Tỷ phú Trung Quốc từ đỉnh cao xuống vực sâu vì lỗi quản trị và đạo đức
Wang Yinda, cựu chủ tịch Tập đoàn thiết bị điện Daneng ở thành phố Từ Hi, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, giờ đây ngồi co ro trên chiếc sofa sờn rách trong văn phòng đi thuê. Người đàn ông 50 tuổi này đang gánh khoản nợ khổng lồ lên tới 400 triệu nhân dân tệ (tương đương 57 triệu USD), một sự sụp đổ thảm hại từ vị thế tỷ phú từng sở hữu cơ ngơi nghìn tỷ.
Khởi nghiệp từ vàng son đến tự mãn
Sinh năm 1972, Wang Yinda tự nhận mình "sinh ra đã ngậm thìa vàng" khi có cha là triệu phú nổi tiếng vùng Chiết Giang. Sau khi xuất ngũ, năm 1997, ông khởi nghiệp với số vốn hai triệu nhân dân tệ do cha tài trợ, bắt đầu từ sản xuất thiết bị gia dụng nhỏ như quạt điện và máy sưởi. Theo mô hình "công ty gia đình" phổ biến thời đó, vợ ông giữ ghế giám đốc tài chính, còn anh em bên vợ phụ trách toàn bộ khâu thu mua nguyên vật liệu.
Sau 10 năm, tài sản của Wang tăng gấp 200 lần, và đến năm 2007, công ty đạt lãi ròng 400 triệu tệ. "Tiền đến quá nhanh khiến tôi tự mãn. Tôi vung tiền sắm hàng loạt siêu xe và chỉ mặc đồ hiệu may đo từ Italy", Wang kể lại thời kỳ đỉnh cao. Năm 2012, Khu công nghiệp Daneng của ông rộng tới 350.000 m2, với hơn 1.000 công nhân, quy mô lớn thứ hai toàn thị trấn.
Khủng hoảng bùng phát từ lỗ hổng quản trị
Cuộc khủng hoảng bắt đầu nhen nhóm vào năm 2013 khi chính sách hỗ trợ giá thiết bị gia dụng nông thôn của chính phủ kết thúc, dẫn đến nhu cầu sụt giảm đột ngột và hàng tồn kho chất đống. Lúc này, lỗ hổng chí mạng từ mô hình quản trị gia đình mới lộ diện. "Anh em nhà vợ ăn tiền hoa hồng, để mặc linh kiện kém chất lượng tuồn vào nhà máy. Dù biết chuỗi cung ứng có vấn đề, tôi lại nể nang, không thể thuyết phục vợ thay đổi nhân sự", cựu tỷ phú nhớ lại.
Đúng lúc ngân hàng thắt chặt tín dụng và công ty lao đao, Wang Yinda lại phạm sai lầm không thể cứu vãn: ngoại tình. Sự việc vỡ lở khiến vợ ông đệ đơn ly hôn vào tháng 8/2015, dẫn đến sự sụp đổ của đế chế Daneng. Nắm toàn bộ quyền lực tài chính, người vợ giải tán bộ phận kế toán, mang theo sổ sách, con dấu và tiền mặt, chỉ để lại cho chồng đúng 2.000 tệ (khoảng 300 USD).
Hậu quả nặng nề và bài học đắt giá
Khi tự tiếp quản, Wang tá hỏa phát hiện bộ phận tài chính dưới sự điều hành của vợ đã bí mật vay nặng lãi dưới tên tập đoàn, khiến khoản nợ phình to mất kiểm soát. Chuỗi cung ứng đứt gãy, nhà máy ngừng hoạt động, và ông bị kết án 3 năm tù treo vì các cáo buộc liên quan đến nợ xấu ngân hàng. Tháng 3/2019, tâm huyết 20 năm của ông bị tòa án đem ra đấu giá, với nhà máy và số vốn gần 800 triệu tệ (115 triệu USD) tan thành mây khói.
Hiện tại, cựu "vua thiết bị điện" mặc quần áo chợ giá rẻ, sống chật vật trong một căn phòng trọ nhỏ hẹp. Ở tuổi ngoài 50, ông đang miệt mài tự học lại từ đầu về thương mại điện tử và nhận làm cố vấn chiến lược cho các doanh nghiệp nhỏ để tích cóp từng đồng, nỗ lực gánh vác món nợ 400 triệu tệ.
Câu chuyện của Wang Yinda được truyền thông và giới kinh doanh Trung Quốc nhắc lại như một bài học kinh điển, cảnh báo về rủi ro của mô hình công ty gia đình và sự sụp đổ lòng tin từ sai lầm cá nhân. "Đó là cái giá phải trả cho sự kiêu ngạo, nể nang vô lý và sai lầm đạo đức. Giờ đây, chỉ khi trả hết nợ, tôi mới mong có ngày được sống lại một cách đường hoàng", Wang tâm sự.
