Cuộc Đại Tu Nhân Sự Chưa Từng Có: CEO Trở Thành 'Hàng Dùng Một Lần' Tại Mỹ
Theo báo cáo từ Wall Street Journal (WSJ), một cuộc đại tu nhân sự chưa từng có đang diễn ra mạnh mẽ tại các phòng họp hội đồng quản trị trên khắp nước Mỹ. Làn sóng thay thế giám đốc điều hành (CEO) đã đạt đỉnh kỷ lục trong vòng 15 năm qua, không chỉ mang đến những gương mặt mới trẻ trung hơn mà còn báo hiệu một sự thay đổi khốc liệt trong tư duy quản trị. Trong một thế giới biến động nhanh chóng, ngay cả những vị "thuyền trưởng" quyền lực nhất cũng có thể trở thành những mắt xích dễ dàng bị thay thế, tạo nên hiện tượng "CEO dùng một lần".
Làn Sóng Thay Thế Đạt Đỉnh Kỷ Lục
Thế giới kinh doanh đang chứng kiến một "cuộc chuyển giao quyền lực" quy mô lớn chưa từng thấy kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2010. Theo số liệu phân tích từ Spencer Stuart dựa trên 1.500 công ty niêm yết lớn nhất, cứ 9 CEO thì có một người bị thay thế trong năm vừa qua. Tốc độ này không hề có dấu hiệu hạ nhiệt khi ngay trong những tháng đầu năm 2026, hàng loạt "gã khổng lồ" như Walmart, Disney, PayPal và HP đồng loạt công bố những người kế nhiệm mới.
Chỉ riêng trong quý cuối cùng của năm 2025, các công ty có tổng vốn hóa thị trường lên tới 1,3 nghìn tỷ USD đã bổ nhiệm hoặc mất đi các vị lãnh đạo, bao gồm những tên tuổi lớn như Verizon Communications và Yum Brands (công ty mẹ của các chuỗi thức ăn nhanh KFC, Pizza Hut và Taco Bell). Phân tích từ WSJ dựa trên dữ liệu của MyLogIQ cho thấy, các công ty bổ sung hoặc thay đổi lãnh đạo mới vào đầu năm 2026 có tổng giá trị lên đến 2,2 nghìn tỷ USD, trong đó Walmart chiếm gần một nửa.
Tỷ Lệ Thay Thế Tăng Mạnh Và Nguyên Nhân
Tỷ lệ thay thế CEO tại các công ty niêm yết lớn nhất thế giới đã đạt kỷ lục mới năm thứ hai liên tiếp vào năm 2025, tăng 16% so với năm 2024 và cao hơn 21% so với mức trung bình 8 năm do công ty săn đầu người Russell Reynolds theo dõi. Sự thay đổi này tạo nên một cuộc thử nghiệm lãnh đạo khổng lồ, khi các doanh nghiệp phải vật lộn với:
- Sự trỗi dậy thần tốc của trí tuệ nhân tạo (AI).
- Sự tan rã của các thông lệ thương mại lâu đời.
- Một trật tự địa chính trị bất ổn trên toàn cầu.
James Citrin, người đứng đầu bộ phận tuyển dụng CEO toàn cầu tại Spencer Stuart, nhận định rằng chúng ta đang ở trong một môi trường mới, nơi những "vở kịch" cũ không còn mang lại chiến thắng. Nếu một CEO không tạo ra được động lực nội bộ và niềm tin cho nhà đầu tư ngay lập tức, hội đồng quản trị sẽ mất kiên nhẫn nhanh hơn bao giờ hết.
Đặc Điểm Của Lớp Lãnh Đạo Mới
Điểm khác biệt lớn nhất của lớp lãnh đạo mới chính là độ tuổi và kinh nghiệm. Theo báo cáo, độ tuổi trung bình của các tân CEO đã giảm xuống còn 54 tuổi, so với mức 56 tuổi của năm trước. Đáng chú ý, hơn 80% trong số 168 CEO mới bổ nhiệm năm ngoái là những người lần đầu tiên giữ ghế nóng, chưa từng có kinh nghiệm điều hành các công ty đại chúng lớn.
