Chỉ sau gần 5 năm chuyển đổi từ cây tràm sang keo lai trên mảnh đất chua xốp, thường xuyên ngập nước, ông Châu Văn Khuynh (ngụ xã Khánh Lâm, tỉnh Cà Mau) đã khai thác thành công 4 ha keo lai, thu về hơn 1,2 tỷ đồng. Kết quả này không chỉ cải thiện đời sống gia đình ông mà còn minh chứng cho tiềm năng lớn của loại cây trồng mới tại vùng đệm rừng U Minh Hạ.
Chuyển đổi từ tràm sang keo lai: Đầu tư cao nhưng lợi nhuận vượt trội
Theo ông Khuynh, vùng đất từng trồng cây tràm khi chuyển sang canh tác keo lai khá phù hợp. Giai đoạn đầu tốn kém do phải chi từ 70 đến 100 triệu đồng mỗi héc-ta để kê liếp cao chống ngập úng vào mùa mưa. Tuy nhiên, sau đó keo lai không đòi hỏi nhiều chi phí hay công chăm sóc. Ông nhẩm tính: “Mỗi chu kỳ từ trồng đến khi khai thác là 4-5 năm, mỗi héc-ta thu được khoảng 300 triệu đồng. Nhờ có cây keo mà người dân có tiền cất được nhà cửa và bám trụ lâu dài với đất rừng.”
Ông Trương Trọng Nguyễn (ngụ xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau) cho biết thêm, năng suất keo lai cao gấp khoảng 3 lần cây tràm, dù thời gian trồng ngắn hơn. Giá keo thương phẩm hiện dao động khoảng 1,2 triệu đồng mỗi tấn. Khi thu hoạch, keo lai có thể tận dụng từ gốc đến ngọn và nhánh để làm ra nhiều sản phẩm, trong khi cây tràm chủ yếu chỉ phục vụ nhu cầu làm cừ trong xây dựng và làm chất đốt.
Mỗi hộ dân có thể “bỏ túi” hơn 1 tỷ đồng sau 4 năm
Ông Nguyễn chia sẻ: “Mỗi hộ dân vùng U Minh Hạ có từ 4 đến 6 ha đất rừng. Sau chu kỳ trồng 4 năm, trừ hết chi phí, mỗi hộ dân trồng keo lai 'bỏ túi' hơn 1 tỷ đồng, cao khoảng gấp 3 lần so với trồng cây tràm bản địa.”
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, keo lai còn góp phần bảo vệ môi trường. Ông Nguyễn Phương Nam, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ, giải thích: keo lai là loài cây họ đậu, ưa sáng, mọc nhanh và sở hữu hệ rễ phát triển chứa nhiều nốt sần cố định đạm. Tán lá rậm rạp giúp chống xói mòn, cải tạo và bảo vệ độ màu mỡ cho đất rừng.
Diện tích keo lai ngày càng mở rộng, nhưng chuỗi giá trị còn “nghẽn”
Sự xuất hiện và bén rễ của cây keo lai những năm gần đây đã mở ra hướng đi mới cho người dân vùng đệm Cà Mau. Toàn tỉnh hiện có hơn 54.000 ha rừng sản xuất, trong đó hơn 18.000 ha rừng keo lai được kê liếp trồng thâm canh. Tuy nhiên, ngành lâm nghiệp địa phương vẫn đối mặt với bài toán “nghẽn” chuỗi giá trị: gỗ sau khai thác chủ yếu được xuất bán ở dạng thô, giá trị đóng góp cho ngành nông nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng vốn có.
Ông Nguyễn Phương Nam nhấn mạnh: “Nguồn nguyên liệu gỗ khá lớn, nhưng công ty vẫn đang thiếu liên kết với các nhà máy chế biến sâu. Vì vậy, song hành giải pháp định hướng chuyển từ rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn, chúng tôi đã và đang xây dựng các phương án tăng cường chế biến lâm sản.”
Mục tiêu phát triển rừng bền vững giai đoạn 2026-2030
Theo kế hoạch phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ và phát triển rừng bền vững giai đoạn 2026-2030, tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu trong năm 2026 diện tích có rừng tập trung đạt khoảng hơn 95.500 ha, trồng mới 183 ha và trồng lại sau khai thác gần 4.000 ha. Tỉnh cũng tập trung bảo vệ hơn 43.000 ha rừng đặc dụng, phòng hộ và dự kiến khai thác khoảng 680.000 mét khối gỗ rừng trồng.
Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định Cà Mau còn dư địa rất lớn để phát triển kinh tế lâm nghiệp, trong đó có cây keo lai. Mục tiêu lớn nhất của hội thời gian tới là khai thác tối đa tiềm năng, tạo sinh kế bền vững cho người dân dưới lâm phần và các doanh nghiệp trong ngành gỗ. “Hội sẽ đóng vai trò cầu nối giữa nhà khoa học, nhà đầu tư và người nông dân để tối ưu hóa lợi nhuận cho người dân”, ông Mẫn nói. HỮU TÙNG
