Vì Sao Các Hãng Hàng Không Việt Nam 'Nhạy Cảm' Với Biến Động Giá Nhiên Liệu?
Các hãng hàng không Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực lớn khi giá nhiên liệu tăng mạnh, dẫn đến kế hoạch cắt giảm hàng loạt chuyến bay trong thời gian tới. Thực tế, mỗi khi giá nhiên liệu hàng không biến động, các doanh nghiệp này thường là những đơn vị chịu tác động sớm nhất và nặng nề nhất.
Biến Số "Sống Còn" Trong Ngành Hàng Không
Trong cơ cấu chi phí của ngành hàng không, nhiên liệu luôn là khoản chi lớn nhất, chiếm tỷ trọng đáng kể. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), nhiên liệu máy bay hiện chiếm khoảng 25-30% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không trên toàn cầu. Dữ liệu từ thống kê World Air Transport Statistics cũng cho thấy nhiên liệu và dầu máy bay chiếm gần 28,7% tổng chi phí, cao hơn nhiều so với chi phí lương phi hành đoàn hay khấu hao máy bay.
Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tỷ lệ này thậm chí có thể cao hơn do chi phí lao động thấp, khiến phần chi phí nhiên liệu trở nên nổi bật hơn trong tổng chi phí vận hành. Ở Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam đánh giá rằng chi phí nhiên liệu thường chiếm khoảng 35-40% chi phí khai thác của các hãng bay.
Khi giá nhiên liệu Jet A-1 tăng mạnh, tổng chi phí vận hành của doanh nghiệp có thể tăng rất nhanh chỉ trong thời gian ngắn. Chẳng hạn, Vietnam Airlines cho biết nếu giá nhiên liệu lên khoảng 200-230 USD/thùng, chi phí khai thác của hãng có thể tăng 50-60% mỗi tháng so với trước đó. Tương tự, Vietjet ước tính với đội bay hơn 100 chiếc, nếu giá nhiên liệu Jet A-1 duy trì ở mức 160-170 USD/thùng, chi phí khai thác có thể tăng thêm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng.
Khó Khăn Trong Việc Tích Trữ Nhiên Liệu
Một điểm đặc thù khác của ngành hàng không trong nước là các hãng bay không thể tích trữ nhiên liệu trong thời gian dài để phòng ngừa biến động giá. Nhiên liệu Jet A-1 phải được bảo quản và kiểm soát chất lượng rất nghiêm ngặt. Các sân bay chỉ duy trì lượng dự trữ đủ cho hoạt động khai thác trong một khoảng thời gian nhất định, thay vì tích trữ dài hạn như nhiều loại nhiên liệu khác.
Bên cạnh đó, nhu cầu nhiên liệu của các hãng bay rất lớn và phụ thuộc trực tiếp vào tần suất khai thác chuyến bay mỗi ngày. Việc dự trữ lượng nhiên liệu quá lớn không chỉ đòi hỏi hạ tầng kho chứa lớn mà còn tiềm ẩn rủi ro về an toàn và chi phí tài chính.
Theo cơ quan quản lý, Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhiên liệu bay nhập khẩu. Khoảng 70% nhiên liệu hàng không phải nhập từ nước ngoài, trong đó hơn 60% nguồn cung đến từ Singapore. Do đó, biến động giá nhiên liệu tại thị trường này có tác động trực tiếp đến chi phí khai thác của các hãng hàng không Việt Nam.
Giải Pháp Và Thách Thức Trong Tương Lai
Trong bối cảnh đó, nhiều hãng hàng không trên thế giới áp dụng các biện pháp giảm rủi ro như mua bảo hiểm giá nhiên liệu (fuel hedging) hoặc đầu tư đội bay mới tiết kiệm nhiên liệu. Tuy vậy, các giải pháp này chỉ có thể giảm bớt tác động chứ khó loại bỏ hoàn toàn rủi ro từ biến động giá năng lượng.
Khi giá dầu tăng mạnh, các hãng bay buộc phải lựa chọn giữa tăng giá vé, cắt giảm chuyến bay hoặc chấp nhận lợi nhuận bị thu hẹp. Điều này càng làm nổi bật tính "sống còn" của nhiên liệu trong ngành hàng không, nơi biên lợi nhuận vốn đã khá mỏng và dễ bị tổn thương trước các biến động thị trường.
