Vinafood 1: 'Đại phẫu' thu mình sau thời kỳ mở rộng
Tổng Công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood 1) từng là một trong những doanh nghiệp đầu ngành lương thực Việt Nam, phát triển theo mô hình mở rộng với mạng lưới công ty con trải dài nhiều lĩnh vực từ lương thực, muối, bột mì, bao bì đến thương mại, bất động sản. Tuy nhiên, mô hình này khiến nguồn lực bị phân tán, hiệu quả sử dụng vốn chưa tương xứng. Theo Đề án cơ cấu lại được Thủ tướng phê duyệt cuối năm 2023, đến hết năm 2025, Vinafood 1 phải thoái toàn bộ vốn tại 14 doanh nghiệp, bao gồm CTCP Phân phối Bán lẻ VNF1, CTCP Lương thực Hà Sơn Bình, CTCP Lương thực Hà Bắc, CTCP Lương thực Nam Định, CTCP Lương thực tỉnh Điện Biên, CTCP Lương thực Tuyên Quang, CTCP Chế biến Muối và Nông sản miền Trung, CTCP Muối và Thương mại miền Trung, CTCP Kinh doanh Bao bì Lương thực, CTCP Tập đoàn Muối miền Nam, CTCP Chế biến kinh doanh Lương thực thực phẩm Hà Nội, CTCP Lương thực Lào Cai, CTCP Bia Hà Nội - Nam Định, CTCP Visalco. Đồng thời, doanh nghiệp phải giảm tỷ lệ sở hữu tại các đơn vị như CTCP Lương thực Đông Bắc, CTCP Lương thực Yên Bái, CTCP Lương thực Hà Giang, CTCP Bột mỳ Vinafood 1 và CTCP Lương thực Lương Yên.
Kết quả kinh doanh cải thiện nhưng tiến độ thoái vốn chậm
Kết quả kinh doanh của Vinafood 1 có nhiều khởi sắc. Năm 2024, doanh thu hợp nhất đạt hơn 25.500 tỷ đồng, tăng gần 5.000 tỷ đồng so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt hơn 306 tỷ đồng, tăng khoảng 28%; vốn chủ sở hữu vượt 7.800 tỷ đồng. Năm 2025, lợi nhuận sau thuế vượt 474 tỷ đồng, tăng khoảng 54% so với năm trước. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, hiệu quả sinh lời vẫn thấp so với tổng tài sản khoảng 16.500 tỷ đồng và vốn chủ sở hữu trên 8.000 tỷ đồng. Đến cuối năm 2025, Vinafood 1 vẫn phải trích lập dự phòng phải thu khó đòi gần 2.000 tỷ đồng. Tiến độ thoái vốn chậm: doanh nghiệp vẫn duy trì sở hữu tại nhiều đơn vị thuộc diện phải thoái toàn bộ như CTCP Phân phối Bán lẻ VNF1, CTCP Lương thực Hà Sơn Bình, Lương thực Hà Bắc, Lương thực Nam Định, Lương thực tỉnh Điện Biên, Lương thực Tuyên Quang. Với CTCP Bột mỳ Vinafood 1 và CTCP Lương thực Lương Yên, Vinafood 1 vẫn nắm giữ lần lượt 97,8% và 98,1% vốn điều lệ, trong khi mục tiêu giảm xuống còn 51%-65%.
COMA: Khó khăn kéo dài, nợ tồn đọng chưa xử lý dứt điểm
Tổng Công ty Cơ khí Xây dựng (COMA) từng là lá cờ đầu ngành cơ khí xây dựng, nhưng đầu tư dàn trải vào bất động sản, xuất nhập khẩu khiến doanh nghiệp rơi vào khó khăn kéo dài. Cuối năm 2023, Bộ Xây dựng phê duyệt Đề án cơ cấu lại giai đoạn 2021-2025, yêu cầu COMA thoái vốn khỏi các đơn vị kém hiệu quả, tập trung vào lĩnh vực cốt lõi, xử lý nợ và khắc phục lỗ lũy kế. Năm 2025, COMA đã hoàn thành thoái vốn tại hai công ty có vốn đầu tư khác và một công ty liên kết. Doanh thu công ty mẹ đạt khoảng 148 tỷ đồng, tăng hơn 50%; doanh thu hợp nhất đạt khoảng 330 tỷ đồng, tăng trên 15%. Trong số sáu công ty con, bốn đơn vị có lãi gồm COMA2, COMA16, COMA27 và COMAEL; hai đơn vị còn lại thua lỗ nhưng mức lỗ giảm.
Áp lực tài chính và kế hoạch tái cơ cấu giai đoạn mới
Đến cuối năm 2025, tổng tài sản hợp nhất của COMA còn khoảng 870 tỷ đồng, nợ phải trả gần 897 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu âm gần 30 tỷ đồng, lỗ lũy kế vượt 273 tỷ đồng. Các khoản phải thu tại nhiều công trình vốn ngân sách hoàn thành từ lâu chưa được giải quyết. Ông Đào Đức Thọ - Tổng giám đốc COMA thừa nhận doanh nghiệp đối mặt nhiều khó khăn trong tái cơ cấu, thị trường cạnh tranh khốc liệt, nguồn việc không dồi dào, phải cạnh tranh về giá hoặc làm nhà thầu phụ. Năm 2026, COMA sẽ tiếp tục thoái vốn tại ba đơn vị còn lại, xây dựng đề án tái cơ cấu giai đoạn 2026-2031 theo Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị, mục tiêu xử lý tồn tại sau cổ phần hóa, bàn giao vốn Nhà nước và thoái toàn bộ vốn Nhà nước tại công ty mẹ.
