Tại Hội thảo “Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp” ngày 8/7, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Công ty Cổ phần Công nghệ thế hệ mới Hanel PT, kiêm Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, đã chia sẻ những bài học từ hành trình 26 năm đưa doanh nghiệp trở thành nhà cung cấp cấp một trực tiếp cho các tập đoàn bán dẫn Mỹ, Nhật Bản.
Khó khăn khi trở thành nhà cung ứng cấp 1
Theo bà Trang, để một doanh nghiệp Việt Nam có thể bán hàng trực tiếp cho các tập đoàn nước ngoài là điều không đơn giản. Các tập đoàn từ Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc) đều đã có những nhà cung cấp ổn định. Do đó, doanh nghiệp Việt phải tạo ra sự khác biệt để được lựa chọn.
Mục tiêu phát triển nhà cung ứng cấp 1
Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đặt mục tiêu phát triển khoảng 500-1.000 nhà cung cấp cấp một. Bà Trang nhấn mạnh, với nguồn lực có hạn, Việt Nam cần tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp tiềm năng. Khi những doanh nghiệp này phát triển, tỷ lệ nội địa hóa sẽ tăng, kéo theo hàng chục, hàng trăm doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.
Bà đề xuất mỗi tỉnh, thành phố cần có mục tiêu cụ thể về số lượng doanh nghiệp có khả năng trở thành nhà cung cấp cấp một. “Mỗi địa phương chỉ cần có khoảng 20-30 doanh nghiệp tiềm năng cũng đã là một lực lượng rất quan trọng. Cần tập trung làm việc trực tiếp với doanh nghiệp để biết họ cần gì, như đất đai với chi phí hợp lý, nguồn vốn với chi phí thấp hơn, hay các điều kiện mở rộng sản xuất”, bà Trang nói.
Thay đổi cách tiếp cận FDI
Chủ tịch Hanel PT cho rằng Việt Nam cần thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư nước ngoài. Dù thành công trong thu hút FDI suốt 40 năm qua, nhưng sự kết nối giữa doanh nghiệp trong nước và FDI còn thiếu. Ví dụ, ngành điện tử Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu khoảng 160 tỷ USD, chiếm tỷ trọng lớn, nhưng số doanh nghiệp Việt là nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 trực tiếp cho FDI còn hạn chế.
“Chúng ta cần đồng thời thực hiện hai việc: vừa thu hút FDI, vừa nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Không thể chỉ kỳ vọng doanh nghiệp FDI tự tìm đến doanh nghiệp trong nước, mà cần có cơ chế, chính sách kết nối hai khu vực này”, bà phân tích.
Bà cũng chia sẻ kinh nghiệm của Hanel PT: khoảng 17 năm trước, doanh nghiệp chủ yếu bán hàng cho FDI ở nước ngoài, nhưng từ năm thứ 18 trở đi, họ tập trung cung cấp cho FDI ngay tại Việt Nam. “Nếu ngay trên sân nhà mình còn chưa bán được hàng thì việc đi ra nước ngoài cạnh tranh sẽ khó khăn hơn rất nhiều”, bà nói.
Cơ hội từ tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bà Trang cho rằng cần một chiến lược và bộ công cụ đào tạo, phát triển đội ngũ doanh nghiệp cấp một, cấp hai, cấp ba. Cần tập hợp chuyên gia trong và ngoài nước, xây dựng bộ tài liệu chuẩn để đào tạo các doanh nghiệp có tiềm năng xuất khẩu.
Theo bà, đây là thời điểm quan trọng, là cơ hội cho Việt Nam. Nếu không hành động nhanh, chúng ta có thể bỏ lỡ cơ hội vàng trong 1-3 năm tới, hoặc xa hơn là 5 năm, khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang được phân chia lại do biến động chính trị, kinh tế thế giới.
“Năm nay, doanh nghiệp chúng tôi dự kiến tăng trưởng khoảng 150%. Trong bối cảnh khó khăn, chúng tôi vẫn tăng trưởng vì các nhà mua hàng toàn cầu đang đặt niềm tin vào Việt Nam, tìm kiếm đối tác như chúng tôi. Nếu trong điều kiện bình thường, có lẽ chúng tôi chưa có cơ hội tham gia sâu vào lĩnh vực bán dẫn. Nhưng khi chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, Việt Nam có cơ hội tham gia và chúng tôi cũng có cơ hội bước vào lĩnh vực này”, bà chia sẻ.
