Xuất khẩu tấm pin mặt trời của Trung Quốc đã tăng vọt lên mức kỷ lục trong tháng 3 khi nhiều quốc gia tại châu Á và châu Phi ồ ạt tích trữ trước nguy cơ giá tăng do bất ổn năng lượng.
Dữ liệu xuất khẩu ấn tượng
Theo dữ liệu từ Hải quan Trung Quốc, lượng tấm panel xuất khẩu trong tháng 3 đạt 1,75 triệu tấn, tăng 42% so với cùng kỳ năm trước và chiếm tới 13,3% tổng khối lượng xuất khẩu của cả năm 2025. Giá trị xuất khẩu đạt 3,61 tỷ USD, tăng 67% so với cùng kỳ năm ngoái và bật tăng tới 125% so với tháng 2.
Nguyên nhân của làn sóng mua vào
Làn sóng mua vào diễn ra mạnh mẽ trước thời điểm Bắc Kinh chính thức chấm dứt chính sách hoàn thuế xuất khẩu từ ngày 1/4, làm dấy lên lo ngại giá pin mặt trời sẽ leo thang trong thời gian tới. Đồng thời, căng thẳng chiến sự liên quan Iran cũng khiến nhiều quốc gia đẩy mạnh dự trữ năng lượng sạch nhằm giảm phụ thuộc vào dầu khí.
Ông Marius Mordal Bakke, Giám đốc nghiên cứu năng lượng mặt trời của Rystad Energy, nhận định: "Giá bạc giảm từ đỉnh kỷ lục hồi tháng 1 đã kéo chi phí sản xuất đi xuống, giúp các nhà máy tăng công suất để đáp ứng nhu cầu bùng nổ trước khi giá tăng trong tháng 4".
Phân tích từ tổ chức Ember
Phân tích từ tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember cho thấy xuất khẩu năng lượng mặt trời của Trung Quốc trong tháng 3 đạt mức kỷ lục 68 GW, gấp đôi tháng trước. Động lực chính đến từ giá năng lượng toàn cầu tăng cao và sự thay đổi trong chính sách hoàn thuế của Bắc Kinh.
Đáng chú ý, có tới 50 quốc gia ghi nhận mức nhập khẩu năng lượng mặt trời từ Trung Quốc cao nhất lịch sử trong tháng 3, trong khi 60 quốc gia khác đạt mức cao nhất trong vòng 6 tháng.
Châu Phi và châu Á dẫn đầu đà tăng
Châu Phi trở thành thị trường nhập khẩu mạnh mẽ nhất khi lượng nhập khẩu tăng 176% so với tháng trước, đạt 10 GW - mức cao kỷ lục. Tại châu Á, nhập khẩu tăng gấp đôi lên 39 GW. Hai khu vực này đóng góp tới 3/4 mức tăng xuất khẩu năng lượng mặt trời của Trung Quốc.
Nhiều thị trường ghi nhận tốc độ tăng trưởng bùng nổ. Tại châu Á, Ấn Độ tăng 141%, Malaysia tăng 384% và Lào tăng 108% so với tháng 2. Ở châu Phi, Nigeria tăng tới 519%, Kenya tăng 207% và Ethiopia tăng 391%. Đây cũng là lần đầu tiên cả 3 quốc gia châu Phi này nhập khẩu hơn 1 GW công nghệ quang điện mặt trời chỉ trong một tháng, chủ yếu dưới dạng pin mặt trời.
Không chỉ châu Á và châu Phi, nhiều nền kinh tế chịu áp lực lớn từ giá dầu và khí đốt như Nhật Bản, Australia và Liên minh châu Âu cũng lập kỷ lục nhập khẩu mới. Riêng Trung Đông là khu vực hiếm hoi không chứng kiến đà tăng, do việc đóng cửa eo biển Hormuz làm gián đoạn các tuyến thương mại năng lượng.
Dự báo tương lai
Theo ông Jing Yang, Giám đốc Fitch Ratings, xuất khẩu năng lượng mặt trời của Trung Quốc có thể giảm mạnh trong tháng 4 sau cú bùng nổ tháng 3. Tuy nhiên, nhu cầu trong cả năm 2026 vẫn có khả năng được hỗ trợ bởi giá dầu neo cao và những lo ngại ngày càng lớn về an ninh năng lượng toàn cầu.
Trước đó, hồi tháng 2, S&P từng dự báo xuất khẩu năng lượng mặt trời của Trung Quốc trong năm 2026 có thể đi ngang hoặc giảm nhẹ so với năm 2025 do nhu cầu toàn cầu suy yếu. Tuy nhiên, diễn biến địa chính trị mới đang khiến thị trường năng lượng sạch thay đổi nhanh hơn dự kiến.
