Trong cuộc phỏng vấn với Báo Nhân Dân về một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể, nhấn mạnh rằng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam sẽ không thể lớn lên nếu chỉ có cơ chế hỗ trợ nhiều hơn. Thay vào đó, họ sẽ tạo được kỳ tích khi được trao nhiều không gian phát triển hơn. Do đó, Nhà nước cần chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, từ hỗ trợ theo khả năng sang khơi thông nguồn lực và tạo không gian để doanh nghiệp phát triển bằng năng lực của mình.
Trọng tâm cải cách giai đoạn 2026-2030
Ông Bùi Anh Tuấn cho biết, mong muốn lớn nhất của doanh nghiệp tư nhân không phải là được ưu đãi và ưu tiên nhiều hơn, mà là một môi trường kinh doanh thực sự thông thoáng và bình đẳng, một nền tảng thể chế vững chắc, ổn định và một không gian phát triển đủ rộng và an toàn. Nghị quyết 68 đã khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, không chỉ là thay đổi tư duy phát triển mà còn là mệnh lệnh cải cách đối với các cơ quan hoạch định và thực thi chính sách.
Trọng tâm giai đoạn 2026-2030 không phải là có thêm nhiều chính sách, mà là cụ thể hóa và thực thi chính sách hiệu quả, thực chất, đưa chính sách vào cuộc sống, biến thành những sản phẩm cụ thể mà doanh nghiệp cảm nhận và thụ hưởng. Ông đề xuất bốn nội dung chính: thứ nhất, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; thứ hai, quyết liệt cải cách hành chính, cắt giảm thủ tục; thứ ba, tháo gỡ điểm nghẽn, tiết giảm chi phí, tăng khả năng tiếp cận vốn; thứ tư, bảo đảm phát triển bền vững thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, ESG, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Cải cách hành chính và cắt giảm điều kiện kinh doanh
Chính phủ và Thủ tướng đã ban hành 14 Quyết định phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Trong hơn một tháng qua, 11 Nghị quyết về cắt giảm điều kiện kinh doanh đã được ban hành, với mục tiêu cắt giảm 53% thời gian và 54,6% chi phí tuân thủ. Ông nhấn mạnh cần cơ chế kiểm tra, giám sát thực thi để tránh tình trạng cắt điều kiện này nhưng lại ẩn ở chỗ khác, như trong các tiêu chuẩn, quy chuẩn.
Về vấn đề doanh nghiệp phản ánh điều kiện kinh doanh bị cắt giảm nhưng lại “ẩn hình” dưới dạng quy chuẩn kỹ thuật, ông Bùi Anh Tuấn cho rằng cần có cơ chế giám sát thực thi, rà soát và kiểm soát ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn, đồng thời lắng nghe phản hồi từ cộng đồng doanh nghiệp.
Tiếp cận vốn và đất đai cho doanh nghiệp
Theo thống kê, 93,5% khoản vay của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay phải có tài sản bảo đảm, trong khi hầu hết doanh nghiệp nhỏ và vừa không có hoặc có rất ít tài sản. Nghị quyết 68 định hướng tăng cường cho vay dựa trên dữ liệu, dòng tiền, chuỗi giá trị và phương án thẩm định hoạt động kinh doanh. Về đất đai, lần đầu tiên trong nghị quyết của Bộ Chính trị ấn định mỗi tỉnh phải dành tối thiểu trung bình 5% hoặc 20ha diện tích khu công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đã được Quốc hội thể chế hóa bằng Nghị quyết 198.
Thực trạng doanh nghiệp gia nhập và rút lui
Trong 6 tháng qua, có khoảng 170.000 doanh nghiệp thành lập mới hoặc quay trở lại hoạt động, đồng thời khoảng 151.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tỷ lệ rút lui chiếm 89% số gia nhập. Ông Bùi Anh Tuấn phân tích: khoảng 60% doanh nghiệp rút lui chọn hình thức tạm ngừng kinh doanh có thời hạn dưới 1 năm, chưa rời bỏ thị trường mà tái cơ cấu; 75% hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ (thời trang, ăn uống) – ngành có đặc trưng “ra dễ, vào dễ”; hơn 60% có tuổi đời dưới 5 năm; khoảng 65% có quy mô vốn nhỏ dưới 10 tỷ đồng. Tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập/rút lui của Việt Nam hiện là 1,18, cao hơn các nước phát triển như Anh, Mỹ (1,1) và châu Âu (1,0).
Niềm tin và định hướng phát triển
Ông Bùi Anh Tuấn nhấn mạnh ba niềm tin: thứ nhất, vào không gian phát triển mới với 10 Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, đặc biệt là bộ tứ nghị quyết 57, 59, 66, 68; thứ hai, vào cải cách thể chế toàn diện, đồng bộ; thứ ba, vào sự đồng hành của hệ thống chính quyền các cấp. Ông dẫn lời Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng: “Nếu doanh nghiệp có niềm tin, họ sẽ tận dụng được. Chỉ có doanh nghiệp mới biến khoa học công nghệ thành sản phẩm, biến hội nhập thành thị trường, biến thể chế thành bệ đỡ.” Quan điểm của ông là thời gian của doanh nghiệp phải dành cho sản xuất kinh doanh, không phải giải quyết thủ tục hành chính.
