Tỷ phú Liu Qiangdong, người sáng lập tập đoàn thương mại điện tử JD.com, vừa đưa ra cảnh báo chấn động rằng hệ thống robot và trí tuệ nhân tạo (AI) sớm hay muộn sẽ thay thế vị trí của khoảng 700.000 nhân viên giao hàng. Phát ngôn này không chỉ vạch trần tương lai khốc liệt của ngành logistics mà còn châm ngòi cho những cuộc tranh luận về số phận của lao động phổ thông trong kỷ nguyên AI.
JD.com và lực lượng lao động khổng lồ
JD.com hiện là một trong những doanh nghiệp có số lượng nhân sự lớn nhất Trung Quốc, với đội ngũ lên tới 900.000 người. Trong bài phát biểu nội bộ ngày 27/5, ông Liu khẳng định tập đoàn sẽ “làm mọi cách có thể để bảo vệ công ăn việc làm cho hàng trăm nghìn nhân viên, bao gồm cả khối lao động chân tay”. Ông tuyên bố: “JD.com sẽ không sa thải bất kỳ một nhân viên tuyến đầu nào bị thay thế bởi máy móc.”
Cuộc chạy đua AI và thách thức cho Bắc Kinh
Các tập đoàn công nghệ Trung Quốc đang bước vào cuộc chạy đua ứng dụng AI vào vận hành, nằm trong chiến lược tổng thể của chính phủ nhằm chiếm lĩnh vị thế trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, điều này đặt ra thách thức cho các nhà hoạch định chính sách: vừa muốn thúc đẩy năng suất, vừa phải duy trì ổn định thị trường lao động trong bối cảnh kinh tế chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp ở giới trẻ vẫn cao.
Thử nghiệm công nghệ không người lái
JD.com đang thử nghiệm hàng loạt công nghệ không người lái trên quy mô lớn. Theo báo cáo tài chính gần đây, các dự án thực nghiệm bao gồm: hệ thống kho bãi tự động, giao hàng bằng drone, xe tự hành, trạm giao hàng thông minh và chuỗi cửa hàng tiện lợi không người lái.
Chiến lược đào tạo lại nhân viên
Để hiện thực hóa lời hứa không bỏ rơi người lao động, ông Liu tiết lộ JD.com đã thiết lập hơn 80 cơ sở đào tạo chiến lược trên khắp Trung Quốc. Các trung tâm này tiến hành tái đào tạo cho công nhân tuyến đầu, trang bị kỹ năng bảo trì, vận hành các hệ thống tự động hóa đang thay thế họ.
Phán quyết pháp lý tiền lệ
Lời tuyên bố của ông Liu xuất hiện sau một bước ngoặt pháp lý quan trọng. Cuối tháng 4, một tòa án cấp cao Trung Quốc đã ra phán quyết: doanh nghiệp không được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc cắt giảm lương chỉ để thay thế nhân viên bằng AI. Tấm khiên pháp lý này, kết hợp với chiến lược của JD.com, vẽ nên cục diện mới cho cuộc chiến giữa con người và máy móc.
