Sự kiện mang tên “Above Clouds” đã chính thức diễn ra vào ngày 6 tháng 6 vừa qua tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, thu hút sự tham gia đông đảo của các kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu, chuyên gia quy hoạch, nhà quản lý đô thị cùng cộng đồng sinh viên ngành kiến trúc và xây dựng.
Xu hướng phát triển nhà siêu cao tầng trên thế giới
Trên phạm vi toàn cầu, các tòa nhà chọc trời không ngừng vươn lên, liên tục xác lập những kỷ lục mới. Điều này phản ánh rõ nét sự phát triển của đô thị, tiến bộ kỹ thuật, vật liệu, công nghệ xây dựng và khát vọng chinh phục của con người. Khởi nguồn từ thành phố Chicago (Mỹ) vào cuối thế kỷ 19, các tòa nhà siêu cao tầng ngày nay đã hiện diện tại hàng chục thành phố trên nhiều quốc gia, đặc biệt nổi bật ở Bắc Mỹ, châu Á và Trung Đông.
Theo Kiến trúc sư Hoàng Vũ Lân, nhà cao tầng không đơn thuần là những khối bê tông và sắt thép xếp chồng lên nhau, mà là một “cỗ máy” công nghệ, tích hợp vật liệu, khoa học và nghiên cứu, đòi hỏi sự hợp tác của nhiều ngành và tri thức.
Bối cảnh đô thị hóa tại Việt Nam
Tại Việt Nam, quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, kéo theo sự thay đổi nhanh chóng diện mạo các thành phố. Để đáp ứng nhu cầu phát triển mới, việc mở rộng tầm nhìn ra thế giới, học hỏi và chắt lọc kinh nghiệm trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Chính điều này đã thôi thúc tổ chức “Above Clouds”, với sự góp mặt của các diễn giả quốc tế đến từ hai đơn vị danh tiếng: Kohn Pedersen Fox (KPF) và Thornton Tomasetti (TT) – những cái tên đứng sau nhiều công trình siêu cao tầng biểu tượng trên thế giới.
KPF và TT: Những người khổng lồ trong lĩnh vực thiết kế siêu cao tầng
KPF hiện có 8 văn phòng toàn cầu với hơn 300 công trình tại hơn 40 quốc gia, nổi tiếng với các dự án như Trung tâm Tài chính Thượng Hải (Trung Quốc), Trung tâm Tài chính Quốc tế Bình An (Thâm Quyến, Trung Quốc) và Lotte World Tower – tòa nhà cao nhất Hàn Quốc. Trong khi đó, TT sở hữu hơn 40 văn phòng toàn cầu và đã triển khai trên 7.000 dự án, nổi bật với Petronas Towers (Malaysia), Taipei 101 (Đài Loan, Trung Quốc), Shanghai Tower (Trung Quốc) và đặc biệt là Jeddah Tower (Saudi Arabia) – tòa tháp đầu tiên trên thế giới vượt chiều cao 1 km.
Định hình đường chân trời: Bài học từ quy hoạch tổng thể
Trong bài trình bày mang tên “Shaping the Skyline” (Định hình đường chân trời), diễn giả Mustafa Chehabeddine, Giám đốc thiết kế văn phòng London của KPF, đã mang đến một cách tiếp cận mới về nhà cao tầng dưới góc nhìn quy hoạch tổng thể và đời sống con người. Ông nhấn mạnh rằng các công trình cao tầng không chỉ đơn thuần là biểu tượng kiến trúc mà còn phải là một phần của cấu trúc đô thị, văn hóa và đời sống tương lai. Một công trình siêu cao tầng có thể thay đổi hoàn toàn diện mạo đô thị, nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, không gian công cộng và hệ thống vận hành thành phố. Vì vậy, câu hỏi cốt lõi không còn là “xây cao bao nhiêu” mà là làm thế nào để tích hợp công trình đó vào đô thị một cách hài hòa.
