Ngày 10/7/2026, Bộ Thương mại Trung Quốc và Tổng cục Hải quan ban hành chỉ thị chung áp đặt lệnh cấm tạm thời xuất khẩu khí heli, có hiệu lực ngay lập tức. Biện pháp kiểm soát khẩn cấp nhắm vào mã hàng hóa hải quan 2804290010, dựa trên Luật Ngoại thương của Trung Quốc. Các cơ quan quản lý cho biết mọi điều chỉnh hoặc dỡ bỏ lệnh cấm sẽ được thông báo bằng văn bản hành chính riêng.
Vai trò sống còn của heli trong công nghệ cao
Heli là khí không màu, không mùi, không vị, không độc, nhưng sở hữu đặc tính vật lý độc đáo: điểm sôi thấp nhất trong các nguyên tố (-268,9°C), độ dẫn nhiệt cao và tính trơ hóa học tuyệt đối. Nhờ đó, heli trở thành vật liệu không thể thay thế trong nhiều lĩnh vực then chốt.
Trong sản xuất chip bán dẫn, heli đóng vai trò chất làm mát cực nhanh trong xử lý nhiệt tấm silicon, tạo môi trường khí trơ bảo vệ và cuốn trôi tạp chất siêu nhỏ. Nếu thiếu heli độ tinh khiết cao, tỷ lệ lỗi sản phẩm trên dây chuyền đúc chip tiên tiến sẽ tăng vọt.
Trong điện toán lượng tử, các bộ xử lý lượng tử (qubits) cần môi trường cực lạnh tiệm cận độ không tuyệt đối. Heli lỏng là chất duy nhất trên Trái Đất có thể duy trì trạng thái lỏng ở nhiệt độ này để làm mát hệ thống siêu dẫn.
Trong sản xuất cáp quang – xương sống của Internet tốc độ cao, heli được bơm vào buồng làm mát để hạ nhiệt độ sợi thủy tinh nóng chảy nhanh và đồng đều, đảm bảo độ trong suốt và ngăn khuyết tật cấu trúc, duy trì băng thông tối ưu.
Trong hàng không vũ trụ, heli dùng để làm sạch và duy trì áp suất trong bồn chứa nhiên liệu tên lửa (oxy lỏng, hydro lỏng) mà không gây phản ứng cháy nổ.
Toan tính chiến lược của Bắc Kinh
Heli là tài nguyên không thể tái tạo, khai thác thương mại phức tạp vì chỉ thu hồi như sản phẩm phụ từ khí tự nhiên với nồng độ thấp. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng quốc tế phân rã do trừng phạt và rào cản thương mại, quyết định giữ lại nguồn heli của Trung Quốc mang tính chiến lược rõ rệt. Việc hạn chế xuất khẩu giúp đảm bảo dự trữ heli cho doanh nghiệp nội địa, ổn định chi phí đầu vào cho sản xuất chip và chương trình hàng không vũ trụ quốc phòng.
Ngoài ra, lệnh cấm còn tạo lợi thế trong cuộc chiến công nghệ. Bằng cách siết chặt dòng chảy nguyên liệu thô quan trọng, Trung Quốc thiết lập lá chắn tự vệ và gửi thông điệp răn đe đến các đối thủ cạnh tranh trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
Theo thông tin từ SCMP và markettimes.vn.
