Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới, bao gồm các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Theo các chuyên gia kinh tế, dòng vốn này không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Xu hướng đầu tư thế hệ mới
Đầu tư thế hệ mới (Next-Generation Investment) là khái niệm chỉ các dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện với môi trường và gắn với chuỗi giá trị toàn cầu. Khác với các dòng vốn truyền thống tập trung vào gia công, lắp ráp, đầu tư thế hệ mới ưu tiên các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, năng lượng tái tạo, sản xuất thông minh và dịch vụ số.
Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong năm 2023, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt gần 36,6 tỷ USD, tăng 32,1% so với năm 2022. Đặc biệt, vốn đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao và đổi mới sáng tạo chiếm tỷ trọng ngày càng lớn. Ông Nguyễn Văn Toàn, chuyên gia kinh tế, nhận định: "Việt Nam đang có lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ nhờ ổn định chính trị, dân số trẻ và hạ tầng số phát triển, tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư thế hệ mới".
Chiến lược thu hút vốn đầu tư chất lượng cao
Để cạnh tranh hiệu quả, Việt Nam cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, chính sách ưu đãi đầu tư đặc thù cho các dự án công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển (R&D). Thứ hai, đầu tư mạnh vào hạ tầng số, logistics và nguồn nhân lực chất lượng cao. Thứ ba, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi.
Bà Trần Thị Thu Hà, chuyên gia tư vấn đầu tư, cho biết: "Các tập đoàn công nghệ lớn như Samsung, LG, Intel đã mở rộng đầu tư tại Việt Nam, tập trung vào R&D và sản xuất chip bán dẫn, cho thấy niềm tin vào môi trường đầu tư của Việt Nam". Bên cạnh đó, các quỹ đầu tư mạo hiểm quốc tế cũng đang tìm kiếm cơ hội tại các startup công nghệ Việt Nam.
Tác động đến nền kinh tế
Dòng vốn đầu tư thế hệ mới không chỉ tạo ra giá trị gia tăng cao hơn mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng kinh tế số đạt 30% GDP, trong đó FDI công nghệ cao đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, Indonesia, những nước cũng đang triển khai các chính sách thu hút đầu tư tương tự.
Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, để duy trì sức hút, Việt Nam cần cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu, đặc biệt là về chất lượng thể chế, cơ sở hạ tầng và đào tạo kỹ năng. Nếu tận dụng tốt cơ hội, Việt Nam có thể trở thành trung tâm sản xuất và đổi mới sáng tạo hàng đầu trong chuỗi giá trị toàn cầu.
