Quyết định 'bỏ sạc' của Apple: Mỏ vàng bất ngờ cho ngành công nghiệp phụ kiện toàn cầu
Năm 2020, Apple đưa ra một quyết định gây tranh cãi: loại bỏ củ sạc khỏi hộp iPhone. Nhà sản xuất iPhone lý giải rằng động thái này nhằm giảm khai thác tài nguyên Trái Đất và cắt giảm lượng khí thải carbon. Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng, quyết định tưởng chừng chỉ vì môi trường này lại trở thành "cú hích" mạnh mẽ, giải cứu và tái định hình toàn bộ ngành công nghiệp phụ kiện điện tử.
Lý do môi trường và làn sóng chỉ trích
Apple khẳng định việc ngừng tặng kèm sạc là "một thay đổi táo bạo và cần thiết cho hành tinh". Theo báo cáo môi trường năm 2022 của hãng, quyết định này đã giúp tiết kiệm 550.000 tấn quặng đồng, thiếc, kẽm. Hộp đựng nhỏ hơn cũng cho phép vận chuyển nhiều iPhone hơn trên mỗi pallet, giảm lượng khí thải carbon tương đương hai triệu tấn.
Tuy vậy, thông điệp "xanh" của Apple vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ người tiêu dùng. Nhiều người cho rằng họ vẫn phải mua sạc riêng, nên việc bỏ củ sạc trong hộp không thực sự bảo vệ môi trường. Trên Weibo, một người dùng bức xúc: "Không phải chúng ta vẫn cần mua thêm củ sạc sao? Họ nói như thể điện thoại không cần sạc vậy". Một bình luận khác châm biếm: "Sao không bỏ luôn việc sản xuất iPhone, chuyển sang trồng táo cho thân thiện môi trường hơn?".
Mở ra "mỏ vàng" cho thị trường phụ kiện
Nhìn từ góc độ thị trường, quyết định của Apple không đơn thuần là câu chuyện môi trường hay cắt giảm chi phí. Nó đã mở ra một "mỏ vàng" mới cho ngành công nghiệp phụ kiện. Khi người dùng mua điện thoại mà không có sẵn sạc đi kèm, nhu cầu mua riêng củ sạc, cáp sạc, pin dự phòng... bùng nổ.
Xu hướng này nhanh chóng lan rộng khi các hãng Android như Samsung hay Xiaomi cũng học theo Apple. Theo các báo cáo thị trường, riêng ngành cáp sạc điện tử tiêu dùng đã đạt quy mô khoảng 11,2 tỷ USD năm 2024 và dự kiến tăng lên 17,2 tỷ USD vào năm 2034. Động lực chính đến từ nhu cầu về thiết bị và công nghệ sạc nhanh ngày càng cao.
Bước ngoặt từ quy định chuẩn USB-C của EU
Song song với quyết định bỏ sạc, một yếu tố "bước ngoặt" khác đến từ chính sách của Liên minh châu Âu (EU). EU đã thông qua quy định buộc các thiết bị điện tử, bao gồm smartphone, phải sử dụng cổng sạc chung USB-C từ năm 2024. Điều này buộc Apple phải từ bỏ chuẩn Lightning độc quyền vốn đã tồn tại nhiều năm.
EU không chỉ áp dụng tiêu chuẩn này cho điện thoại mà còn mở rộng sang nhiều thiết bị khác, hướng tới một hệ sinh thái sạc thống nhất. Về lý thuyết, chuẩn hóa USB-C giúp giảm rác thải điện tử và tiết kiệm chi phí cho người dùng. EU ước tính có thể giảm hàng chục nghìn tấn rác thải mỗi năm.
Làn sóng tiêu dùng mới và sự "đứt gãy công nghệ"
Trên thực tế, quá trình chuyển đổi sang USB-C lại tạo ra một làn sóng tiêu dùng mới. Người dùng buộc phải thay thế dây sạc cũ, mua thêm phụ kiện tương thích và nâng cấp thiết bị. Chính sự "đứt gãy công nghệ" này đã thúc đẩy thị trường phụ kiện phát triển mạnh mẽ chưa từng có.
USB-C nhanh chóng trở thành chuẩn phổ biến toàn cầu, kéo theo nhu cầu lớn về cáp sạc đa năng, củ sạc công suất cao, dock chuyển đổi... Các hãng phụ kiện bên thứ ba như Anker, Belkin hay Baseus trở thành những "người hưởng lợi" rõ rệt, khi người dùng không còn bị "khóa" trong hệ sinh thái độc quyền của Apple.
Hệ lụy: Sự rối loạn của người dùng và thị trường sôi động
Theo Business Insider, nhiều người dùng iPhone sau khi Apple thay đổi chuẩn sạc và không còn tặng kèm củ sạc đã rơi vào tình trạng rối loạn. Một người chia sẻ rằng trong nhà có đủ dây, đủ thiết bị, nhưng lại "không có đúng bộ phù hợp", buộc họ phải thử nhiều loại dây khác nhau hoặc mua thêm phụ kiện mới.
Một bài viết khác chỉ ra rằng người dùng có thể đã tích trữ rất nhiều dây Lightning trong nhiều năm, và khi Apple chuyển sang USB-C, họ đã "phải mua toàn bộ dây và phụ kiện mới". Điều này cho thấy, khi chiếc hộp điện thoại ngày càng "trống rỗng", thị trường phụ kiện bên ngoài lại ngày càng sôi động và đa dạng.
Tóm lại, hai xu hướng tưởng như vì môi trường - bỏ củ sạc và chuẩn hóa cổng kết nối - lại vô tình tái định hình cả một ngành công nghiệp trị giá hàng chục tỷ USD. Quyết định của Apple và quy định của EU không chỉ thay đổi thói quen tiêu dùng mà còn tạo ra cơ hội vàng cho các nhà sản xuất phụ kiện trên toàn thế giới.
