VCCI cảnh báo nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng thực phẩm nếu Nghị định 46 có hiệu lực trở lại
Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cần có những giải pháp cấp bách để tránh nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng thực phẩm khi thời hạn tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66 đang đến gần. Nghị quyết 09/2026 của Chính phủ, có hiệu lực tạm ngưng thi hành một số quy định của Nghị định 46 và Nghị quyết 66, sẽ kết thúc vào ngày 15.4 và các quy định này sẽ có hiệu lực trở lại từ ngày 16.4 tới.
Lo ngại từ cộng đồng doanh nghiệp
Tuy nhiên, VCCI cho biết cộng đồng doanh nghiệp đang rất lo ngại bởi các vướng mắc cốt lõi chưa được giải quyết. Nếu áp dụng ngay từ ngày 16.4, những hậu quả nghiêm trọng đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh sẽ tái diễn, gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế.
Cụ thể, các quy định liên quan đến lĩnh vực an toàn thực phẩm tại Nghị định 46 và Nghị quyết 66 đã tạo ra những rào cản hành chính đáng kể, làm tăng chi phí và gây ùn tắc hàng hóa nghiêm trọng tại các cửa khẩu. Việc áp dụng các quy định này trong thời gian ngắn, sau đó lại phải thay thế bằng văn bản mới hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, sẽ tạo ra bất ổn pháp lý, chi phí tuân thủ lớn và xáo trộn môi trường sản xuất, kinh doanh.
Đề xuất kéo dài thời gian tạm ngưng
Do đó, đa số ý kiến từ doanh nghiệp đều đề xuất kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực. Đồng thời, trong giai đoạn chuyển tiếp, cần tiếp tục áp dụng Nghị định số 15/2018 để duy trì sự vận hành ổn định của chuỗi cung ứng.
VCCI đã chỉ ra một loạt vướng mắc cụ thể, bao gồm:
- Thủ tục công bố và đăng ký sản phẩm phức tạp.
- Kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu gây chậm trễ.
- Quy định chuyển tiếp và ghi nhãn hàng hóa chưa rõ ràng.
- Quản lý thực phẩm bổ sung và định nghĩa kỹ thuật còn nhiều bất cập.
- Đăng ký nội dung quảng cáo thực phẩm bổ sung gặp khó khăn.
- Các rào cản trong yêu cầu truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
- Năng lực hệ thống kiểm nghiệm chưa đáp ứng kịp thời.
- Tình trạng thiếu ổn định pháp lý và quy trình xây dựng văn bản.
Báo cáo của VCCI nhấn mạnh: "Quy trình kiểm tra 3 bước kéo dài từ 10-12 ngày làm việc (chưa tính thời gian kiểm nghiệm) gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp về chi phí lưu kho và rủi ro hư hỏng hàng tươi sống".
Định hướng chính sách dài hạn
Trước thực trạng trên, VCCI đề xuất các định hướng chính sách dài hạn. Ngoài việc kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực, cần có các biện pháp nhằm bảo đảm tính đồng bộ và nhất quán, tránh tình trạng thay đổi quy định quá nhanh trong thời gian ngắn gây bất ổn môi trường kinh doanh.
Đối với việc xử lý các vướng mắc kỹ thuật cụ thể, VCCI cho rằng cần thiết phải khôi phục ngay cơ chế miễn thủ tục công bố và kiểm tra nhà nước cho các loại nguyên liệu, phụ gia, bao bì chỉ dùng sản xuất nội bộ. Điều này không chỉ giảm tải áp lực hành chính mà còn phù hợp với thực tiễn sản xuất của doanh nghiệp.
Các giải pháp cụ thể được đề xuất
VCCI đưa ra một loạt giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình:
- Mở rộng điều khoản chuyển tiếp: Công nhận giá trị tương đương của các chứng nhận quốc tế uy tín như HACCP, ISO 22000 hay FSSC 22000 thay thế cho Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
- Áp dụng cơ chế "thông quan trước - kiểm tra sau": Cho các doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt để đẩy nhanh tốc độ thông quan.
- Quy định rõ tổng thời gian kiểm tra: Bao gồm cả kiểm nghiệm, để tăng tính dự báo cho hoạt động kinh doanh.
- Ban hành định nghĩa pháp lý rõ ràng: Về các khái niệm kỹ thuật và hướng dẫn thống nhất thẩm quyền kiểm tra giữa các cấp.
- Rà soát và loại bỏ các yêu cầu hồ sơ không khả thi: Như giấy ủy quyền trực tiếp đối với hàng nhập khẩu qua hệ thống phân phối toàn cầu.
- Cho phép doanh nghiệp tiếp tục sử dụng bao bì, nhãn mác cũ: Và cung cấp quy trình sửa đổi thông tin tự công bố linh hoạt để tránh lãng phí nguồn lực.
- Triển khai yêu cầu truy xuất nguồn gốc theo lộ trình phù hợp: Với năng lực hạ tầng công nghệ hiện tại của cả Nhà nước và doanh nghiệp.
- Công nhận kết quả kiểm nghiệm từ các phòng thí nghiệm nội bộ đạt chuẩn: Hoặc từ các tổ chức quốc tế uy tín để giải quyết tình trạng quá tải.
Ngoài ra, VCCI nhấn mạnh rằng trong quy trình xây dựng chính sách tương lai, cần có sự tham vấn thực chất với cộng đồng doanh nghiệp ngay từ khâu soạn thảo. Điều này bảo đảm mỗi quy định ban hành đều được đánh giá tác động đầy đủ và có thời gian chuyển tiếp hợp lý để doanh nghiệp kịp thời thích nghi, từ đó duy trì sự ổn định và phát triển bền vững của chuỗi cung ứng thực phẩm quốc gia.
