Doanh nghiệp Việt vượt thách thức, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số
Cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam hiện đang đứng trước nhiều thách thức lớn, từ những tác động của dịch bệnh, xung đột địa chính trị, đến biến động thương mại và tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, với sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, sự đồng hành của Quốc hội và chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, doanh nghiệp đang nhận được những trợ lực quan trọng để từng bước vượt qua khó khăn, phát triển bền vững. Điều này tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế ngay trong năm nay và những giai đoạn tiếp theo.
Nhận diện và tháo gỡ điểm nghẽn
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 25% so với năm 2020. Đặc biệt, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, tinh thần khởi nghiệp và khí thế kinh doanh đã được lan tỏa mạnh mẽ. Từ tháng 5/2025, trung bình có khoảng 18 nghìn doanh nghiệp thành lập mới mỗi tháng, tăng 38% so với trung bình bốn tháng đầu năm. Cả năm 2025 ghi nhận gần 300 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, đây là mức tăng kỷ lục, phản ánh sức sống và niềm tin ngày càng được củng cố trong cộng đồng doanh nghiệp.
Không chỉ tăng về số lượng, khu vực doanh nghiệp còn đóng góp đáng kể vào việc huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế-xã hội. Trong năm 2025, có 564 công trình và dự án được khởi công và khánh thành trên cả nước, với tổng mức đầu tư khoảng 5,2 triệu tỷ đồng, trong đó vốn tư nhân chiếm gần 75%. Những kết quả này đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam ở mức hơn 8,02% trong năm 2025.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nền kinh tế đang trải qua giai đoạn đầy thử thách. Các yếu tố như chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, thiếu nguyên liệu, thiếu đơn hàng, cùng với chi phí đầu vào tăng mạnh do ảnh hưởng từ giá năng lượng thế giới và chi phí logistics, đã tác động không nhỏ đến hoạt động của doanh nghiệp. Trước bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành hàng loạt chủ trương, chính sách kịp thời nhằm tháo gỡ khó khăn và hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi, phát triển.
Dù vậy, cộng đồng doanh nghiệp vẫn phản ánh nhiều rào cản và vướng mắc cần được nhận diện và xử lý dứt điểm. Theo Tiến sĩ Đinh Thế Hiển thuộc Viện Nghiên cứu Tin học và Kinh tế ứng dụng-IIB, trong các ngành có thế mạnh như chế biến thực phẩm, sự liên kết giữa doanh nghiệp và người nông dân còn lỏng lẻo, dẫn đến nguồn cung thiếu ổn định. Ở các ngành công nghiệp chủ lực như dệt may, da giày, mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu còn lớn, chưa làm chủ được công nghệ sản xuất nguyên liệu, khiến giá trị gia tăng thấp và dễ bị tác động bởi biến động bên ngoài.
Bên cạnh đó, các vấn đề như thiếu liên kết tài chính bền vững trong chuỗi cung ứng, tình trạng chiếm dụng vốn giữa doanh nghiệp, hạ tầng logistics yếu kém và chi phí vận hành cao tiếp tục là những gánh nặng, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa. Nhiều doanh nghiệp cũng chưa chú trọng đầu tư xây dựng thương hiệu quốc tế và phát triển sản phẩm cuối cùng có giá trị gia tăng cao, do phải tập trung nguồn lực cho các khâu sản xuất ban đầu. Đây là những hạn chế lớn trong quá trình tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Khơi thông các động lực tăng trưởng
Ngoài những hạn chế nội tại, khu vực doanh nghiệp còn đối mặt với nhiều điểm nghẽn về thể chế. Hệ thống pháp luật ở một số lĩnh vực còn chồng chéo, thiếu thống nhất và chưa rõ ràng, gây khó khăn trong quá trình thực thi. Một số quy định thậm chí làm gia tăng chi phí tuân thủ và suy giảm động lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Các điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính ở một số lĩnh vực, địa phương còn phức tạp, kéo dài, dẫn đến phát sinh chi phí không chính thức.
Việc tổ chức thực thi chính sách có lúc, có nơi chưa đồng bộ, trong khi năng lực và tinh thần phục vụ của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn lực đất đai, vốn tín dụng, công nghệ và thông tin thị trường. Đồng thời, bối cảnh quốc tế với xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, cùng các tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu xanh hóa ngày càng cao, đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, việc hỗ trợ và đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua khó khăn hiện nay cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Điều này đòi hỏi Chính phủ tiếp tục đổi mới tư duy điều hành theo hướng kiến tạo phát triển, chuyển từ quản lý sang phục vụ doanh nghiệp; xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và cạnh tranh bình đẳng. Giải quyết dứt điểm tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật, bảo đảm tính thống nhất, ổn định và dự đoán được của pháp luật kinh doanh.
Đồng thời, cần tạo điều kiện để mọi thành phần kinh tế được tiếp cận công bằng với các nguồn lực về đất đai, tài chính, đặc biệt là trong các dự án đầu tư công và chương trình phát triển. Việc tạo lập môi trường cạnh tranh an toàn, lành mạnh và bình đẳng sẽ góp phần giải phóng nguồn lực trong xã hội, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, nhất là trong khu vực kinh tế tư nhân.
Bên cạnh vai trò của Nhà nước, yếu tố quyết định vẫn nằm ở nội lực của doanh nghiệp. Cần làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới dựa trên ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong toàn bộ quá trình sản xuất-kinh doanh. Các doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư nghiên cứu, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao, xây dựng và phát triển thương hiệu; đẩy mạnh cấu trúc lại hoạt động, đa dạng hóa thị trường, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ngoài ra, việc cấu trúc lại tài chính, đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao tính minh bạch để cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ quản trị có năng lực hội nhập, là những yếu tố then chốt. Các doanh nghiệp cũng cần tăng cường liên kết, hợp tác theo chuỗi giá trị, giúp giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh và khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài.
Chỉ khi đó, doanh nghiệp mới thực sự trở thành lực lượng tiên phong, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới. Với sự nỗ lực từ cả phía Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp, triển vọng phát triển vẫn rất sáng lạn, hứa hẹn những bước tiến vững chắc trên con đường hội nhập và tăng trưởng bền vững.
