Honda đối mặt khoản lỗ khổng lồ 15,7 tỷ USD do chiến lược điện hóa thất bại
Như tin đã đưa, Honda vừa đưa ra cảnh báo có thể chịu khoản lỗ lên tới 2,5 nghìn tỷ yen (tương đương 15,7 tỷ USD) trong vòng hai năm do phải đại tu chiến lược điện hóa. Như vậy, Honda vừa trở thành nạn nhân mới nhất của ngành ô tô trước triển vọng u ám của thị trường xe điện tại Mỹ và sự cạnh tranh khốc liệt từ Trung Quốc.
Hành trình 5 năm nuôi giấc mơ xe điện đổ bể
Từ một nhân tố đầy hứa hẹn trong cuộc chơi xe điện, vì đâu Honda lại chịu cảnh thất bại thảm hại như vậy? Dưới đây là bài phân tích của phóng viên Mack Hogan từ tờ Insideevs về hành trình 5 năm nuôi giấc mơ làm xe điện tới kết cục đổ bể của Honda.
Tháng 11/2022, tôi từng ngồi đối diện Toshihiro Mibe, giám đốc điều hành của Honda. Khi đó mới nắm quyền và tràn đầy tham vọng hướng tới tương lai, ông nói rất nhiều về cam kết của Honda đối với mục tiêu trung hòa carbon và quá trình điện hóa.
Theo ông, điểm tựa then chốt cho sự chuyển đổi này sẽ là mối quan hệ hợp tác giữa Honda với General Motors. Ông nhấn mạnh rằng đây không chỉ là kế hoạch "gắn logo" đơn giản để sản xuất mẫu Honda Prologue, mà là một quan hệ đối tác kéo dài nhiều năm giữa hai bên "bình đẳng" nhằm phát triển các mẫu xe điện giá phải chăng và chinh phục thị trường ô tô của tương lai.
Ba năm rưỡi sau, kế hoạch phát triển xe điện giá rẻ đó đã trở thành một dấu mờ xa xôi, thêm một dự án thất bại của một công ty vẫn chưa thực sự tự phát triển được chiếc xe điện nào đúng nghĩa, chứ chưa nói tới xe điện giá rẻ. Khi kế hoạch thay đổi vào năm 2024, trọng tâm mới được đặt vào dòng 0 Series, một mẫu xe gia đình mới được định nghĩa bằng phần mềm, dự kiến gồm ba mẫu sản xuất tại Mỹ vào cuối năm 2026.
Giờ đây, tất cả những kế hoạch đó đều đã bị hủy bỏ. Công ty đang thực hiện chiến thuật quen thuộc nhất của mình trong kỷ nguyên xe điện: Rút lui.
Cam kết chỉ trên lời nói và lịch sử đáng quên
Trong thông cáo báo chí công bố quyết định này, Honda vẫn khẳng định tiếp tục cam kết với mục tiêu trung hòa carbon và điện hóa. Đó cũng là điều các lãnh đạo hãng đã nói với tôi suốt năm năm qua, và tôi đã bắt đầu mất kiên nhẫn. Nếu công ty thực sự quan tâm đến trung hòa carbon, họ cần chứng minh điều đó bằng hành động, không chỉ bằng lời nói.
Lịch sử xe điện của Honda dài và đáng quên. Công ty chỉ sản xuất được một vài mẫu EV do chính mình phát triển. Nhưng cách làm của hãng gần như không thay đổi:
- Tung ra một chiếc EV sản lượng thấp, tầm hoạt động kém cạnh tranh.
- Bán ở càng ít thị trường càng tốt.
- Hủy bỏ sản phẩm khi thất bại như dự đoán.
Hai mẫu Clarity Electric và Fit EV đều đi theo con đường này: Mỗi xe chỉ có tầm hoạt động khoảng 80 dặm và chỉ được bán tại những thị trường như California và Oregon nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý về xe không phát thải. Mẫu Honda e, chiếc EV dễ thương nhất mà hãng từng làm ra, có vòng đời dài hơn một chút tại châu Âu nhưng cũng chỉ khoảng ba năm trước khi bị khai tử vì doanh số thấp.
Dòng 0 Series: Tham vọng lớn nhưng thiếu chi tiết
Honda từng đặt nhiều kỳ vọng vào dòng 0 Series. Được công bố hoàn toàn tại CES 2024, cách đây hơn hai năm, 0 Series được xem là khoảnh khắc "làm lại từ đầu" của Honda. Được sản xuất tại Ohio, thiết kế từ đầu như một chiếc EV thực thụ, dựa trên nền tảng xe định nghĩa bằng phần mềm với trợ lý AI, dự án này dường như đáp ứng mọi tiêu chí cần thiết.
