Tại hội thảo về công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới do Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tổ chức sáng 15/6, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải đã đề cập đến dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, xem đây không chỉ là dự án giao thông quy mô lớn nhất lịch sử mà còn là cơ hội lớn để nâng cấp năng lực công nghiệp quốc gia.
Đường sắt tốc độ cao: Thách thức và cơ hội
Theo bà Nguyễn Thanh Hải, dự án này đòi hỏi thép ray chất lượng cao, thép cầu đặc chủng, bê tông tính năng cao, vật liệu giảm rung, giảm chấn, hệ thống điện khí hóa, tín hiệu điều khiển tự động và nhiều thiết bị cơ khí chính xác. Bà đặt câu hỏi: “Việt Nam có thể tham gia ở mức độ nào vào chuỗi giá trị của các dự án này, có thể nội địa hóa những công đoạn nào và cần chuẩn bị những gì để từng bước làm chủ công nghệ?”.
Điện hạt nhân: Yêu cầu cao hơn
Đối với điện hạt nhân, bà Hải cho rằng yêu cầu còn cao hơn với các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về vật liệu, thép đặc chủng, hợp kim chịu nhiệt, vật liệu chống bức xạ. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy chương trình hạt nhân thường tạo động lực phát triển mạnh cho ngành luyện kim và cơ khí chính xác.
Nền tảng công nghiệp quốc gia
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh công nghiệp vật liệu và cơ khí chế tạo là nền móng của công nghiệp quốc gia, là nền tảng cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tự chủ công nghệ. Ông lưu ý mức độ tự chủ các vật liệu chiến lược, thiết bị công nghệ cao và công nghệ lõi còn hạn chế.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phát triển công nghiệp vật liệu có trọng tâm, trọng điểm, chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên thô sang chế biến sâu, làm chủ công nghệ lõi, nâng cao giá trị gia tăng, dựa trên khoa học công nghệ, nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp dẫn dắt.
Chiến lược dài hạn và điểm nghẽn
Bà Nguyễn Thanh Hải kêu gọi chiến lược đầu tư dài hạn để nâng cao năng lực làm chủ vật liệu, thiết bị công nghệ cao, vật liệu bán dẫn thế hệ mới. Bà chỉ ra các điểm nghẽn: thiếu chiến lược quốc gia tổng thể, thể chế chính sách phân tán, thiếu doanh nghiệp dẫn dắt, nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng và chế độ đãi ngộ chưa thu hút nhân tài.
