Chân dung đại gia Chu Đăng Khoa: Từ Nam Phi về Việt Nam
Ông Chu Đăng Khoa, sinh năm 1982, nguyên quán tại Nghệ An, là một nhân vật nổi bật trong giới doanh nhân Việt. Sau thời gian du học tại Australia, ông chuyển sang định cư và kinh doanh tại Nam Phi, tập trung vào lĩnh vực khai thác khoáng sản và kim cương. Tại đây, ông được biết đến là chủ sở hữu của Voi Game Lodge, một khu bảo tồn động vật hoang dã kết hợp nghỉ dưỡng với quy mô khoảng 54 phòng, phục vụ các tour du lịch safari.
Lịch sử pháp lý và hình ảnh đại gia
Năm 2011, ông Khoa từng bị xử phạt tiền và trục xuất khỏi Nam Phi do hành vi tàng trữ trái phép sừng tê giác. Dù vậy, ông vẫn gắn liền với hình ảnh đại gia, thường xuất hiện bên cạnh những siêu xe đắt tiền và bộ sưu tập đá quý quý hiếm, với biệt danh "Khoa Nam Phi" hay "đại gia kim cương".
Vai trò tại Tập đoàn Thiên Minh Đức
Ông Chu Đăng Khoa có mối liên hệ chặt chẽ với Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức (TMD Group), được thành lập từ năm 2001. Với vai trò là cổ đông lớn, có thời điểm sở hữu hơn 31% vốn điều lệ, ông cùng mẹ là bà Chu Thị Thành (Chủ tịch Hội đồng quản trị) tham gia lãnh đạo doanh nghiệp này.
Tập đoàn Thiên Minh Đức không chỉ là một doanh nghiệp xăng dầu mà còn phát triển thành một "đế chế" kinh doanh đa ngành tại miền Trung, với hệ sinh thái buôn bán xuất nhập khẩu xăng dầu bán lẻ trên toàn quốc sau hơn 20 năm hoạt động. Bà Chu Thị Thành được xem là đại gia xăng dầu nổi tiếng cả nước. Ngoài ra, tập đoàn còn mở rộng sang các lĩnh vực:
- Bất động sản
- Sản xuất giấy và bao bì
- Dịch vụ nhà hàng, khách sạn
Những sai phạm và khoản nợ nghìn tỷ
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ công bố ngày 4/1/2024, Tập đoàn Thiên Minh Đức thường xuyên kê khai thuế bảo vệ môi trường sai, dẫn đến thiếu thuế. Từ năm 2018 đến hết năm 2021, tổng số tiền thuế bảo vệ môi trường kê khai tăng thêm lên đến 3.287 tỷ đồng.
Báo cáo của Tổng cục Thuế cho thấy, tính đến ngày 31/10/2022, một số đầu mối xăng dầu còn nợ ngân sách Nhà nước số tiền thuế bảo vệ môi trường là 6.323 tỷ đồng. Đáng chú ý, mặc dù nợ thuế, một số thương nhân đã cho cá nhân vay hàng nghìn tỷ đồng cho mục đích riêng.
Cụ thể, từ năm 2017 đến 2022, Tập đoàn Thiên Minh Đức cho ông Chu Đăng Khoa (Phó Tổng giám đốc) và bà Chu Thị Thành (Chủ tịch HĐQT) mượn 7.485 tỷ đồng. Đến thời điểm thanh tra, hai cá nhân này còn nợ công ty 1.396 tỷ đồng.
Hậu quả pháp lý và vụ án hình sự
Thiên Minh Đức từng nợ thuế hơn 728 tỷ đồng và bị cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn từ tháng 7/2023 đến 7/2024. Bà Chu Thị Thành bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh. Tháng 4/2024, doanh nghiệp này cùng 10 đơn vị khác bị Bộ Công Thương nhắc nhở về báo cáo kiểm toán Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Năm 2024, tập đoàn còn bị xử phạt hành chính, tước giấy phép xuất nhập khẩu xăng dầu 45 ngày do vi phạm điều kiện kinh doanh. Đỉnh điểm, ngày 17/01/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C03) đã khởi tố vụ án hình sự liên quan đến sai phạm tại Thiên Minh Đức.
Bà Chu Thị Thành và các đồng phạm bị khởi tố về hai tội danh: "Tham ô tài sản" và "In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước". Vụ việc này làm dấy lên nhiều câu hỏi về quản trị doanh nghiệp và trách nhiệm pháp lý của các đại gia trong ngành xăng dầu.
