OfO, startup từng được định giá 2 tỷ USD và dẫn đầu làn sóng xe đạp chia sẻ tại Trung Quốc, đã sụp đổ hoàn toàn chỉ sau 2 năm đốt tiền để mở rộng thị phần. CEO Dai Wei bị đưa vào danh sách đen công dân mất uy tín, hàng triệu người dùng đòi hoàn tiền cọc, và hàng triệu chiếc xe đạp trở thành rác thải công nghiệp.
Khởi đầu đầy hứa hẹn
Thành lập năm 2014 bởi Dai Wei và nhóm sinh viên Đại học Bắc Kinh, OfO nhanh chóng trở thành hiện tượng với mô hình chia sẻ xe đạp không trạm. Chỉ trong 3 năm, công ty huy động tổng cộng 2,2 tỷ USD từ các nhà đầu tư lớn như Alibaba, Didi Chuxing và CITIC. Đến năm 2017–2018, OfO hoạt động tại hơn 20 quốc gia, từ Mỹ, Anh, Nhật đến Singapore, quản lý đội trên 10 triệu xe đạp và phục vụ 200 triệu người dùng. Startup này từng được ca ngợi như 'Uber của xe đạp' và đứng đầu danh sách kỳ lân châu Á trong lĩnh vực chia sẻ phương tiện.
Cuộc chiến đốt tiền và sụp đổ
OfO cùng đối thủ Mobike lao vào cuộc chiến không khoan nhượng: mỗi công ty chi hàng trăm triệu USD để mở rộng số lượng xe, chiết khấu người dùng và khuyến mãi liên tục. Hậu quả là đường phố ngập xe đạp, hệ thống bảo trì kém khiến nhiều xe hỏng hóc, bị phá hoại hoặc vứt bỏ. Thu nhập từ người dùng không đủ bù chi phí vận hành. Đến giữa năm 2018, OfO không còn khả năng thanh toán, hàng nghìn nhân viên bị cắt giảm, văn phòng đóng cửa. CEO Dai Wei bị cấm đi máy bay và tàu cao tốc do nợ xấu.
Chiêu trò trả nợ gây phẫn nộ
Tháng 2/2020, OfO chuyển sang thương mại điện tử, yêu cầu người dùng muốn lấy lại tiền cọc phải mua sắm trên nền tảng mới. Theo tính toán, để nhận lại 99 tệ tiền cọc, người dùng cần chi khoảng 11.500 tệ. Nhiều người phàn nàn rằng ứng dụng mua sắm của OfO chẳng khác gì nền tảng quảng cáo, dẫn tới các cửa hàng trên Taobao, JD.com và Pinduoduo. Một người dùng chia sẻ: 'Tôi nghĩ rằng nền tảng này sử dụng công nghệ từ nhiều năm trước, thường gặp lỗi. Họ chẳng bận tâm đến việc đem lại trải nghiệm mua sắm tốt cho người dùng. Đây là ứng dụng tồi tệ nhất mà tôi từng dùng.'
Thảm họa môi trường từ 'nghĩa địa xe đạp'
Hàng triệu xe OfO bị bỏ lại khắp nơi, từ bãi rác đến cánh đồng, tạo thành những 'nghĩa địa xe đạp' rộng tới vài hecta. Tại Hạ Môn, chính quyền phải thuê xe cẩu gom hơn 100.000 xe hỏng. Ở Quảng Châu, một sân bóng rổ bị biến thành bãi tập kết. Theo Greenpeace, xe đạp bỏ hoang có thể tạo ra hàng chục nghìn tấn rác thải công nghiệp gây hại đến nguồn nước, đất và không khí. Các nhà máy tái chế không đủ năng lực, nhiều địa phương buộc phải chôn lấp, trái ngược hoàn toàn với mục tiêu 'xanh hóa đô thị'.
Bài học cho startup
Câu chuyện OfO là lời cảnh tỉnh cho làn sóng khởi nghiệp theo mô hình 'đốt tiền lấy thị phần' – từng phổ biến tại Trung Quốc và nhiều quốc gia đang phát triển. Theo đuổi tốc độ thay vì chất lượng đã khiến nhiều startup 'chết non' dù từng được định giá tỷ USD.
