Chủ tịch VINASME chỉ ra 5 nút thắt lớn nhất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
Tại Hội nghị "Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp", ông Nguyễn Văn Thân – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) đã trình bày 5 vấn đề cốt lõi mà ông xem là những nút thắt lớn nhất đang kìm hãm sự phát triển của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Những phân tích của ông nhấn mạnh sự cần thiết phải có những thay đổi chính sách và cơ chế phối hợp hiệu quả hơn.
Liên kết lỏng lẻo giữa các chủ thể kinh tế
Trước hết, ông Thân nhấn mạnh vai trò quan trọng của sự phối hợp chặt chẽ giữa bốn nhóm chủ thể trọng tâm trong nền kinh tế, bao gồm: đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; các tập đoàn và doanh nghiệp lớn trong nước; khu vực doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI); và cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng với 5,2 triệu hộ kinh doanh. Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng thực tế hiện nay, sự liên kết giữa các nhóm này còn rất lỏng lẻo, đặc biệt là cơ chế "doanh nghiệp lớn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ" chưa được hình thành một cách rõ ràng và hệ thống.
"Chúng tôi rất khó để chủ động vận động các tập đoàn lớn hỗ trợ nếu không có một cơ chế chính thức. Sự gắn kết hiện nay mới chỉ dừng lại ở mức độ cá nhân", ông Thân phát biểu. Ông kiến nghị Chính phủ cần đóng vai trò điều phối và thiết lập các khuôn khổ chính sách cụ thể để thúc đẩy liên kết mang tính hệ thống, từ đó tạo ra sức mạnh tổng hợp cho toàn bộ nền kinh tế.
Vai trò của đội ngũ cán bộ công quyền
Ở vấn đề thứ hai, ông Thân cho rằng đội ngũ cán bộ, công chức phải là "đầu tàu" dẫn dắt và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra thực trạng đáng lo ngại tại một số bộ, ngành, nơi vẫn tồn tại tình trạng cán bộ gây khó khăn cho doanh nghiệp thông qua cách hiểu hoặc vận dụng quy định một cách cá nhân, thiếu nhất quán.
"Cán bộ công quyền phải là người dẫn dắt, đề xuất giải pháp tháo gỡ, còn doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp 'chiến đấu' trên mặt trận kinh tế. Nếu 'đầu tàu' không thông suốt, doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều rào cản", ông Thân nhấn mạnh. Ông kêu gọi cần có sự cải cách mạnh mẽ trong công tác quản lý để đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch và hỗ trợ hơn nữa.
Điều kiện rõ ràng hơn cho khu vực FDI
Liên quan đến khu vực đầu tư nước ngoài (FDI), ông Thân cho rằng Việt Nam không còn ở giai đoạn thu hút đầu tư bằng mọi giá, mà cần đặt ra các điều kiện rõ ràng và cụ thể hơn. Cụ thể, doanh nghiệp FDI cần cam kết chuyển giao công nghệ và đảm bảo tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu 30%, nhằm tạo cơ hội cho doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông cũng đề nghị cần hạn chế tình trạng doanh nghiệp FDI đưa toàn bộ nhân lực từ nước ngoài vào, thay vào đó phải ưu tiên sử dụng và đào tạo lao động trong nước. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần giảm thiểu sự phụ thuộc vào lao động nước ngoài.
Cơ hội bình đẳng trong đầu tư công
Đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Thân kiến nghị cần có cơ chế đặc thù để nhóm doanh nghiệp này được tham gia một cách bình đẳng vào các dự án đầu tư công. Theo đó, các nhà thầu chính nên có trách nhiệm dành tối thiểu 30% khối lượng công việc cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa với đơn giá công bằng và minh bạch.
"Điều này sẽ tạo ra sự lan tỏa rất lớn, giúp cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa – vốn đang rất thiếu việc làm – có cơ hội phát triển bền vững", ông Thân giải thích. Ông tin rằng việc mở rộng cơ hội tham gia vào các dự án công sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng và ổn định cho khu vực này.
Tiếp cận vốn: Tốc độ giải ngân là then chốt
Đáng chú ý, ở vấn đề tiếp cận vốn, ông Thân khẳng định: "Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, mức lãi suất không phải là yếu tố quan trọng nhất; vấn đề then chốt là tốc độ giải ngân và sự tin tưởng của ngân hàng". Theo ông, nếu ngân hàng triển khai cho vay dàn rộng tới nhiều doanh nghiệp nhỏ, rủi ro hệ thống có thể còn thấp hơn so với việc tập trung vốn vào một số ít khách hàng lớn.
Ông đề xuất thúc đẩy hình thức cho vay tín chấp, đồng thời rút ngắn quy trình phê duyệt để doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn một cách nhanh chóng và kịp thời. "Nếu không tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng một cách nhanh chóng, doanh nghiệp buộc phải tìm đến tín dụng đen với chi phí rất cao, dẫn đến nguy cơ phá sản", ông Thân cảnh báo. Ông kiến nghị Chính phủ cần có chỉ đạo cụ thể về tỷ trọng dư nợ dành cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm đảm bảo nguồn vốn ổn định cho sự phát triển của họ.
Bên cạnh đó, ông bày tỏ mong muốn các cơ quan quản lý và doanh nghiệp lớn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ để doanh nghiệp nhỏ có thể phát triển lên quy mô vừa, qua đó góp phần mở rộng và củng cố lực lượng doanh nghiệp của nền kinh tế Việt Nam. Những đề xuất của ông Thân được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới trong việc tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy sự phát triển bền vững cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
