Bộ Xây dựng vừa trình Thủ tướng Chính phủ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng thủ đô Hà Nội, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 235.740 tỷ đồng. Tuyến đường có chiều dài khoảng 320km, đi qua 7 địa phương gồm TP Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, TP Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.
Quy mô và phương án thiết kế
Theo Tờ trình số 54/TTr-BXD, điểm đầu và điểm cuối của tuyến đều tại km367+100 đường Hồ Chí Minh, thuộc xã Yên Bài, TP Hà Nội. Dự án được thiết kế với quy mô 6 làn xe, riêng đoạn qua Thái Nguyên có 4 làn xe. Phần lớn tuyến (khoảng 318km, chiếm 99% chiều dài) được thiết kế đi thấp, chỉ có khoảng 3km (1%) là cầu trên cao, dự kiến bố trí trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, đoạn từ nút giao quốc lộ 1 đến nút giao cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình.
Đơn vị tư vấn cho rằng việc mở rộng phạm vi cầu cạn sẽ có chi phí đầu tư rất lớn, riêng đoạn qua Ninh Bình cao hơn phương án đi bằng khoảng 8.000 tỷ đồng, đồng thời gia tăng tác động môi trường và không mang lại hiệu quả vượt trội trong điều kiện hiện trạng chủ yếu là đất nông nghiệp.
Phân kỳ đầu tư và mục tiêu hoàn thành
Do quy mô lớn và đi qua nhiều địa phương, dự án được đề xuất chia thành 15 dự án thành phần. Trong đó, 7 dự án thực hiện giải phóng mặt bằng và đầu tư đường song hành tại các địa phương; 8 dự án đầu tư tuyến chính, gồm 7 dự án theo địa giới hành chính và 1 dự án riêng cho các công trình cầu lớn đi qua 2 địa phương. Bộ Xây dựng đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành dự án trong năm 2030 và đưa vào khai thác từ năm 2031.
Lý do cho mục tiêu tham vọng này là Vành đai 5 giữ vai trò là tuyến vành đai liên vùng, kết nối 6 tuyến cao tốc hướng tâm gồm Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn, Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình và Hà Nội - Hòa Bình. Tuyến đường cũng liên kết hệ thống quốc lộ, cảng biển, cảng hàng không và các trung tâm logistics của khu vực phía Bắc.
Động lực phát triển kinh tế vùng
Vành đai 5 được xác định là trục động lực mới để tổ chức lại không gian phát triển của vùng thủ đô - khu vực có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển dịch vụ, logistics nhanh. Khu vực này có tổng dân số khoảng 31 triệu người (chiếm khoảng 27% dân số cả nước) và đóng góp khoảng 32% GDP cả nước.
Phương án đầu tư và hiệu quả tài chính
Bộ Xây dựng đã nghiên cứu hai phương án đầu tư: theo phương thức PPP hoặc đầu tư công kết hợp thu phí sử dụng đường bộ. Sau khi phân tích ưu nhược điểm, Bộ đề xuất lựa chọn phương án đầu tư công. Theo đó, Nhà nước sẽ bố trí vốn ngân sách để đầu tư xây dựng toàn tuyến. Sau khi hoàn thành, tuyến đường được quản lý, khai thác và thu phí với mức dự kiến khoảng 1.300 đồng/xe con/km.
Ưu điểm lớn nhất của phương án đầu tư công là có thể triển khai đồng bộ toàn tuyến, nâng cao hiệu quả khai thác và khả năng thu hút lưu lượng phương tiện. Kết quả tính toán của đơn vị tư vấn cho thấy, nếu được đưa vào khai thác, Vành đai 5 có thể mang lại khoảng 25.716 tỷ đồng tiền phí sau 10 năm vận hành và khoảng 103.178 tỷ đồng sau 20 năm khai thác.
