Honda từ bỏ tham vọng xe điện, đối mặt tổn thất khổng lồ 2,5 nghìn tỷ yên
Trong nhiều năm qua, Honda Motor từng được xem là một trong những hãng xe quyết liệt nhất trong cuộc đua điện hóa toàn cầu. Tuy nhiên, giờ đây, chính hãng này lại trở thành ví dụ điển hình cho một bước ngoặt đầy cay đắng của ngành công nghiệp ô tô thế giới, khi tương lai không diễn ra như những kế hoạch đã được vạch ra từ trước.
Quyết định hủy bỏ hàng loạt dự án xe điện, bao gồm cả dòng “0 Series” từng được kỳ vọng là biểu tượng mới, không chỉ là một sự điều chỉnh chiến lược đơn thuần. Nó thực sự là dấu chấm hết cho một tham vọng lớn lao - và kéo theo khoản tổn thất có thể lên tới 2,5 nghìn tỷ yên (tương đương 15,7 tỷ USD), gây chấn động trong ngành.
Cú rẽ ngoạn mục từ lời hứa điện hóa
Năm 2021, ngay sau khi lên nắm quyền, Chủ tịch Toshihiro Mibe của Honda đã đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ: đến năm 2040, toàn bộ xe mới của hãng sẽ là xe điện hoặc xe pin nhiên liệu. Đó không chỉ là lời hứa suông, mà còn là một chiến lược được triển khai với những con số đầu tư khổng lồ.
Đến năm 2024, Honda công bố kế hoạch đầu tư 10 nghìn tỷ yên vào lĩnh vực xe điện và phần mềm liên quan. Dòng “0 Series” ra đời như một lời khẳng định rõ ràng: Honda sẽ không đứng ngoài cuộc chơi điện hóa đầy cạnh tranh.
Thị trường và chính sách khiến kế hoạch đổ vỡ
Nhưng chỉ một năm sau, mọi thứ bắt đầu lung lay. Nhu cầu xe điện tại thị trường Mỹ bất ngờ chững lại khi các chính sách hỗ trợ của chính phủ bị cắt giảm đáng kể. Doanh số xe điện sụt giảm mạnh, riêng quý cuối năm có thời điểm giảm tới 36%.
Những con số tiêu cực này nhanh chóng biến các kế hoạch đầy tham vọng trở thành gánh nặng tài chính khổng lồ. Honda buộc phải giảm quy mô đầu tư xuống còn 7 nghìn tỷ yên. Tuy nhiên, ngay cả khi đã “co mình”, áp lực vẫn ngày càng gia tăng.
Để kích cầu tiêu thụ, hãng phải tung ra mức ưu đãi lên tới 12.500 USD cho mỗi xe tại Mỹ. Nếu đạt mục tiêu 200.000 xe/năm, riêng khoản hỗ trợ này đã tiêu tốn khoảng 400 tỷ yên. Cộng thêm chi phí từ thuế quan, tổng áp lực tài chính gần chạm mốc 1 nghìn tỷ yên mỗi năm - một con số khiến cả hệ thống kinh doanh có nguy cơ mất cân bằng nghiêm trọng.
Chính sách môi trường thay đổi: đòn chí mạng
Nếu thị trường khiến Honda chùn bước, thì chính sách mới của Mỹ đã buộc hãng phải dừng lại hoàn toàn. Tháng 2 vừa qua, Mỹ bất ngờ nới lỏng hàng loạt quy định về môi trường, trong đó không còn coi khí nhà kính là yếu tố gây hại trực tiếp.
Điều này đồng nghĩa với việc các hãng xe không còn bị phạt khi tiếp tục bán xe chạy xăng truyền thống. Động lực chuyển đổi sang xe điện, vốn được xây dựng suốt hơn một thập kỷ, gần như bị xóa bỏ chỉ sau một quyết định chính sách. Với Honda, đó thực sự là “đòn chí mạng”.
Hậu quả nặng nề và hệ lụy kéo dài
Trước khi đưa ra quyết định rút lui, Honda đã đầu tư khoảng 3,5 nghìn tỷ yên vào các dự án xe điện. Việc dừng lại đột ngột không chỉ khiến hãng đối mặt với khoản lỗ khổng lồ, mà còn kéo theo hệ lụy nghiêm trọng cho cả chuỗi cung ứng.
Các nhà cung cấp, những đơn vị đã đổ tiền vào dây chuyền sản xuất, thiết bị và công nghệ mới, giờ đây rơi vào thế bị động hoàn toàn. Honda dự kiến phải chi thêm tới 1,7 nghìn tỷ yên để bồi thường cho các đối tác này. Một lãnh đạo cấp cao của hãng đã thừa nhận một cách chua xót: “Chúng tôi có lòng tự tôn của một nhà sản xuất ô tô hàng đầu.”
Không chỉ riêng Honda: ngành ô tô điều chỉnh kỳ vọng
Câu chuyện của Honda không phải là trường hợp cá biệt. Ford Motor cũng đã dừng một số dự án xe điện quan trọng. General Motors và Stellantis đồng thời ghi nhận những khoản lỗ lớn liên quan đến lĩnh vực xe điện.
Ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đang bước vào một giai đoạn “điều chỉnh lại kỳ vọng” - nơi tốc độ chuyển đổi sang xe điện không còn nhanh và chắc chắn như từng được dự đoán trước đây.
Hướng đi mới: tập trung vào xe hybrid
Trong khi xe điện chững lại, Honda đang quay sang một hướng đi thực tế hơn: xe hybrid. Hãng đặt mục tiêu bán 2,2 triệu xe hybrid vào năm 2030, gấp đôi so với con số hiện tại.
Tuy nhiên, nghịch lý là: chính việc dồn lực quá nhiều cho xe điện trước đây đã khiến số dự án hybrid bị hạn chế đáng kể. Do đó, mục tiêu mới này cũng không hề dễ dàng để đạt được.
Tại thị trường Trung Quốc, Honda còn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh khốc liệt từ các hãng xe nội địa - những đối thủ có lợi thế rõ rệt về giá cả và công nghệ.
Tổn thất tài chính và bài học từ rủi ro
Dự kiến, Honda sẽ ghi nhận khoản lỗ ròng lên tới 690 tỷ yên trong năm tài chính này - lần đầu tiên kể từ khi hãng niêm yết trên thị trường chứng khoán. Con số này thậm chí còn vượt mức lỗ kỷ lục của Nissan Motor trước đó.
Nhưng trong thất bại, vẫn có một thông điệp sâu sắc mà ông Toshihiro Mibe từng nhấn mạnh: “Chúng ta không thể dẫn đầu thế giới nếu không dám chấp nhận rủi ro.” Honda đã chấp nhận rủi ro lớn, và giờ đây đang phải trả giá đắt.
Tuy nhiên, trong một ngành công nghiệp đang biến động nhanh hơn bao giờ hết, có lẽ chính những cú “phanh gấp” như thế này lại là điều cần thiết để tìm ra con đường đúng đắn và bền vững hơn trong tương lai.
