Doanh nghiệp vừa và nhỏ đối mặt thách thức kép trong bối cảnh chuyển đổi số
Tính đến hết năm 2025, Việt Nam có khoảng 1,1 triệu đơn vị thuộc nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), chiếm tỷ lệ gần 98% tổng số doanh nghiệp trên toàn quốc. Tại diễn đàn "Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ" diễn ra ngày 15.4 tại Hà Nội, ông Nguyễn Hoa Cương - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách Chiến lược Trung ương) đã phân tích những áp lực mà khu vực SME đang phải gánh chịu.
Ông Cương nhấn mạnh doanh nghiệp Việt hiện phải đối mặt với "tác động kép" nghiêm trọng: một mặt là chi phí đầu vào không ngừng gia tăng cùng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe; mặt khác là áp lực phải thực hiện chuyển đổi số nhanh chóng trong khi nguồn lực tài chính và nhân sự còn nhiều hạn chế.
Bốn nhóm thách thức an ninh mạng cốt lõi
Đặc biệt trong lĩnh vực an ninh mạng, ông Cương đã chỉ ra bốn nhóm thách thức cốt lõi đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ:
- Các mối đe dọa trực tiếp ngày càng gia tăng, dễ đẩy doanh nghiệp vào thế bị động khi sự cố bảo mật xảy ra.
- Rủi ro từ chuỗi cung ứng khi một "mắt xích yếu" về bảo mật ở doanh nghiệp nhỏ có thể lây lan sang các đối tác lớn hơn.
- Hạn chế trong tầm nhìn chiến lược khi nhiều đơn vị mới chỉ số hóa từng phần, chưa đồng bộ với các giải pháp bảo mật toàn diện.
- Bài toán nền tảng về thiếu hụt tài chính, nhân lực chuyên môn cùng hạ tầng công nghệ đầy đủ.
Một thực tế đáng quan ngại là phần lớn doanh nghiệp SME không có bộ phận công nghệ thông tin riêng biệt, càng thiếu nhân sự chuyên trách về an ninh mạng. Khi phát hiện lỗ hổng bảo mật hoặc bị tấn công mạng, họ thường lúng túng trong xử lý và không biết tìm đến đâu để nhận được hỗ trợ kịp thời.
Ông Cương nhận định: "Nhận thức và định hướng chiến lược của doanh nghiệp đã cải thiện rõ rệt, thể hiện qua việc ngày càng hiểu rõ tầm quan trọng của chuyển đổi số. Tuy nhiên, các rào cản vẫn còn lớn, bao gồm hạn chế về tài chính, công nghệ, nhân lực, hệ sinh thái hỗ trợ, cũng như khoảng cách giữa chính sách và thực thi trên thực tế."
Nguy cơ trở thành "mắt xích yếu" trong hệ sinh thái số
Đồng tình với quan điểm trên, đại tá Nguyễn Hồng Quân - Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an) cảnh báo việc thiếu hụt kinh nghiệm ứng phó và nhân sự công nghệ đang biến SME thành những mắt xích yếu trong hệ sinh thái số.
Điều này không chỉ dẫn đến hậu quả mất dữ liệu khách hàng, gián đoạn hợp đồng hay bị lừa đảo trực tuyến, mà còn có thể làm đình trệ toàn bộ chuỗi giá trị của nền kinh tế khi các doanh nghiệp lớn phụ thuộc vào đối tác nhỏ hơn.
Theo ông Vũ Duy Hiền, Phó tổng thư ký kiêm Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), với các doanh nghiệp quy mô nhỏ, một sự cố tấn công mạng không đơn thuần là lỗi kỹ thuật mà có thể đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của thương hiệu. Tuy nhiên, thay vì những khẩu hiệu kêu gọi chung chung, cộng đồng doanh nghiệp hiện nay cần các giải pháp thực tế hơn.
Ông Hiền nhấn mạnh: "Điều doanh nghiệp cần không chỉ là các khẩu hiệu hay lời kêu gọi mà là tri thức thực tiễn, sự hướng dẫn kịp thời cùng một hệ sinh thái đủ mạnh để đồng hành trong phòng ngừa, ứng phó và phục hồi sau các sự cố an ninh mạng."
An ninh mạng phải là hạ tầng nền tảng bắt buộc
Chuyển đổi số quốc gia chỉ có thể đi vào chiều sâu và tạo ra tác động thực chất khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ thực hiện thành công quá trình này. Tuy nhiên, trong bối cảnh hạn chế về tài chính, nhân sự công nghệ và năng lực bảo mật, nhiều doanh nghiệp đang đối mặt nguy cơ trở thành "vùng lõm" về an toàn số.
Từ thực tế đó, các chuyên gia tham dự diễn đàn đồng quan điểm an ninh mạng không thể bị xem nhẹ như một yếu tố hỗ trợ phụ trợ, mà phải được coi là "hạ tầng nền tảng" bắt buộc để đảm bảo công cuộc chuyển đổi số của doanh nghiệp diễn ra bền vững và an toàn.
Sự phát triển của nền kinh tế số Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào khả năng vượt qua thách thức của khu vực SME, đặc biệt trong việc xây dựng năng lực bảo mật và ứng phó với các mối đe dọa mạng ngày càng tinh vi.