Những gương mặt như Paul Shoukry của Raymond James (42 tuổi) hay Josh D’Amaro của Disney (55 tuổi) là minh chứng cho việc các tập đoàn đang ưu tiên những người "ở trong chiến hào", có khả năng thích nghi nhanh với những thay đổi mang tính vĩnh viễn của thị trường. Tuy nhiên, sự trẻ hóa này cũng đi kèm với một mặt tối: Khái niệm "CEO dùng một lần" ngày càng phổ biến.
Mặt Tối: CEO Dùng Một Lần Và Áp Lực Cổ Đông
Dữ liệu từ Russell Reynolds chỉ ra rằng thời gian tại vị trung bình của các CEO đã giảm từ hơn 8 năm xuống còn khoảng 7 năm. Thậm chí, tỷ lệ các lãnh đạo rời ghế trong vòng chưa đầy 36 tháng đã tăng gần 80% chỉ trong một năm. Nguyên nhân không chỉ đến từ những sai phạm cá nhân hay bê bối nội bộ như trường hợp tại Nestlé hay Kohl’s, mà phần lớn đến từ áp lực khủng khiếp của các cổ đông hoạt động (activist shareholders).
Năm 2025 chứng kiến kỷ lục 255 chiến dịch vận động của các cổ đông trên toàn cầu, buộc hàng chục CEO phải từ chức chỉ sau một năm đối đầu. Điều này phản ánh một thực tế khắc nghiệt: các lãnh đạo ngày càng dễ bị thay thế như những quân cờ trên bàn cờ chính trị.
Hiện Tượng CEO Tạm Thời Và Thuê Ngoài
Làn sóng này còn tạo ra một hiện tượng thú vị được gọi là "nền kinh tế gig của CEO" (CEO gig economy). Để đối phó với sự bất định, nhiều hội đồng quản trị đã lựa chọn các giải pháp tạm thời. Tỷ lệ bổ nhiệm CEO tạm thời (interim CEO) đã tăng từ 9% lên 15% chỉ trong nửa đầu năm 2025.
Việc sử dụng các lãnh đạo mang tính "chữa cháy" giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn, nhưng đồng thời cũng là công thức gây ra sự bất ổn về mặt tinh thần cho đội ngũ quản lý cấp dưới và làm xói mòn các chiến lược dài hạn. Sự trỗi dậy của các CEO thuê ngoài (outsiders) cũng là một điểm nhấn đáng lưu ý, với các nhân sự từ bên ngoài chiếm tới một phần ba số lần kế nhiệm tại các công ty thuộc S&P 500 năm ngoái, mức cao nhất trong 8 năm.
Kỹ Năng Mới Và Bài Học Từ Các Lão Làng
Adolfo Villagomez, tân CEO của 1-800-Flowers.com, chia sẻ rằng hồ sơ kỹ năng cần thiết cho một lãnh đạo lúc này đã hoàn toàn thay đổi. Theo ông, điều hành một công ty khi có "gió xuôi" (thị trường tăng trưởng) khác xa với việc phải tái cấu trúc doanh nghiệp giữa muôn vàn "gió ngược" như lạm phát, xung đột địa chính trị và sự đe dọa của AI.
Dù các lãnh đạo trẻ có thể mang lại sự đột phá với phương châm "di chuyển nhanh và phá vỡ mọi thứ", nhưng một thế giới mà các CEO bị thay thế nhanh chóng không hẳn là một tín hiệu vui. Sự ổn định và tầm nhìn dài hạn của những "lão làng" như Warren Buffett hay Doug McMillon vẫn là những giá trị mà bất kỳ tân CEO nào cũng cần phải học hỏi để không biến mình thành một quân bài "dùng một lần" trong kỷ nguyên biến động này.
Nguồn: WSJ, FT Băng Băng
