Giá sầu riêng tại các tỉnh Tây Nguyên đang giảm mạnh do nguồn cung tăng vọt và thời tiết mưa thất thường, theo chia sẻ từ bà Ngô Tường Vy, Tổng giám đốc Công ty Chánh Thu, tại hội thảo Sầu riêng châu Á lần thứ 2 và Kết nối thương mại cung cầu sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc do VCCI-HCM phối hợp tổ chức.
Nguyên nhân giá sầu riêng giảm
Bà Vy cho biết dư luận đặc biệt quan tâm đến giá sầu riêng giảm tại Tây Nguyên thời gian qua. Tuy nhiên, trong bối cảnh sản lượng tăng qua từng năm, việc giá điều chỉnh là khó tránh khỏi. Doanh nghiệp dự báo giá có thể giảm 5-10% mỗi năm nếu so sánh theo từng niên vụ.
Khu vực Tây Nguyên vẫn có lợi thế nhờ thu hoạch nghịch vụ so với các vùng khác và Thái Lan, nhưng khi nguồn cung tăng, giá chịu tác động theo quy luật cung - cầu. Yếu tố quyết định giá trị là chất lượng sản phẩm. Chất lượng sầu riêng tại một số tỉnh Tây Nguyên trong 2 năm gần đây bị ảnh hưởng bởi mưa nhiều và sử dụng phân bón chưa phù hợp, kéo theo giá bán giảm.
Giải pháp nâng cao giá trị
Bà Vy nhấn mạnh cần phân tích rõ nguyên nhân, cải thiện quy trình canh tác và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đây là chìa khóa để nâng cao giá trị sầu riêng Việt Nam. Ngành sầu riêng hiện gánh nhiều chi phí như vận chuyển, xây dựng mã số vùng trồng, đầu tư cơ sở đóng gói và đáp ứng quy định xuất khẩu, tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp. Nếu các quy định được hoàn thiện thuận lợi hơn và ngành chế biến sâu phát triển mạnh, giá trị sầu riêng sẽ được cải thiện.
Về "điểm nghẽn" trong cấp mã số vùng trồng, bà Vy cho rằng quy định yêu cầu diện tích tối thiểu 10 ha gây khó khăn cho hộ sản xuất nhỏ lẻ, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất đơn giản hóa quy định, không đặt nặng điều kiện về diện tích, giúp nhiều hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp cận mã số vùng trồng hơn. Quản lý theo từng mã số vùng trồng sẽ nâng cao ý thức, trách nhiệm của người sản xuất và mở rộng vùng nguyên liệu đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.
Minh bạch chuỗi cung ứng
Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk, cho biết sự kiện đánh dấu bước phát triển mới trong liên kết chuỗi cung ứng nông sản Việt Nam - Trung Quốc. Chuỗi liên kết nay mở rộng đến doanh nghiệp thương mại tại Trung Quốc. Để mô hình hiệu quả, Việt Nam cần minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng và xây dựng hệ sinh thái đồng bộ gồm logistics, tài chính, hạ tầng và nền tảng số.
Từ ngày 1/7, Bộ NN&MT triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc số. Mọi công đoạn từ sản xuất đến chế biến phải được số hóa và cập nhật thời gian thực. Các hộ nông dân, thương lái, cơ sở đóng gói và doanh nghiệp được quản lý bằng mã định danh thống nhất, tạo minh bạch cho đối tác và người tiêu dùng Trung Quốc.
Ông Trung nhấn mạnh mục tiêu truy xuất nguồn gốc không chỉ đáp ứng thông quan mà còn chứng minh năng lực sản xuất và chất lượng hàng hóa. Tại Đắk Lắk, tỉnh triển khai lấy mẫu đất, nước, thực vật tại vùng trồng trọng điểm để xây dựng hồ sơ vùng nguyên liệu. Quy trình canh tác được chuẩn hóa và quản lý bằng nhật ký điện tử, liên thông với hệ thống truy xuất nguồn gốc. Địa phương còn kiểm nghiệm dư lượng tại vườn trước thu hoạch 15-20 ngày để sàng lọc rủi ro, kết quả tích hợp vào hệ thống dữ liệu truy xuất nguồn gốc phục vụ cảnh báo sớm.
Đắk Lắk phối hợp với các địa phương thành lập tổ giám sát chất lượng và triển khai chiến dịch 30 ngày đồng bộ mã số vùng trồng, giúp đối tác Trung Quốc yên tâm về chất lượng và minh bạch. Về hạ tầng, tỉnh quy hoạch nhiều khu công nghiệp chế biến nông sản và logistics. Với khoảng 45.000-50.000 ha sầu riêng, sản lượng dự kiến 500.000-600.000 tấn/năm, cùng khả năng tiếp nhận 1-1,3 triệu tấn từ các địa phương khác, Đắk Lắk được định hướng trở thành trung tâm chế biến vùng. Ông Trung cho biết chi phí logistics vẫn cao, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh; phát triển hạ tầng giao thông, kho bãi và logistics hiện đại sẽ giảm chi phí, nâng cao hiệu quả thương mại.
Doanh nghiệp Việt Nam cần xây dựng thương hiệu tại thị trường Trung Quốc để nâng cao giá trị và phát triển bền vững. Vùng sản xuất sầu riêng Đắk Lắk theo đuổi mô hình nông nghiệp bền vững, giảm hóa chất, hướng đến sản xuất hữu cơ, đảm bảo dư lượng thuốc bảo vệ thực vật thấp, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
