Bộ Công Thương khẳng định đảm bảo nguồn cung xăng dầu đến hết tháng 4/2026
Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3/2026 diễn ra chiều 4/4, báo chí đã đặt câu hỏi với Bộ Công Thương về tình hình cung ứng xăng dầu, đặc biệt cho sản xuất kinh doanh và vận tải, trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang diễn biến phức tạp. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã trả lời chi tiết, cung cấp thông tin quan trọng về các biện pháp điều hành và dự báo nguồn cung.
Xung đột Trung Đông gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị trường năng lượng
Ông Tân cho biết, xung đột Trung Đông bùng phát từ ngày 28/2 và tiếp tục leo thang đã tạo ra nhiều hệ lụy lớn đối với nguồn cung xăng dầu và khí đốt toàn cầu. Theo đánh giá của Bộ Công Thương, quy mô và mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này thậm chí vượt qua cú sốc dầu mỏ thập niên 1970 – sự kiện từng làm đảo lộn nền kinh tế và thị trường năng lượng thế giới. Nó cũng được nhận định là có tác động mạnh hơn so với xung đột Nga – Ukraine giai đoạn 2022.
Trước diễn biến này, ngay từ đầu tháng 3/2026, Bộ Chính trị, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các kịch bản điều hành xăng dầu. Hai kịch bản chính đã được soạn thảo, bao gồm kịch bản 4 tuần và kịch bản dài hơn 4 tuần. Hiện tại, Việt Nam đang phải thực hiện kịch bản kéo dài để ứng phó với tình hình.
Nguyên tắc điều hành và các biện pháp cụ thể
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh ba nguyên tắc cốt lõi trong điều hành cung cầu và giá xăng dầu: Đảm bảo an ninh năng lượng và nguồn cung ổn định; cập nhật kịp thời tình hình giá thế giới để điều chỉnh giá trong nước phù hợp; đánh giá tác động đến người dân và các ngành kinh tế then chốt. Từ đó, Chính phủ đưa ra các giải pháp nhằm cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Trên thực tế, Bộ Công Thương đã tham mưu cho Chính phủ ban hành hai Nghị quyết liên quan đến công tác điều hành xăng dầu. Đáng chú ý, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 69, triển khai tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2025 vào Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, ngân sách Nhà nước được tạm ứng trực tiếp với quy mô lớn như vậy, theo Quyết định số 483 do Thủ tướng Phạm Minh Chính ký ngày 27/3/2026.
Nguồn cung được đảm bảo và các giải pháp dài hạn
Về nguồn cung cụ thể, ông Tân thông tin rằng đến ngày 31/3/2026, sản lượng khai thác tại nhà máy lọc dầu Dung Quất đã tăng 10%, đảm bảo nguyên liệu cho sản xuất đến tháng 4/2026. Nhà máy Nghi Sơn cũng cam kết cung cấp đủ nguyên liệu cho đến hết tháng 4/2026.
Trong tháng 3, các thương nhân đầu mối xăng dầu đã nhập khẩu đạt 3,2 triệu m3 sản phẩm, kết hợp với hàng tồn kho hiện tại từ 1,6 đến 1,8 triệu m3, có thể đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho đến hết tháng 4/2026. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục xây dựng các kịch bản điều hành trong thời gian tới để ứng phó linh hoạt.
Để đảm bảo nguồn cung dài hạn, ông Tân nêu bật bốn giải pháp chính:
- Tăng cường năng lực sản xuất trong nước.
- Đa dạng hóa nguồn cung năng lượng nhập khẩu.
- Phát triển mạnh các nguồn năng lượng thay thế, như xăng sinh học.
- Nâng cao năng lực dự trữ và quản trị rủi ro.
Các biện pháp tài khóa và kết quả ổn định giá
Song song với Quỹ Bình ổn, Chính phủ đã triển khai nhiều công cụ tài khóa đồng bộ. Cụ thể, thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng xăng dầu được giảm về 0% từ ngày 9/3 đến 30/4/2026. Thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không cũng về 0% từ nửa đêm 26/3 đến 15/4. Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được cắt giảm từ 8–10% xuống 0%. Doanh nghiệp được miễn khai thuế giá trị gia tăng trong khi vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Ước tính, tổng số thu ngân sách bị giảm khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng, tương đương 295 triệu USD. Chính phủ đánh giá đây là cái giá cần thiết để bình ổn giá cả và giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế.
Về cơ chế điều hành, một bước đột phá quan trọng là từ ngày 6/3, liên Bộ Công Thương – Tài chính được phép điều chỉnh giá ngay khi giá cơ sở tăng trên 7%, không cần chờ hết chu kỳ 7 ngày. Đến ngày 19/3, theo Nghị quyết 55, cơ chế này còn linh hoạt hơn, cho phép điều chỉnh trong vòng một ngày nếu biến động vượt 15%. Điều này giúp tránh hiện tượng tích lũy sốc giá như đã xảy ra ở một số quốc gia như Thái Lan.
Kết quả, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON92 đã giảm xuống còn 23.326 đồng/lít, thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24/3, tức giảm 22,5% chỉ trong vài ngày sau khi các biện pháp thuế được áp dụng. Nếu không có Quỹ Bình ổn, giá xăng E5 RON92 có thể đã lên tới 30.180 đồng/lít, xăng RON95-III gần 33.700 đồng/lít và dầu hỏa khoảng 38.930 đồng/lít, cao hơn giá thực tế từ 3.000 đến 5.000 đồng/lít/kg.
Trước đó, theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), để "hạ nhiệt" giá xăng dầu, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã được liên bộ Công Thương – Tài chính kích hoạt tới 9 lần chỉ trong vòng một tháng, với tổng số tiền chi ra ước tính 5.300 tỷ đồng, tương đương 217 triệu USD.
