Cuộc chiến 'đốt tiền' khốc liệt trong làng giao hàng Trung Quốc
Thị trường thương mại tức thời (Instant Commerce) tại Trung Quốc đang chứng kiến một cuộc đua nảy lửa giữa các gã khổng lồ công nghệ. Meituan, JD.com và Alibaba liên tục đưa ra những chương trình khuyến mãi khủng, sẵn sàng chấp nhận lỗ để giành giật thị phần. Đỉnh điểm là việc Meituan bán một ly cà phê mang đi với giá chỉ 2 nhân dân tệ, tương đương khoảng 7.000 đồng Việt Nam.
Con số kỷ lục và cái giá phải trả
Chiến lược trợ giá ồ ạt của Meituan đã mang lại kết quả ấn tượng: 120 triệu đơn hàng được thực hiện chỉ trong vòng 24 giờ. Lượng đơn tăng đột biến khiến hệ thống máy chủ của hãng tại một số khu vực rơi vào tình trạng quá tải tạm thời. Tuy nhiên, đằng sau thành tích hào nhoáng này là những lo ngại từ thị trường tài chính.
Theo dữ liệu từ LSEG, cổ phiếu của Meituan đã bốc hơi khoảng 22% giá trị kể từ đầu năm 2024. JD.com cũng ghi nhận mức giảm 10%. Các nhà đầu tư đang đặt câu hỏi lớn về tính bền vững của mô hình kinh doanh này khi lợi nhuận bị bào mòn nghiêm trọng.
Bối cảnh cạnh tranh leo thang
Căng thẳng thực sự bùng nổ từ tháng 2/2025 khi JD.com, vốn mạnh về logistics hàng hóa, quyết định lấn sân sang mảng giao đồ ăn - lãnh địa truyền thống của Meituan và Ele.me (thuộc Alibaba). Đáp trả lại, Meituan ra mắt nền tảng mua sắm chớp nhoáng 24/7 vào tháng 4, cam kết giao hàng thần tốc từ rượu bia đến thiết bị điện tử.
Cuộc chiến không chỉ dừng lại ở giá cả mà còn mở rộng sang việc giành giật nhân lực:
- Cả hai bên cáo buộc nhau có hành vi phản cạnh tranh để ngăn chặn tài xế nhận đơn từ đối thủ.
- Nhà sáng lập JD.com Richard Liu gây sốt khi tự tay đi giao đồ ăn tại Bắc Kinh để khẳng định quyết tâm.
- JD.com công bố gói trợ giá 10 tỷ nhân dân tệ, sau đó rót thêm 10 tỷ nữa cho "Kế hoạch Song Bách".
- Alibaba phản pháo bằng gói trợ giá khổng lồ 50 tỷ nhân dân tệ (khoảng 7 tỷ USD) cho Taobao Instant Commerce.
Áp lực lợi nhuận và cảnh báo từ chuyên gia
Báo cáo tài chính quý I/2025 của Meituan cho thấy lợi nhuận đạt 10,2 tỷ nhân dân tệ, tăng 63% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, ban lãnh đạo công ty đã đưa ra cảnh báo về áp lực cạnh tranh trong các quý tiếp theo. Tình hình của JD.com còn khắc nghiệt hơn.
Phân tích từ Nomura chỉ ra rằng việc mở rộng sang mảng giao đồ ăn có thể khiến JD.com lỗ hơn 10 tỷ nhân dân tệ chỉ trong quý II. Các chuyên gia nhận định JD có thể phải "đốt" sạch lợi nhuận từ mảng bán lẻ cốt lõi trong nhiều quý liên tiếp nếu muốn duy trì cuộc chơi.
Lịch sử sống sót và bản chất hung hãn của Meituan
Để hiểu sự lì lợm của Meituan trong cuộc chiến giá hiện tại, cần nhìn lại lịch sử hình thành của doanh nghiệp này. Thành lập năm 2010 bởi Vương Hưng, Meituan khởi đầu là một trang web mua chung theo mô hình Groupon. Giai đoạn 2010-2012 được gọi là "Cuộc chiến nghìn web" với hơn 5.000 đối thủ cùng đốt tiền giành thị phần.
Trong khi các đối thủ vung tay vào quảng cáo xa xỉ, Vương Hưng chọn chiến lược kiểm soát chi phí cực đoan và tập trung vào hiệu suất vận hành. Kết quả, Meituan không chỉ sống sót mà còn thâu tóm đối thủ để trở thành gã khổng lồ đa dịch vụ. Chính DNA "sống sót từ vùng chiến sự" này đã tôi luyện nên một Meituan cực kỳ hung hãn trong các cuộc đua đốt tiền hiện nay.
Phản ứng từ cơ quan quản lý và tương lai bất định
Sự khốc liệt của thị trường đã buộc giới chức Trung Quốc phải lên tiếng. Vào tháng 5/2025, cơ quan quản lý thị trường hàng đầu nước này đã triệu tập cả ba ông lớn JD.com, Meituan và Alibaba để yêu cầu tuân thủ luật pháp và cạnh tranh lành mạnh. Các hiệp hội bán lẻ lo ngại rằng chương trình trợ giá vô tội vạ sẽ phá nát cấu trúc giá thị trường.
Dẫu vậy, cỗ xe "thương mại tức thời" vẫn chưa có dấu hiệu đạp phanh. Tại thị trường mà tốc độ và giá cả là yếu tố then chốt, Meituan và các đối thủ vẫn đang chọn cách tiến lên phía trước, bất chấp việc lợi nhuận đang bị bào mòn sau mỗi đơn hàng giá rẻ.
