Để cụ thể hóa mục tiêu đưa logistics trở thành động lực tăng trưởng hai con số, Thành phố Hồ Chí Minh cần có một chiến lược tổng thể, tạo đột phá cho ngành logistics theo hướng xanh và thông minh. Trong những năm gần đây, ngành logistics của thành phố nói riêng và Việt Nam nói chung đã có sự vươn lên mạnh mẽ, trở thành một trong những động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế.
Hiện trạng ngành logistics Việt Nam
Theo số liệu, ngành logistics Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ 14-16% mỗi năm, thuộc top 10 thị trường mới nổi và đứng thứ 4 trong khu vực Đông Nam Á. Ngành này đóng góp khoảng 4-5% vào GDP. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, ngành logistics cũng đối mặt với nhiều thách thức lớn, đòi hỏi sự chuyển đổi và thích ứng nhanh chóng với các xu thế toàn cầu.
Chi phí logistics hiện chiếm từ 16,5% đến 18% GDP, cao hơn nhiều so với mức trung bình thế giới là 10-11%. Ngoài ra, theo công bố của Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2023, chỉ số hiệu quả logistics (LPI) của Việt Nam xếp hạng 43/139, tụt 4 bậc so với năm 2018. Điều này cho thấy năng lực cạnh tranh logistics của Việt Nam đang bị sụt giảm trên bảng xếp hạng thế giới.
Giải pháp chiến lược cho TP.HCM
Để logistics trở thành động lực quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, thành phố cần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành theo hướng ứng dụng chuyển đổi số, logistics xanh và thông minh. Bước đi đầu tiên và quan trọng nhất là xây dựng một quy hoạch tổng thể giao thông và logistics tích hợp, thay thế cho các quy hoạch riêng lẻ của từng địa phương trước khi sáp nhập.
Quy hoạch này phải phá bỏ hoàn toàn tư duy cục bộ, lấy liên kết vùng làm trọng tâm. Cần tích hợp sâu sắc và đồng bộ giữa quy hoạch phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị, trung tâm thương mại với quy hoạch mạng lưới hạ tầng logistics, bảo đảm nơi sản xuất, nơi tiêu thụ và cửa ngõ xuất khẩu được kết nối tối ưu.
Một trong những hạn chế lớn nhất của TP.HCM (cũ) là sự cạn kiệt quỹ đất, khiến việc quy hoạch các trung tâm logistics quy mô lớn, hiện đại trở nên bất khả thi. Việc sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu sẽ giải quyết triệt để bài toán này. Quỹ đất rộng lớn cho phép quy hoạch các siêu trung tâm logistics tại các vị trí chiến lược, gần các khu công nghiệp và có kết nối thuận tiện với cảng biển, sân bay. Các trung tâm này sẽ được thiết kế để tích hợp vận tải đa phương thức (đường bộ, đường sắt, đường thủy), giúp giảm tình trạng quá tải cho khu vực đô thị lõi, tối ưu hóa chi phí và hình thành các vành đai logistics hiệu quả.
Phát triển logistics xanh và thông minh
Để hiện thực hóa tầm nhìn đưa siêu đô thị TP.HCM (mới) trở thành trung tâm logistics toàn cầu, thành phố cần triển khai một hệ thống các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và có tầm nhìn dài hạn. Các giải pháp này phải được thực hiện như một gói chính sách tích hợp, bởi lẽ đầu tư vào phần cứng (hạ tầng) sẽ không thể phát huy hết hiệu quả nếu thiếu phần mềm (thể chế, công nghệ, con người).
Thành phố cần chú trọng phát triển logistics xanh, thông minh và coi đây là trụ cột trong chiến lược đưa logistics trở thành trung tâm hiện đại ngang tầm khu vực. Cụ thể, cần ban hành các cơ chế khuyến khích như ưu đãi thuế và tín dụng xanh nhằm thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào phương tiện sạch, kho bãi tiết kiệm năng lượng và các giải pháp giảm phát thải. Việc thúc đẩy logistics xanh không chỉ là trách nhiệm môi trường mà còn là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị) nghiêm ngặt từ các thị trường lớn và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
KHÁNH TRÌNH
