Theo ghi nhận của phóng viên, trên nhiều tuyến phố trung tâm Hà Nội như Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam); Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ (quận Hoàn Kiếm)..., tình trạng lấn chiếm vỉa hè hầu như đã không còn. Không gian thông thoáng được duy trì ngay cả khi không có lực lượng chức năng kiểm tra.
Tiểu thương tự giác thu gọn
Nhiều cơ sở kinh doanh ăn uống đã chủ động thu gọn bàn ghế trong phần hiên nhà hoặc trên bậc thềm, không dám lấn chiếm vỉa hè. Riêng các quán trà đá, quán bán đồ ăn vặt thì gần như co mình trong khu vực chưa đầy một mét vuông gần các ngõ nhỏ. Khách có nhu cầu ăn uống phải ngồi ghế nhựa trong ngõ.
Trong bối cảnh Hà Nội tăng cường lập lại trật tự đô thị, nhiều hộ kinh doanh bày tỏ mong muốn thành phố sớm ban hành cơ chế cho thuê, khai thác tạm thời vỉa hè, lòng đường theo hướng công khai, bài bản và có kiểm soát.
Nỗi lo của người bán hàng
Chị Phạm Kiều Linh (37 tuổi, chủ quán trên phố Quang Trung, phường Cửa Nam) cho biết hiện quán chỉ kê bàn ghế trong phần thềm trước cửa, tuyệt đối không dám đưa bất kỳ vật dụng nào ra vỉa hè. Việc không được sử dụng không gian ngồi ngoài trời khiến doanh thu giảm 40-50% so với trước. Chị Linh nói: Nếu được thuê vỉa hè hợp pháp với mức phí phù hợp, tôi hoàn toàn ủng hộ. Khi đó quán có thể bày vài bộ bàn ghế công khai, không còn cảnh vừa bán vừa lo bị kiểm tra.
Tương tự, chị Nguyễn Thu Hải (35 tuổi, tên nhân vật đã thay đổi), chủ một quán ăn tại khu phố cổ trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, cũng bày tỏ mong muốn được nộp phí để được phép sử dụng một phần diện tích vỉa hè, lòng đường đúng quy định. Theo chị Hải, đặc thù của phố cổ nằm ở trải nghiệm ngồi ngoài trời. Dù diện tích trong quán rộng gần 50 mét vuông, có điều hòa và sạch sẽ, nhưng rất ít khách muốn vào ngồi trong nhà. Du khách thích cảm giác được trải nghiệm không gian ngoài trời ở phố cổ. Chị Hải chia sẻ: Từ ngày lực lượng chức năng tăng cường lập lại trật tự đô thị, xử nghiêm hành vi lấn chiếm vỉa hè, quán của tôi khó bán được hàng vì du khách không muốn ngồi trong nhà. Hiện doanh thu chủ yếu trông chờ vào 3 ngày cuối tuần có phố đi bộ. Tôi đang cố gắng cầm cự thêm một, hai tháng nữa. Nếu tình hình vẫn như hiện nay, chắc tôi phải nghỉ bán hàng, chuyển sang đi làm thuê.
Chính sách cho thuê cần đảm bảo nhiều mục đích
Theo PGS-TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, trước đây, văn hóa vỉa hè ở Hà Nội trong tình trạng vô nguyên tắc nên đã gây ra nhiều hệ lụy, khiến trật tự đô thị lộn xộn, nhếch nhác. Bà An đánh giá, việc Hà Nội lập lại trật tự mỹ quan đô thị, xử nghiêm hành vi lấn chiếm vỉa hè thời gian qua đã đem lại nhiều hiệu quả tích cực, nhưng cũng có phần nào tác động đến nền kinh tế vỉa hè. Bà nói: Kinh tế vỉa hè cũng là một nét văn hóa của Hà Nội. Do đó, thành phố cần nghiên cứu quy định, quy tắc để giữ được mỹ quan đô thị nhưng vẫn đảm bảo kinh tế phát triển.
Cùng chung quan điểm, TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, cho rằng bài toán hiện nay là cân bằng giữa đảm bảo trật tự đô thị, mỹ quan với nhu cầu mưu sinh và nét văn hóa đặc trưng của kinh tế vỉa hè. Theo ông, kinh tế vỉa hè có thể coi là một đặc sản của Hà Nội cũng như nhiều đô thị lớn tại Việt Nam. Giải pháp phù hợp không phải là làm ngặt nghèo hơn, mà Hà Nội cần quy hoạch, phân định rõ phạm vi sử dụng vỉa hè ở từng tuyến phố cụ thể. Ông Phong nhấn mạnh: Nhu cầu của người dân là có thật. Vì vậy, chính quyền cần nghiên cứu phương án quản lý linh hoạt hơn, vừa bảo đảm văn minh đô thị, vừa duy trì không gian kinh doanh phù hợp cho người dân và đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của du khách.
Liên quan đến đề án quản lý, khai thác, sử dụng tạm thời một phần lòng đường, hè phố trên địa bàn Hà Nội, lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết cơ quan chức năng hiện vẫn đang hoàn thiện dự thảo và cập nhật thêm các quy định mới. Khi đề án hoàn chỉnh, Sở sẽ thông tin chính thức.
