Chiến lược đa tầng giúp giá xăng dầu Việt Nam thấp hơn khu vực
Theo Bộ Công thương, trước tác động từ xung đột tại Trung Đông lên thị trường năng lượng toàn cầu, Việt Nam đã phản ứng với một chiến lược bình ổn giá xăng dầu đa tầng, linh hoạt và có chiều sâu. Chiến lược này được đánh giá là một trong những mô hình hiệu quả nhất trong khu vực, giúp kiểm soát giá cả và giảm thiểu tác động đến người dân và doanh nghiệp.
Quỹ Bình ổn và ngân sách nhà nước được huy động mạnh mẽ
Chỉ trong vòng một tháng qua, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã được kích hoạt tới 9 lần, với tổng số tiền chi ra lên đến khoảng 5.300 tỉ đồng, tương đương 217 triệu USD. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định chi ngân sách nhà nước, tạm ứng trực tiếp vào quỹ này 8.000 tỉ đồng, tương đương 303 triệu USD, nhằm thực hiện mục tiêu bình ổn giá xăng dầu một cách kịp thời.
Nhiều công cụ tài khóa được triển khai đồng bộ
Bên cạnh Quỹ Bình ổn, Chính phủ còn triển khai hàng loạt công cụ tài khóa để giảm thiểu tác động của việc tăng giá xăng dầu. Cụ thể, thuế nhập khẩu ưu đãi đã được giảm về 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu từ ngày 9 tháng 3 đến 30 tháng 4. Thuế bảo vệ môi trường cũng về 0% đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không từ nửa đêm 26 tháng 3 đến 15 tháng 4. Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được cắt giảm từ mức 8 - 10% xuống 0%, đồng thời miễn khai thuế giá trị gia tăng trong khi vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Khi áp dụng các giải pháp nêu trên, thu ngân sách ước tính giảm khoảng 7.200 tỉ đồng mỗi tháng, tương đương 295 triệu USD. Tuy nhiên, Chính phủ đánh giá đây là giải pháp cần thiết để bình ổn giá cả và giảm áp lực chi phí lên người dân và doanh nghiệp.
Cơ chế điều hành giá có bước đột phá linh hoạt
Theo Bộ Công thương, cơ chế điều hành giá xăng dầu cũng có những bước đột phá quan trọng để ứng phó linh hoạt với diễn biến khó lường từ thị trường xăng dầu thế giới. Cụ thể, từ ngày 6 tháng 3, liên bộ Công thương - Tài chính được phép điều chỉnh giá ngay khi giá cơ sở tăng trên 7%, mà không cần chờ hết chu kỳ 7 ngày như trước đây.
Sau đó, đến ngày 19 tháng 3, Chính phủ ban hành Nghị quyết 55, cho phép điều hành giá xăng dầu với cơ chế linh hoạt hơn khi cho phép điều chỉnh trong vòng chỉ 1 ngày nếu biến động vượt 15%. Bộ Công thương đánh giá, quyết định này đã giúp thị trường xăng dầu trong nước tránh được hiện tượng tích lũy sốc giá, như đã từng xảy ra ở Thái Lan.
Kết quả cụ thể được chứng minh rõ ràng
Kết quả của chiến lược này được chứng minh rõ ràng trong phiên điều hành ngày 6 tháng 3, khi giá xăng E5 RON 92 giảm xuống còn 23.326 đồng mỗi lít. Mức giá này thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24 tháng 3, tức giảm 22,5% chỉ trong vài ngày sau khi các biện pháp thuế được áp dụng.
Theo Bộ Công thương, nếu không có Quỹ Bình ổn, giá xăng E5 RON92 đã có thể lên tới 30.180 đồng mỗi lít, xăng RON 95 gần 33.700 đồng mỗi lít và dầu hỏa khoảng 38.930 đồng mỗi lít. Như vậy, giá thực tế hiện nay thấp hơn từ 3.000 đến 5.000 đồng mỗi lít hoặc kg so với kịch bản không có can thiệp.
Giá xăng dầu Việt Nam thấp hơn nhiều nước trong khu vực
Theo thống kê từ Seasia.stats, so sánh với khu vực, mức tăng giá xăng dầu của Việt Nam thuộc nhóm trung bình và thấp. Trong khi đó, các nước như Philippines, Myanmar và Campuchia chứng kiến mức tăng giá từ 50% đến 80%, cho thấy sự chênh lệch đáng kể.
Bộ Công thương cho rằng, với sự kết hợp linh hoạt giữa Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, điều chỉnh thuế phí và cơ chế điều hành năng động, thị trường xăng dầu trong nước đang có mô hình cân bằng tương đối. Mô hình này vừa bảo vệ người tiêu dùng, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, vừa tránh gánh nặng ngân sách dài hạn.
Ngoài ra, cơ chế tạm ứng ngân sách với cam kết hoàn trả trong vòng 12 tháng là điểm khác biệt quan trọng, thể hiện tính kỷ luật tài khóa trong bối cảnh khẩn cấp.
So sánh giá cụ thể với các nước láng giềng
Theo số liệu từ Bộ Công thương, giá bán xăng ngày 3 tháng 4 tại Singapore là 70.328 đồng mỗi lít, Thái Lan 35.468 đồng mỗi lít, Campuchia 35.849 đồng mỗi lít, Lào 50.112 đồng mỗi lít, Trung Quốc là 34.827 đồng mỗi lít, trong khi Việt Nam chỉ ở mức 26.976 đồng mỗi lít.
Trong khi đó, giá dầu tại Singapore là 86.985 đồng mỗi lít, Thái Lan 38.525 đồng mỗi lít, Campuchia 49.293 đồng mỗi lít, Lào 61.632 đồng mỗi lít, Trung Quốc 31.733 đồng mỗi lít. Tại Việt Nam, giá dầu diesel là 44.788 đồng mỗi lít.
Như vậy, giá xăng dầu của Việt Nam đang ở mức trung bình và thấp hơn so với các nước có chung đường biên giới, riêng giá dầu cao hơn so với Trung Quốc và Thái Lan. Điều này cho thấy hiệu quả rõ rệt của chiến lược bình ổn đa tầng trong việc kiểm soát giá cả năng lượng.
