Cơn sốt vàng Trung Quốc và vụ lừa đảo khiến hàng nghìn nhà đầu tư mất trắng tiền tiết kiệm
Trong bối cảnh giá vàng liên tục tăng mạnh, Julie Li từng tin rằng khoản đầu tư vào kim loại quý này là quyết định sáng suốt nhất trong cuộc đời mình. Cô không đơn độc, vì trên khắp Trung Quốc, rất nhiều người đã dồn tiền tiết kiệm vào vàng, bị thu hút bởi những lời hứa hẹn về mức lợi nhuận hấp dẫn trong tương lai. Li đã mạnh dạn đầu tư khoảng 35.000 USD để mua vàng thỏi thông qua công ty Yongkun Gold – một đơn vị vận hành nền tảng trực tuyến cùng với hàng chục cửa hàng trang sức tại miền đông Trung Quốc.
Khoản đầu tư ban đầu và sự sụp đổ bất ngờ
Khoản đầu tư ban đầu của Li sinh lời tốt đến mức cô tiếp tục sử dụng thẻ tín dụng để rót thêm 20.000 USD. Tuy nhiên, tháng trước, khi Li và hàng nghìn nhà đầu tư khác đến kỳ nhận tiền, công ty bất ngờ ngừng toàn bộ việc rút tiền và đóng cửa hệ thống cửa hàng. Trụ sở chính tại thành phố Hàng Châu đã đóng cửa và công ty hoàn toàn “mất liên lạc”. “Đó là toàn bộ số tiền tiết kiệm của tôi,” Li, 28 tuổi, một nhân viên chăm sóc khách hàng tại tỉnh Tứ Xuyên, chia sẻ. “Nhân viên tư vấn luôn nói rằng giá vàng sẽ tiếp tục tăng.”
Bối cảnh thị trường vàng toàn cầu
Sự hào hứng của những nhà đầu tư cá nhân như Li đã góp phần đẩy giá vàng toàn cầu lên mức kỷ lục vào tháng 6/2025. Chỉ trong ba tháng đầu năm 2025, nhà đầu tư Trung Quốc đã mua khoảng 124 tấn vàng thỏi và tiền xu – tăng 12% so với cùng kỳ năm trước và cao nhất thế giới, theo số liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới. Tuy nhiên, hoàn cảnh của Li và nhiều người khác – những người có nguy cơ mất trắng – đang khiến chính quyền Trung Quốc lo ngại, đặc biệt khi nguy cơ bất ổn xã hội có thể gia tăng.
Phản ứng của chính quyền và các nhà đầu tư
Cảnh sát địa phương đã mở cuộc điều tra hình sự đối với công ty Yongkun Gold. Tại Trung Quốc, các nạn nhân của các vụ lừa đảo tài chính thường bị giám sát chặt chẽ, bởi không ít người đã tổ chức biểu tình công khai. Mới đây, hàng chục nhà đầu tư từ nhiều nơi đã kéo đến trước trụ sở chính quyền thành phố Hàng Châu để phản đối, nhưng nhanh chóng bị lực lượng chức năng ngăn chặn. Một số người thậm chí bị tạm giữ, số còn lại bị đưa tới khu tiếp nhận đơn kiến nghị. Sau khi trở về, họ nhận được những cuộc gọi hoặc bị cảnh báo không tiếp tục khiếu kiện.
Vàng như “hầm trú ẩn an toàn” trong bối cảnh kinh tế
Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại và căng thẳng thương mại với Mỹ gia tăng, vàng tiếp tục được xem là “hầm trú ẩn an toàn”. Đồng thời, niềm tin của người dân vào các kênh đầu tư khác đang suy giảm. Thị trường bất động sản vẫn chưa phục hồi sau khủng hoảng, điều này khiến vàng trở thành lựa chọn hấp dẫn. Theo Ross Norman, CEO của công ty nghiên cứu Metals Daily, người Trung Quốc hiện là “những người mua với niềm tin rất cao” và đã “thay đổi cục diện thị trường vàng toàn cầu”.
Mô hình đầu tư của Yongkun Gold và sự thiếu minh bạch
Tận dụng làn sóng này, Yongkun Gold, được thành lập năm 2014 bởi Wang Guohai, đã xây dựng hình ảnh đáng tin cậy nhờ mạng lưới cửa hàng, thời gian hoạt động lâu năm và mối liên hệ với các tổ chức nhà nước. Một công ty con của họ từng hợp tác với Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC) để bán các sản phẩm đầu tư liên quan đến vàng. Mô hình đầu tư của Yongkun nghe có vẻ “không rủi ro”: khách hàng đặt mua vàng trực tuyến, sau vài tuần có thể nhận vàng hoặc bán lại cho công ty. Nếu giá tăng, họ hưởng lợi; nếu giá giảm, công ty cam kết mua lại theo giá ban đầu. Những khách đầu tư lớn còn được hứa hẹn lợi nhuận lên tới 9% mỗi năm.
Các nhà đầu tư được cấp giấy chứng nhận rằng vàng được lưu trữ trong kho của Ngân hàng Trung Quốc. Tuy nhiên, khi được liên hệ, đại diện chi nhánh ngân hàng này khẳng định không hề có vàng nào của Yongkun được gửi tại đây. Nhiều gia đình đã dốc toàn bộ tài sản vào “giấc mơ vàng” này. Fu Yindi, một sinh viên ở Sơn Đông, cho biết cha cô, một công nhân xây dựng, đã đầu tư hơn 200.000 USD, toàn bộ tiền tích cóp cả đời. Hàng trăm người trong khu vực của cô, nhiều người đã nghỉ hưu, cũng làm điều tương tự. “Họ tin rằng vàng sẽ giữ giá trị lâu dài,” Fu nói. “Nhưng giờ họ không thể lấy lại số tiền đã dành dụm.”
Hậu quả và bài học toàn cầu
Vụ việc vẫn đang được điều tra, trong khi hàng nghìn nhà đầu tư tiếp tục tìm kiếm câu trả lời. Trên mạng xã hội Douyin, hashtag “yongkungold” đã thu hút hàng chục triệu lượt xem, với vô số lời kêu cứu từ những người cho rằng họ đã mất trắng. Vụ việc của Yongkun tại Trung Quốc không phải là trường hợp cá biệt, mà chỉ là ví dụ điển hình cho một hình thức rủi ro đang âm thầm tồn tại trong thị trường vàng toàn cầu. Từ Mỹ, châu Âu cho đến nhiều quốc gia châu Á, đã có không ít trường hợp nhà đầu tư trả tiền trước nhưng chỉ nắm giữ “vàng trên giấy”, đến khi cần rút thì không có vàng vật chất để nhận.
Khi niềm tin bị đẩy lên cao trong những giai đoạn bất ổn, ranh giới giữa tài sản thực và những cam kết tài chính trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Bài học từ Yongkun cho thấy, ngay cả “hầm trú ẩn an toàn” như vàng cũng có thể trở thành điểm rủi ro nếu thiếu sự minh bạch và giám sát chặt chẽ.
