Vàng: Tài sản trú ẩn hay kênh đầu tư rủi ro trong bối cảnh biến động mạnh?
Sau một giai đoạn tăng giá kéo dài, thị trường vàng gần đây chứng kiến những đợt điều chỉnh mạnh mẽ, khiến nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi: Liệu vàng còn là tài sản trú ẩn an toàn hay đã trở thành kênh đầu tư đầy rủi ro? Và đâu sẽ là lựa chọn đầu tư hấp dẫn nhất cho năm 2026? Theo phân tích của chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh, vàng hiện nay mang tính chất kép: vừa là tài sản trú ẩn, vừa là tài sản rủi ro.
Bản chất kép của vàng: Phòng thủ dài hạn và biến động ngắn hạn
Về bản chất dài hạn, vàng vẫn đóng vai trò như một công cụ phòng thủ hiệu quả trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và kinh tế gia tăng trên toàn cầu. Tuy nhiên, ở góc độ ngắn hạn, rủi ro biến động giá là rất lớn. Minh chứng rõ ràng là chỉ trong vài phiên giao dịch gần đây, giá vàng đã ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong hơn bốn thập kỷ, trong khi giá bạc thậm chí chứng kiến mức sụt giảm sâu nhất lịch sử chỉ trong một phiên duy nhất.
Điều này cho thấy ngay cả trong xu hướng tăng tổng thể, những nhịp điều chỉnh mạnh vẫn có thể xảy ra đột ngột, gây thiệt hại nặng nề cho nhà đầu tư, đặc biệt là những người sử dụng đòn bẩy tài chính hoặc tham gia lướt sóng. Chuyên gia Khánh nhấn mạnh, việc mua vào vàng chỉ phù hợp với những cá nhân hiện có tỷ trọng vàng thấp trong danh mục đầu tư, sở hữu nguồn tiền nhàn rỗi và xác định chiến lược đầu tư dài hạn.
Rủi ro cao với nhà đầu tư sử dụng vốn vay
Ngược lại, những nhà đầu tư đang vay nợ, sử dụng đòn bẩy hoặc phải dùng đến tiền tiết kiệm thiết yếu để "nhịn ăn nhịn mặc" khi lao vào vàng ở vùng giá cao đối mặt với rủi ro cực kỳ lớn. Các đợt điều chỉnh mạnh như thời gian qua có thể gây thiệt hại tài chính nghiêm trọng, thậm chí làm trầm trọng thêm tình trạng nợ nần.
Một điểm quan trọng khác cần lưu ý là vàng là loại tài sản không tạo ra dòng tiền thường xuyên. Khác biệt hoàn toàn so với gửi tiết kiệm ngân hàng có lãi suất, bất động sản cho thuê sinh lời hay cổ phiếu trả cổ tức, vàng chỉ có thể sinh lời khi giá tăng lên. Nếu giá đứng yên, nhà đầu tư đã chịu thiệt do lạm phát ăn mòn giá trị, còn nếu giá giảm thì rủi ro thua lỗ là hiển nhiên.
Chiến lược đầu tư vàng: Đa dạng hóa và tránh vốn vay
Do đó, việc đầu tư vào vàng cần được đặt trong một kế hoạch dài hạn, với tỷ trọng phân bổ hợp lý và tuyệt đối không nên sử dụng vốn vay hay tiền dành cho nhu cầu sinh hoạt thiết yếu. Đối với những nhà đầu tư đã mua vàng ở mức giá rất cao, chuyên gia cho rằng không có công thức chung cho tất cả. Quyết định nên giữ hay bán phụ thuộc vào hoàn cảnh cá nhân, bao gồm tỷ trọng vàng trong danh mục, nguồn tiền sử dụng là vốn tự có hay vay mượn, cũng như mục tiêu đầu tư ngắn hạn hay dài hạn.
Với nhà đầu tư dài hạn sử dụng tiền nhàn rỗi và danh mục đã được đa dạng hóa tốt, việc tiếp tục nắm giữ vàng có thể chấp nhận được. Tuy nhiên, nếu vàng chiếm tỷ trọng quá lớn trong tổng tài sản, hoặc nếu sử dụng vốn vay, thì nên chủ động bán bớt để chốt lời và giảm thiểu rủi ro. Đặc biệt, với những nhà đầu tư ngắn hạn, các đợt điều chỉnh mạnh như vừa qua có thể gây thiệt hại rất lớn, do đó cần sớm giảm tỷ trọng đầu tư vào vàng.
Dòng tiền vàng: Ít khả năng rút lui trong ngắn hạn
Về khả năng dòng tiền rút khỏi thị trường vàng, chuyên gia đánh giá xác suất này trong ngắn và trung hạn là khá thấp. Giá vàng hiện đang được hỗ trợ bởi hai nhóm yếu tố chính. Nhóm thứ nhất là các yếu tố truyền thống như bất ổn địa chính trị, xung đột toàn cầu và rủi ro kinh tế. Nhóm thứ hai là các yếu tố mới nổi, trong đó nổi bật là những diễn biến khó đoán từ chính sách của Mỹ, khiến dòng tiền có xu hướng tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn.
Bên cạnh đó, lực mua từ các tổ chức tài chính mới chỉ bắt đầu từ năm ngoái và đang gia tăng rõ rệt. Nhiều ngân hàng trung ương trước đây ít tham gia thị trường vàng giờ đã trở thành những người mua lớn. Một số tổ chức tư nhân thậm chí còn tích lũy lượng vàng khổng lồ để phục vụ quá trình "số hóa tài sản", tạo ra nguồn cầu mới mà trước đây gần như không xuất hiện trong các dự báo thị trường.
Kênh đầu tư hấp dẫn năm 2026: Bất động sản và tài sản số
Nếu dòng tiền có rút bớt khỏi vàng, chuyên gia dự đoán dòng vốn nhiều khả năng sẽ chuyển sang các kênh đầu tư khác như chứng khoán, bất động sản và tài sản số. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi giữa các kênh này sẽ không đồng đều. Những thị trường đang ở vùng giá cao, đã tăng mạnh và liên tục lập đỉnh như chứng khoán Mỹ hay chứng khoán Việt Nam vẫn có dư địa tăng trưởng, nhưng khó bứt phá mạnh mẽ như các kênh đang trong trạng thái trầm lắng.
Ngược lại, những lĩnh vực còn yếu và chưa phục hồi rõ nét như bất động sản hay tài sản số có thể trở thành điểm đến hấp dẫn hơn của dòng tiền, bởi dư địa tăng trưởng còn rất lớn và mặt bằng giá vẫn ở mức thấp so với giai đoạn đỉnh trước đó. Đặc biệt, chuyên gia kỳ vọng tài sản mã hóa (crypto) có dư địa bứt phá mạnh nếu hành lang pháp lý sớm được hoàn thiện trong năm 2026. Khi các sàn giao dịch chính thức được cấp phép, đây có thể trở thành kênh thu hút dòng tiền hàng đầu, cạnh tranh trực diện với chứng khoán và bất động sản.
