Xung đột Trung Đông gây sóng gió cho chi phí logistics và nguyên liệu
Xung đột tại Trung Đông không chỉ tác động mạnh đến thị trường xăng dầu mà còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung khí hóa lỏng (LPG), theo chia sẻ của ông Đinh Văn Hiểu, Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Khí hóa lỏng thành phố. Chi phí logistics cho các chuyến tàu chở LPG từ khu vực này về Việt Nam đã tăng vọt từ 5 đến 6 lần so với trước đây, kèm theo đó là chi phí bảo hiểm tăng cao và thời gian vận chuyển bị kéo dài khó dự báo.
Chuỗi cung ứng bị gián đoạn và nỗ lực tìm nguồn thay thế
Trước kia, hành trình tàu chở hàng từ Trung Đông về Việt Nam mất khoảng hơn 20 ngày, nhưng hiện nay thời gian đi về chưa thể xác định chính xác. Sự gián đoạn này đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp. "Các doanh nghiệp đang nỗ lực tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Mỹ", ông Hiểu cho biết. Tuy nhiên, hành trình vận chuyển từ Mỹ về Việt Nam cũng phải mất ít nhất 45 ngày, chưa kể thời gian đàm phán. Một khó khăn thực tế khác là các tàu chở hàng còn gặp trở ngại trong việc tiếp nhiên liệu trên đường về, khiến thời gian cung ứng hàng hóa tiếp tục bị kéo dài.
Tác động mạnh mẽ đến ngành vận tải và logistics
Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), cho hay xung đột tại Trung Đông đã tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến các doanh nghiệp vận tải. Giá dầu mỏ và giá LPG tăng cao gây sức ép lớn lên chi phí logistics. Sự gián đoạn tại các tuyến hàng hải quan trọng buộc các hãng tàu biển lớn phải thay đổi lộ trình, dẫn đến:
- Cước vận tải tàu biển tăng từ 54% đến 72%.
- Phí bảo hiểm tăng từ 2 đến 4 lần, với chi phí bảo hiểm cho một con tàu hiện lên tới 1 triệu USD.
- Để tránh rủi ro, tàu biển phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi), khiến thời gian hành trình kéo dài gấp 2-3 lần.
Thậm chí, các hãng tàu còn áp dụng điều khoản kết thúc hành trình, dỡ hàng tại cảng an toàn và yêu cầu chủ hàng chịu mọi chi phí phát sinh. Khảo sát của VLA cho thấy 89% số doanh nghiệp bị tác động từ trung bình đến nghiêm trọng, với ba vấn đề lớn nhất là chi phí tăng nhanh ngoài tầm kiểm soát, thời gian vận chuyển bất ổn và khó giữ cam kết giao hàng.
Ngành dệt may và lương thực thực phẩm cũng chịu ảnh hưởng
Ông Phạm Văn Việt, Phó Chủ tịch Hội Dệt may-Thêu đan thành phố, cho biết giá các loại nguyên liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ như vải, hóa chất... đã tăng từ 8% đến 18%. Với các doanh nghiệp gia công, chi phí nguyên vật liệu chiếm tới 70%-75% giá thành sản phẩm xuất xưởng, có mặt hàng còn lên tới 80%. Theo Hiệp hội Lương thực-Thực phẩm thành phố (FFA), xung đột ở Trung Đông chủ yếu khiến chi phí vận chuyển và năng lượng tăng cao đối với các doanh nghiệp trong ngành.
Giải pháp đa dạng hóa thị trường và ứng phó linh hoạt
Ông Phạm Văn Việt chia sẻ, các doanh nghiệp dệt may đã chú trọng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để hạn chế sự phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ và châu Âu. Thị trường Nhật Bản, Canada, ASEAN... đã có những bước tiến và tốc độ tăng trưởng khả quan. Bên cạnh đó, để giải quyết bài toán vải nguyên liệu tồn kho và tối ưu hóa chi phí logistics, các doanh nghiệp đã chủ động chia nhỏ đơn hàng để vận chuyển, giúp giảm rủi ro và tránh phải vận chuyển bằng đường hàng không với chi phí đắt đỏ.
Theo ông Đào Trọng Khoa, để ứng phó với tình hình hiện nay, các chủ hàng và doanh nghiệp logistics cần:
- Quản trị rủi ro hợp đồng bằng cách rà soát kỹ các điều khoản bất khả kháng, thay đổi lộ trình và bảo hiểm.
- Đàm phán kỹ càng các điều khoản thương mại quốc tế, chú ý các điều khoản liên quan chiến tranh.
- Linh hoạt trong giải pháp vận tải, ưu tiên vận tải đa phương thức và thay đổi lộ trình theo tình hình thực tế.
- Đẩy mạnh chuyển đổi số và xanh hóa để tối ưu hóa khâu vận hành, tiết kiệm năng lượng và giảm chi phí thông qua chứng từ điện tử.
Hỗ trợ tài chính và chuyển đổi năng lượng xanh
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực-Thực phẩm thành phố (FFA), cho biết một số ngân hàng đã có xu hướng tăng lãi suất cho vay, tạo thêm áp lực cho hoạt động sản xuất-kinh doanh, nhất là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc tăng cường các chương trình kết nối tín dụng, đa dạng hóa nguồn vốn và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các gói vay với lãi suất hợp lý sẽ có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp ổn định dòng tiền và duy trì hoạt động.
Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công thương thành phố), nhận định năng lượng hiện có mức độ bất định rất cao và tác động trực tiếp đến hoạt động xuất-nhập khẩu. Trong bối cảnh giá năng lượng không có dấu hiệu dừng lại và có xu hướng tiếp tục tăng cao khó lường, doanh nghiệp có cơ hội thuận lợi để chuyển sang sử dụng điện, năng lượng xanh. Hiện lưới điện của thành phố còn dư địa chịu tải khá lớn, các dự án điện gió và điện mặt trời đang phát triển tại Cần Giờ, Bà Rịa-Vũng Tàu, việc chuyển đổi sang dùng năng lượng xanh sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về chi phí và phát triển bền vững hơn trong dài hạn.
