Đến hết tháng 5/2026, tổng công suất điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại Lào Cai đạt hơn 17,11 MWp, tương đương hơn 50% kế hoạch năm 2026. Riêng trong tháng 5/2026, toàn tỉnh phát triển thêm 72 khách hàng mới với công suất khoảng 4,23 MWp. Những con số này tuy chưa lớn so với các địa phương có lợi thế bức xạ mặt trời, nhưng với một tỉnh miền núi như Lào Cai – nơi thời tiết nhiều mây, địa hình chia cắt, số giờ nắng thấp – đây là kết quả đáng chú ý, phản ánh xu hướng chuyển dịch năng lượng lan tỏa trong cộng đồng.
Hiệu quả thực tế trong điều kiện đặc thù
Một vấn đề được nhiều người quan tâm là hiệu quả khai thác điện mặt trời mái nhà tại Lào Cai trong điều kiện địa hình và khí hậu đặc thù. Các khu vực vùng cao như Sa Pa, Bắc Hà, Mường Khương thường xuyên có sương mù, mây che phủ, nhất là vào mùa đông, ảnh hưởng đến khả năng phát điện. Do đó, việc phát triển điện mặt trời mái nhà phải lựa chọn khu vực phù hợp, đánh giá kỹ tiềm năng bức xạ, nhu cầu sử dụng điện và khả năng hoàn vốn. Cách tiếp cận này giúp nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo đảm nguồn điện ổn định, bền vững.
Bài toán điện mặt trời tại Lào Cai không chỉ là “có nắng hay không”, mà là chọn đúng khu vực, đúng đối tượng và đúng giải pháp công nghệ. Nhờ sự phát triển của công nghệ, các tấm pin thế hệ mới có hiệu suất cao hơn, khả năng hấp thụ ánh sáng khuếch tán tốt hơn, nâng cao sản lượng điện ngay cả khi bức xạ không thuận lợi.
Vai trò tiên phong của ngành điện
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Điện lực Lào Cai cho biết: “Điều kiện bức xạ mặt trời tại Lào Cai không thuận lợi bằng nhiều địa phương khác, nhưng với sự phát triển của công nghệ tấm pin hiện nay, nhiều khu vực vẫn có thể khai thác hiệu quả điện mặt trời mái nhà nếu được khảo sát và lựa chọn giải pháp phù hợp”. Sự tiên phong của đội ngũ cán bộ công nhân viên ngành điện là yếu tố thúc đẩy phong trào. Hiện công ty có gần 60 cán bộ, người lao động sở hữu hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 400 kWp; cùng 6 công trình lắp đặt tại các đơn vị trực thuộc với tổng công suất 378 kWp.
Các con số cho thấy điện mặt trời mái nhà tại Lào Cai đã trở thành hoạt động triển khai thực chất. Khi chính những người quản lý, vận hành hệ thống điện chủ động đầu tư, hiệu quả thực tế được kiểm chứng, tạo niềm tin cho khách hàng và xã hội. Bên cạnh đó, Công ty Điện lực Lào Cai đã báo cáo UBND tỉnh, Sở Công thương, phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn khách hàng và tham gia xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy năng lượng sạch.
Khó khăn và triển vọng
Dù tích cực, việc phát triển điện mặt trời mái nhà tại Lào Cai vẫn còn khó khăn. Chi phí đầu tư ban đầu lớn khiến nhiều hộ gia đình cân nhắc. Cơ chế xử lý sản lượng điện dư phát lên lưới cũng là nội dung được quan tâm. Sự khác biệt về bức xạ giữa các khu vực đòi hỏi tính toán kỹ quy mô, công suất và hiệu quả đầu tư để bảo đảm bền vững.
Từ thực tiễn, bức xạ thấp không còn là rào cản quyết định. Công nghệ hoàn thiện, sự đồng hành của chính quyền và ngành điện đang mở rộng giới hạn tự nhiên. Điện mặt trời mái nhà không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn là cấu phần quan trọng trong lộ trình chuyển dịch năng lượng xanh, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững tại Lào Cai.