Nhưng dù những lời hứa luôn rất lớn, nói về tham vọng và vị thế dẫn đầu chúng lại luôn thiếu chi tiết cụ thể. Dòng 0 Series cũng vậy. Chúng ta biết nó sẽ là EV chủ lực, nhưng giá bán và thông số kỹ thuật chưa bao giờ được xác nhận.
Toàn bộ dự án dựa vào việc Honda phải đồng thời thiết kế một chiếc EV đẳng cấp thế giới từ đầu, làm chủ xe định nghĩa bằng phần mềm và triển khai một trợ lý AI chưa được kiểm chứng. Đây là nhiệm vụ cực kỳ tham vọng, bởi hầu hết các hãng xe phải mất nhiều năm thử sai mới có thể giải quyết được từng vấn đề phức tạp trong số đó.
Cạnh tranh khốc liệt và sự thừa nhận thất bại
Trong thông báo tuần này, Honda viết rằng tại Trung Quốc, những gì khách hàng coi trọng ở ô tô đang chuyển từ các yếu tố phần cứng như mức tiêu thụ nhiên liệu và không gian cabin sang các tính năng phần mềm có thể liên tục nâng cấp theo nhu cầu người dùng. Điều này làm gia tăng cạnh tranh khi các hãng EV mới nổi xuất hiện nhanh chóng nhờ chu kỳ phát triển sản phẩm ngắn và thế mạnh trong công nghệ xe định nghĩa bằng phần mềm.
Trong môi trường cạnh tranh khó khăn đó, Honda không thể cung cấp sản phẩm có giá trị vượt trội so với các nhà sản xuất EV mới, khiến khả năng cạnh tranh suy giảm. Mảng ô tô của Honda rơi vào tình trạng lợi nhuận cực kỳ khó khăn do nhiều yếu tố, bao gồm việc không thể phản ứng linh hoạt trước những thay đổi của môi trường kinh doanh.
Chiến lược rút lui và bài học đắt giá
Dù thông cáo báo chí đổ lỗi cho thuế quan, thay đổi thị hiếu thị trường và việc các nhà sản xuất phương Tây không nhận được trợ cấp như các hãng Trung Quốc, trách nhiệm thực sự nằm ở Honda. Những đối thủ như Hyundai, General Motors và thậm chí Toyota đang dần tìm ra con đường lợi nhuận trong EV và ổn định hoạt động kinh doanh trong nhiều thị trường. Chỉ có Honda là không theo kịp.
Chiến lược của Honda trong thị trường EV, lớn hơn và quan trọng hơn nhiều là đứng ngoài chờ công nghệ cải thiện và chi phí giảm xuống. Điều đó nghe có vẻ thông minh với một số người, nhưng công nghệ không tự nhiên tiến bộ. Nó cần đầu tư, thử nghiệm và nỗ lực thực sự.
Bạn không thể làm chủ cuộc cách mạng công nghệ quan trọng nhất của ngành ô tô trong 100 năm chỉ bằng cách quan sát. Học hỏi và cạnh tranh đều cần hành động. Nếu chỉ học từ những gì người khác làm, bạn sẽ luôn ở phía sau họ. Hy vọng Honda đã rút ra bài học đắt giá từ thất bại của 0 Series trước khi hủy bỏ hoàn toàn dự án.
Kết luận: Tương lai mờ mịt nếu không hành động
Trong nhiều năm qua, tôi đã được nghe trực tiếp rằng Honda cam kết với EV và trung hòa carbon. Điều đó cũng được lặp lại trong thông cáo báo chí công bố lần rút lui mới nhất. Từ câu chuyện kéo dài cả thập kỷ về việc "nhá hàng" một chiếc NSX mới cho đến lời hứa suốt nhiều năm rằng "lần này chúng tôi thực sự nghiêm túc với EV", công ty có thói quen thổi phồng những sản phẩm chưa tồn tại.
Thật đau lòng khi chứng kiến điều này xảy ra với một công ty từng xây dựng đế chế của mình bằng cách thách thức những gã khổng lồ Mỹ bảo thủ và tiêu tốn nhiên liệu trong thập niên 1970. Khi đó Honda chứng minh rằng nếu các hãng lớn không cung cấp những chiếc xe tiết kiệm và hiệu quả mà khách hàng cần, những đối thủ nhanh nhạy hơn sẽ xuất hiện và chiếm lấy thị trường.
Ngày nay, khi doanh số EV toàn cầu tiếp tục tăng mạnh nhờ những cái tên mới như BYD và Tesla, thế giới đã học lại bài học đó. Vấn đề là, hầu hết phần còn lại của thế giới đã hiểu, chỉ Honda là chưa! Và dù thất bại lần này có thể khiến công ty mất tới 15,7 tỷ USD, con số đó vẫn chưa là gì so với những gì Honda có thể mất nếu tiếp tục chần chừ. Honda cần nghiêm túc bước vào cuộc chơi, nếu không, một công ty khác sẽ thay thế họ.
