về hiệu quả kinh tế tư nhân, đứng ngay sau là Hà Nội và Quảng Ninh.
Hiệu quả kinh tế tư nhân: TP.HCM dẫn đầu
Báo cáo BPI 2025 cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các địa phương. Trong khi điểm trung vị BPI cả nước đạt 4,2 điểm, TP.HCM đứng đầu với 5,67 điểm, nhờ quy mô thị trường và độ sâu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. TP.HCM cũng dẫn đầu về số lượng doanh nghiệp tư nhân, với bình quân 1.000 dân có 4,33 doanh nghiệp thành lập mới và 23,75 doanh nghiệp đang hoạt động; đồng thời, mức độ tham gia chuỗi cung ứng nước ngoài của doanh nghiệp trên địa bàn cũng cao nhất nước.
Xếp ngay sau TP.HCM là Hà Nội với 5,41 điểm, nhờ năng lực nghiên cứu phát triển và mức độ kết nối với chuỗi cung ứng trong nước. Mật độ doanh nghiệp thành lập mới đạt 3,7 doanh nghiệp, doanh nghiệp hoạt động đạt 22,22 doanh nghiệp trên 1.000 dân. Đứng thứ 3 là Quảng Ninh với 5,33 điểm, địa phương tiếp tục cho thấy hiệu quả từ nhiều năm cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh và điều hành. Tỉnh có cấu trúc cân bằng và nổi bật ở khả năng sinh lời của doanh nghiệp và liên kết chuỗi cung ứng trong nước. Tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi đạt 72,1%, cao nhất cả nước và tỷ lệ doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng trong nước đạt 68,2%.
Khu vực tư nhân tích lũy nội lực
Đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm trước. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương hơn 50% tổng việc làm của cả nước. Số doanh nghiệp gia nhập thị trường trong năm đạt mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27% so với năm 2024. Có tới 86% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động.
Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI cho rằng khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bước vào giai đoạn bứt phá nếu những điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được tháo gỡ quyết liệt trong 12-18 tháng tới. Chỉ số PCI 2.0 cùng Báo cáo BPI sẽ giúp đo lường sâu hơn chất lượng điều hành và năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương trong giai đoạn mới. Theo Chủ tịch VCCI, để cả nước đạt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, các chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Bốn điểm nghẽn lớn
Theo báo cáo của VCCI, khó khăn lớn nhất hiện nay là thị trường đầu ra, khi hơn 60% doanh nghiệp cho biết gặp trở ngại trong tìm kiếm khách hàng. Con số này tăng mạnh so với mức 45% năm 2024 và 41% năm 2022. Bên cạnh đó, tiếp cận vốn tiếp tục là bài toán nan giải của doanh nghiệp bởi có tới 76% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm.
Báo cáo cũng chỉ ra khả năng dự báo chính sách của doanh nghiệp còn hạn chế, khi chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự đoán thay đổi chính sách, còn 52% phải dựa vào mạng xã hội để tiếp cận thông tin dự thảo văn bản. Đồng thời, khoảng 26% doanh nghiệp cho biết còn có tình trạng phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao gần gấp 3 mức trung bình của khu vực.
Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI Đậu Anh Tuấn cho hay khảo sát của VCCI cho thấy khu vực hộ kinh doanh có vai trò đặc biệt quan trọng đối với an sinh xã hội và việc làm. Dù nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn, giảm doanh thu trong giai đoạn vừa qua, song vẫn có hơn 60% hộ giữ nguyên quy mô hoạt động. Vì vậy, ông Tuấn nhấn mạnh cần có thêm chính sách hỗ trợ khu vực này phát triển song hành với doanh nghiệp lớn và khu vực FDI.
Báo cáo cũng cho thấy niềm tin của doanh nghiệp đang phục hồi mạnh giữa giai đoạn cải cách lớn của nền kinh tế. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần có thêm nhiều tập đoàn lớn như Vingroup, Sun Group, như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh. Thủ tướng cũng yêu cầu kinh tế tư nhân phải tăng trưởng hai con số để tạo động lực cho nền kinh tế, đồng tình với việc giao các nhiệm vụ lớn, khó, mang tính đột phá cho doanh nghiệp. Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chỉ ra một trong 3 trụ cột để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững là phát huy vai trò của các thành phần kinh tế, gồm: kinh tế Nhà nước, tư nhân và FDI.
