Bộ Công Thương thiết kế quỹ hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi năng lượng từ ngân sách
Bộ Công Thương đang tích cực thiết kế một quỹ hỗ trợ đặc biệt dành cho các doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Thông tin quan trọng này được chuyên gia kinh tế năng lượng Phạm Phan Dũng, đại diện Bộ Công Thương, chia sẻ tại Tọa đàm "Chuyển đổi xanh – Chìa khóa tiết kiệm nguồn lực" do Thời báo Ngân hàng tổ chức vào sáng ngày 27/3/2026.
Quỹ hỗ trợ với vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước
Theo ông Phạm Phan Dũng, quỹ hỗ trợ này sẽ có vốn điều lệ ban đầu được cấp từ ngân sách nhà nước thông qua nguồn vốn đầu tư trung hạn dành cho Bộ Công Thương. Khi chính thức thành lập, quỹ dự kiến sẽ huy động được từ 200 đến 300 triệu Euro. Điểm đáng chú ý là quỹ này không trực tiếp thực hiện nhiệm vụ cho vay mà sẽ ủy thác hoạt động thông qua các ngân hàng thương mại.
Ông Dũng cho biết thêm: "Chúng tôi đã làm việc với các vụ chức năng của Ngân hàng Nhà nước để bàn về cơ chế giải ngân, tức là ủy thác qua một số ngân hàng, giữ mức lãi suất như bên nước ngoài cho vay, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp chuyển đổi năng lượng." Đoàn công tác của Ngân hàng Thế giới (WB) cũng đã tham gia làm việc với một số ngân hàng thương mại để tìm hiểu về việc ủy thác hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp.
Tín dụng xanh tăng trưởng mạnh mẽ
Tại tọa đàm, bà Phạm Thị Thanh Tùng – Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) – cho biết, hiện các tổ chức tín dụng (TCTD) đang cho vay ưu đãi đối với các dự án xanh dựa trên nguồn lực tự hỗ trợ của ngân hàng, chưa có nguồn ngân sách cụ thể nào cho việc này. Triển khai Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có nội dung hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho doanh nghiệp thực hiện dự án xanh và dự án tuần hoàn, NHNN đã xây dựng và trình Chính phủ dự thảo nghị định hướng dẫn.
Bà Tùng chia sẻ: "Hiện các TCTD đang chờ danh mục xanh, danh mục ESG để có cơ sở giải ngân." Đến nay, đã có 78 TCTD phát sinh cho vay xanh, với tốc độ tăng trưởng tín dụng xanh đạt từ 22 đến 25%/năm. Dư nợ tín dụng xanh đã đạt mức ấn tượng 780 nghìn tỷ đồng, chiếm 4,2% tổng dư nợ nền kinh tế.
Phân tích chi tiết dư nợ tín dụng xanh:
- Tín dụng cho nông nghiệp xanh chiếm 33%.
- Tín dụng năng lượng tái tạo chiếm 22%.
- Dư nợ cho các công trình xanh đạt 25 nghìn tỷ đồng.
- Dư nợ cho các dự án giao thông vận tải xanh đạt 46 nghìn tỷ đồng.
Thách thức và đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp
Bà Nguyễn Thị Thu Hà – Phó Trưởng Ban Chỉ đạo ESG của Agribank – cho biết, lãi suất cho vay với các dự án xanh luôn được ngân hàng đưa ra thấp hơn từ 0,5 đến 1%/năm so với lãi suất cho vay thông thường. Tuy nhiên, bà Hà nhấn mạnh rằng không dễ để tìm ra các doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ tiêu chí xanh, do đó cả doanh nghiệp và ngân hàng đều phải chuyển đổi để đáp ứng các tiêu chuẩn này.
Theo ông Phạm Phan Dũng, để giảm chi phí năng lượng trực tiếp, doanh nghiệp cần đổi mới công nghệ, chẳng hạn như sử dụng bóng đèn LED, điều hòa nhiệt độ công nghệ inverter, và thu hồi sức nóng từ lò hơi để chuyển thành năng lượng khác. Ông đề xuất: "Trước mắt, cần nâng cao khả năng chống chịu thông qua chuyển dịch năng lượng, đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời. Đồng thời, giảm phụ thuộc vào than và khí nhập khẩu cho phát điện, đa dạng hóa nguồn cung, khuyến khích sử dụng xăng sinh học và phát triển hệ thống sạc cho xe điện."
Ngoài ra, ông Dũng nhận định rằng trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao, cần có thêm các chính sách hỗ trợ trước mắt đối với những ngành sử dụng nhiều năng lượng, nhằm thúc đẩy tiết kiệm năng lượng và đổi mới công nghệ. Ông nói: "Giá dầu tăng kéo theo chi phí sản xuất và giá bán sản phẩm tăng. Do đó, Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp về chi phí bảo hiểm, đồng thời hỗ trợ sản xuất thông qua nhiều kênh như tín dụng xanh và hỗ trợ lãi suất."
Sự phát triển của các chương trình tín dụng xanh trong ngành ngân hàng đã mang lại hiệu quả rõ rệt, nhưng việc thiết kế quỹ hỗ trợ từ ngân sách sẽ là bước tiến quan trọng để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quá trình chuyển đổi năng lượng bền vững tại Việt Nam.
