Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam: Động lực tăng trưởng và cơ hội phục hồi bền vững
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng ấn tượng 8,02% vào năm 2025, dẫn đầu khu vực Đông Nam Á và lần đầu vượt quy mô 500 tỷ USD, vai trò của khối doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, được đánh giá là then chốt. Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh rằng cộng đồng doanh nghiệp đã thể hiện bản lĩnh vượt khó đáng ghi nhận, dù phải đối mặt với nhiều thách thức toàn cầu.
Những thách thức và nỗ lực vượt khó của doanh nghiệp
Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm, doanh nghiệp Việt Nam, nhất là nhóm nhỏ và vừa, đã trải qua giai đoạn khó khăn với cầu thế giới suy giảm, chi phí đầu vào tăng cao, và biến động mạnh từ thị trường tài chính. Những yếu tố này khiến nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô hoặc tạm ngừng hoạt động. Tuy nhiên, phần lớn vẫn nỗ lực duy trì sản xuất, giữ việc làm và từng bước phục hồi thông qua việc tăng cường quản trị tài chính, đa dạng hóa thị trường, và ứng dụng công nghệ số.
Sau khi Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, số lượng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động đã tăng mạnh, với trung bình hơn 18.000 doanh nghiệp mới mỗi tháng và hơn 12.000 doanh nghiệp tái hoạt động hàng tháng. Năm 2025 chứng kiến kỷ lục khi hơn 300.000 doanh nghiệp đăng ký mới và quay lại, tăng gần 31% so với năm 2024, nâng tổng số doanh nghiệp hoạt động vượt mốc 1 triệu.
Chính sách hỗ trợ và định hướng phát triển
Thứ trưởng Tâm cho biết các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, bao gồm giải pháp tài khóa, thuế, và tín dụng, đã góp phần giảm bớt khó khăn và củng cố niềm tin thị trường. Tuy nhiên, ông thẳng thắn thừa nhận rằng nội lực của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế, khả năng chống chịu cú sốc thấp, và liên kết chuỗi giá trị cần được cải thiện.
"Tổng thể, năm qua là một năm thử thách nhưng cũng là năm khẳng định vai trò, ý chí và khát vọng vươn lên của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam", Thứ trưởng nói. Ông kỳ vọng trong giai đoạn tới, khi kinh tế toàn cầu ổn định hơn, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm nhỏ và vừa, sẽ tận dụng tốt cơ hội phục hồi và phát triển bền vững.
Thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp
Một trọng tâm khác là việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, nhằm đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030. Thứ trưởng Tâm chỉ ra các rào cản như lo ngại về thuế, chi phí tuân thủ, hạn chế năng lực quản trị, và thủ tục hành chính phức tạp.
Để giải quyết, Bộ Tài chính sẽ tập trung vào các giải pháp đồng bộ trong năm 2026, bao gồm:
- Rà soát và hoàn thiện khung pháp lý về hộ kinh doanh, thu hẹp khoảng cách với doanh nghiệp.
- Bãi bỏ thuế khoán từ ngày 1/1/2026, nhằm minh bạch hóa hoạt động và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.
- Triển khai các chính sách hỗ trợ như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp những năm đầu, bãi bỏ lệ phí môn bài, và cung cấp nền tảng số miễn phí.
"Quan điểm nhất quán của Bộ Tài chính là chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp không phải để quản chặt hơn, mà để mở ra không gian phát triển lớn hơn", Thứ trưởng nhấn mạnh. Ông tin rằng với chính sách đúng hướng và thủ tục đơn giản, quá trình này sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ, góp phần vào tăng trưởng kinh tế.
Kế hoạch sửa đổi luật và tầm nhìn tương lai
Trong năm 2026, Bộ Tài chính cũng sẽ nghiên cứu và sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, thể chế hóa các định hướng của Bộ Chính trị. Điều này nhằm thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững và hiệu quả hơn, tận dụng cơ hội từ sự ổn định kinh tế toàn cầu.
Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm kết luận rằng sức sống và tinh thần đổi mới của doanh nghiệp Việt Nam rất mạnh mẽ, và đây sẽ là nền tảng quan trọng cho giai đoạn phục hồi sắp tới, với kỳ vọng doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ làm nên những điều lớn lao cho nền kinh tế.
