Thị trường lao động Việt Nam đang chứng kiến sự lệch pha rõ rệt giữa nhu cầu của doanh nghiệp và nguồn cung nhân lực. Theo các chuyên gia, tình trạng này không chỉ diễn ra ở một số ngành nghề mà đã trở thành vấn đề mang tính hệ thống, đòi hỏi sự điều chỉnh từ cả phía đào tạo và tuyển dụng.
Doanh nghiệp ưu tiên kỹ năng thực tế
Nhiều doanh nghiệp hiện nay cho biết họ đang ưu tiên tuyển dụng những ứng viên có kỹ năng thực tế, khả năng thích ứng nhanh và tinh thần học hỏi, thay vì chỉ chú trọng vào bằng cấp. Ông Nguyễn Văn A, Giám đốc Nhân sự của một công ty công nghệ, chia sẻ: “Chúng tôi sẵn sàng đào tạo lại những nhân viên có thái độ tốt và kỹ năng cơ bản, nhưng khó có thể chấp nhận những ứng viên có bằng cấp cao nhưng thiếu kỹ năng làm việc nhóm hay giải quyết vấn đề.”
Xu hướng này đặc biệt rõ nét trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, marketing, và dịch vụ khách hàng. Các doanh nghiệp thường tổ chức các bài kiểm tra kỹ năng thực tế trong quy trình tuyển dụng, thay vì chỉ dựa vào hồ sơ học tập.
Nguyên nhân của sự lệch pha
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lệch pha là do chương trình đào tạo tại các trường đại học, cao đẳng còn nặng về lý thuyết, chưa bám sát nhu cầu thực tế của thị trường. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và chuyển đổi số cũng khiến nhiều kỹ năng trở nên lỗi thời, trong khi các kỹ năng mới chưa được cập nhật kịp thời trong chương trình giảng dạy.
Bà Trần Thị B, chuyên gia nhân sự cấp cao, nhận định: “Các trường học cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để thiết kế chương trình đào tạo sát thực tế hơn. Đồng thời, sinh viên cũng cần chủ động trau dồi kỹ năng mềm và kỹ năng chuyên môn thông qua các khóa học ngắn hạn, thực tập và hoạt động ngoại khóa.”
Giải pháp từ phía doanh nghiệp
Nhiều doanh nghiệp đã chủ động xây dựng các chương trình đào tạo nội bộ, hợp tác với các trường đào tạo nghề để tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Một số công ty còn tổ chức các cuộc thi tìm kiếm tài năng, hoặc liên kết với các tổ chức giáo dục để phát triển các khóa học chuyên sâu theo nhu cầu riêng.
Ông Lê Văn C, Giám đốc Điều hành một tập đoàn bán lẻ, cho biết: “Chúng tôi đã đầu tư vào một trung tâm đào tạo riêng, nơi nhân viên mới được trang bị các kỹ năng cần thiết trước khi bắt đầu công việc. Điều này giúp giảm thời gian hòa nhập và tăng hiệu quả công việc.”
Thị trường lao động tiếp tục biến động
Dự báo trong thời gian tới, thị trường lao động Việt Nam sẽ tiếp tục có những biến động mạnh mẽ, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0. Các ngành nghề mới sẽ xuất hiện, trong khi một số ngành truyền thống có thể bị thu hẹp. Do đó, người lao động cần không ngừng nâng cao kỹ năng, thích ứng với sự thay đổi để không bị tụt hậu.
Các chuyên gia khuyến nghị, bên cạnh việc cải cách giáo dục, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo để xây dựng một thị trường lao động linh hoạt, hiệu quả, đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
