Ngày 8/5, tại Hội nghị giao ban công tác tháng 4 và triển khai nhiệm vụ tháng 5 của Bộ Xây dựng, nhiều vấn đề nóng về tiến độ các dự án hạ tầng đã được đưa ra thảo luận. Theo ông Trần Minh Phương, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, tính đến hết tháng 4/2026, một số chủ đầu tư thuộc Bộ đã có kết quả giải ngân khả quan, vượt mức bình quân chung cả nước.
Giải ngân vượt mức bình quân cả nước
Cụ thể, Cục Đường bộ Việt Nam đạt tỷ lệ giải ngân 32,5% kế hoạch; Ban QLDA 7 đạt gần 29%; Ban QLDA 85 đạt hơn 16%. Tuy nhiên, nhiều chủ đầu tư khác lại chưa đạt mức bình quân, như Ban Hàng hải và Đường thủy chỉ đạt hơn 6%; Ban QLDA Mỹ Thuận đạt gần 9%; Ban QLDA đường Hồ Chí Minh đạt hơn 12%; Ban QLDA 2 đạt gần 14%; Ban QLDA Đường sắt chỉ đạt 3,6% kế hoạch vốn được giao.
Về phía địa phương, Sở Xây dựng tỉnh Hà Tĩnh giải ngân đạt 19%, trong khi Sở Xây dựng Quảng Trị chỉ đạt 2,4% cho dự án tuyến tránh TP Đông Hà; Sở Xây dựng tỉnh Phú Thọ giải ngân hơn 3 tỷ đồng cho dự án tuyến nối hai cao tốc Nội Bài - Lào Cai và Tuyên Quang - Phú Thọ (đạt gần 2%). Đáng chú ý, có ba chủ đầu tư chưa giải ngân đồng nào: Sở Xây dựng tỉnh Ninh Bình (được giao 600 tỷ đồng cho dự án mở rộng cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn); Sở Xây dựng Đà Nẵng (được giao 99 tỷ đồng cho dự án nâng cấp QL14B); và Ban QLDA tỉnh Đắk Lắk (khoảng 76 tỷ đồng vốn kéo dài để thanh toán quyết toán dự án tuyến tránh phía Đông TP Buôn Ma Thuột).
11 dự án chậm tiến độ, nguy cơ không hoàn thành đúng hạn
Ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, cho biết theo kế hoạch năm 2026, có 27 dự án/dự án thành phần thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ sẽ hoàn thành. Đến nay, đã có hai dự án cán đích: Dự án thành phần 2 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và tuyến tránh TP Cao Bằng (tỉnh Cao Bằng). Trong số 25 dự án đang thi công, có 11 dự án chậm tiến độ so với kế hoạch. Đặc biệt, năm dự án tiềm ẩn nguy cơ không thể hoàn thành đúng hạn gồm: mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn; nâng cấp, mở rộng QL46 đoạn Vinh - Nam Đàn; nâng cấp QL14B qua TP Đà Nẵng; đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận; nâng cấp QL2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì.
Nguyên nhân chậm giải ngân và ảnh hưởng tiến độ được Bộ Xây dựng chỉ ra bao gồm: dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng chưa được thực hiện theo tiến độ dự kiến; công tác giải phóng mặt bằng, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật một số dự án chuyển tiếp chưa được xử lý dứt điểm. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng (đặc biệt là vật liệu thông thường như đất đắp, cát, đá) tại một số dự án, cùng với tác động từ chiến sự Trung Đông làm tăng chi phí đầu vào, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác lập dự toán và làm chậm tiến độ chung. Một số dự án ODA cũng gặp khó khăn do quy định và thời gian phản hồi từ nhà tài trợ kéo dài.
Giải pháp: dự báo nhu cầu vật liệu, tăng mức tạm ứng
Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, lãnh đạo Vụ Kế hoạch - Tài chính đề nghị các chủ đầu tư/ban quản lý dự án xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo tháng, quý cho từng nhiệm vụ, dự án; khẩn trương hoàn thiện thủ tục thanh toán với Kho bạc Nhà nước khi có khối lượng nghiệm thu; chủ động phối hợp với chính quyền địa phương để kịp thời bàn giao mặt bằng sạch. Các chủ đầu tư cũng cần dự báo nhu cầu vật liệu xây dựng, xem xét tăng mức tạm ứng cho nhà thầu để chuẩn bị nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu cho các dự án, nhất là dự án trọng điểm; tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh thi công; đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư và sớm khởi công các dự án mới.
Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh yêu cầu: "Không để chậm giải ngân vốn". Bộ trưởng đề nghị các chủ đầu tư tập trung lập lại kế hoạch, phân công cán bộ có năng lực phối hợp xử lý vướng mắc tại các dự án đang chậm tiến độ. "Các cán bộ phải làm hết trách nhiệm, đẩy nhanh tiến độ thi công xây lắp và giải ngân. Trong đó, lưu ý công tác thanh quyết toán kịp thời, đúng quy định pháp luật", Bộ trưởng nói. Bộ Xây dựng cũng sẽ thành lập các tổ kiểm tra công tác pháp lý, hồ sơ các dự án mới hoàn thành và đang triển khai để cùng tháo gỡ khó khăn với các chủ đầu tư.
Một yêu cầu quan trọng khác là từ nay đến ngày 19/5/2026, các chủ đầu tư phải chỉ đạo nhà thầu hoàn thành toàn bộ khối lượng còn lại, đưa vào khai thác đồng bộ cao tốc Chí Thạnh - Vân Phong và Quy Nhơn - Chí Thạnh, bảo đảm tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Hà Nội đến TP.HCM không còn vướng mắc. Sau khi đưa vào khai thác, các tuyến cao tốc phải bảo đảm kết nối, tích hợp với hệ thống thu phí chung, tập trung thu phí theo nghị quyết của Quốc hội.