Lấy ví dụ từ các tòa nhà siêu cao tầng tại Hồng Kông (Trung Quốc), nơi chúng được kết nối trực tiếp với hệ thống giao thông công cộng, cầu đi bộ trên cao và mạng lưới lưu thông đa tầng nhằm giảm áp lực dân số, ông Mustafa khẳng định kiến trúc không thể hoạt động như một “ốc đảo biệt lập” mà cần mở rộng kết nối với không gian công cộng và hệ sinh thái đô thị xung quanh. Ông đặc biệt nhấn mạnh khái niệm “đô thị thẳng đứng” (vertical city) – nơi một công trình tích hợp đa chức năng: thương mại, khách sạn, văn phòng, giải trí, không gian công cộng, vườn trên không… thay vì chỉ đơn thuần là văn phòng hay nhà ở.
Bản địa hóa kiến trúc cho Việt Nam
Liên hệ với bối cảnh Việt Nam, ông Mustafa cho rằng các đô thị như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào xu hướng phát triển theo chiều cao. Ông lưu ý rằng các định hướng kiến trúc cần được “bản địa hóa” để phù hợp với điều kiện khí hậu, văn hóa và bối cảnh địa phương, tạo sự cân bằng giữa công nghệ hiện đại và tinh thần bản địa.
Kỹ thuật cực hạn: Câu chuyện từ Jeddah Tower
Nếu vai trò xã hội, khả năng tích hợp và dấu ấn bản sắc là trọng tâm của Mustafa, thì diễn giả John Peronto – Giám đốc Điều hành Thornton Tomasetti Chicago – lại đưa người tham dự bước vào thế giới kỹ thuật cực hạn đằng sau những công trình. Thông qua trường hợp nghiên cứu điển hình Jeddah Tower – dự án đầu tiên hướng tới cột mốc cao hơn 1 km, ông John đặt câu hỏi: “Làm thế nào để một công trình có thể thách thức trọng lực ở quy mô chưa từng có?” và khẳng định: khi các công trình ngày càng vươn tới những độ cao mới, không còn chỗ cho sai sót. Kinh nghiệm không chỉ là lợi thế mà còn là điều kiện tiên quyết.
Ông John tiết lộ, Jeddah Tower sử dụng hệ lõi kết cấu và các bức tường chịu lực khổng lồ như “xương sống” của toàn bộ công trình. Khác với các mô hình nhà cao tầng thông thường, hệ thống này gần như không phụ thuộc vào cột truyền thống mà chuyển tải lực thông qua các bức tường kết cấu siêu lớn. Bên cạnh đó là những đột phá về bê tông hiệu năng cao, cho phép bơm vật liệu lên độ cao hơn 600 m và hướng tới mốc 1.000 m – một thách thức chưa từng có trong lịch sử xây dựng.
Kết nối liên ngành và triển vọng tương lai
Khép lại sau nhiều giờ trao đổi chuyên sâu, “Above Clouds” đã thực sự mở ra một không gian đối thoại liên ngành giữa các kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu, nhà phát triển đô thị và giới học thuật, góp phần gợi mở những tư duy mới trong kỷ nguyên phát triển đô thị thẳng đứng tại Việt Nam.
“Above Clouds” là sự kiện mở màn của dự án “Flirting with Gravity” (“Tán tỉnh” với trọng lực) do Ban Quản lý Thiết kế – DMD phối hợp cùng Sunjin Vietnam và các đơn vị liên quan tổ chức. Dự án hướng tới việc mang đến chuỗi đối thoại quốc tế với sự tham gia của các chuyên gia kiến trúc, kỹ thuật và phát triển đô thị hàng đầu thế giới, mở ra các cuộc trao đổi về tư duy kiến tạo, công nghệ, vật liệu và khả năng hợp tác liên ngành phía sau những dự án đang định hình tương lai đô thị toàn cầu. Thông qua việc kết nối kinh nghiệm quốc tế với bối cảnh Việt Nam, “Flirting with Gravity” hướng tới cộng đồng kiến trúc – xây dựng, các nhà phát triển đô thị và thế hệ trẻ đang tìm kiếm những ý tưởng, giải pháp mới cho tương lai.
