Mô hình 'cừu quang điện' trên cao nguyên Talatan
Tại cao nguyên Talatan, thuộc châu tự trị Hải Nam, tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc, một công viên điện mặt trời rộng 600 km² đang vận hành mô hình độc đáo: thả 20.000 con cừu gặm cỏ dưới các tấm pin quang điện. Mô hình này không chỉ phục hồi đồng cỏ hoang hóa mà còn mang lại thu nhập gần 100.000 nhân dân tệ (khoảng 387 triệu đồng) mỗi năm cho mỗi hộ chăn nuôi, theo thông tin từ CGTN.
Từ vùng đất xói mòn đến công viên năng lượng
Trước khi dự án được xây dựng vào năm 2012, Talatan từng là khu vực chịu xói mòn gió nghiêm trọng nhất ở thượng nguồn sông Hoàng Hà, với hơn hai tháng gió cấp 8 (tốc độ 62-74 km/h) mỗi năm. Cát và sỏi lấn sâu khoảng 10 m mỗi năm. Trong tiếng Mông Cổ, 'Talatan' có nghĩa là 'đồng cỏ rộng lớn', nhưng khu vực này đã hoang hóa nhiều thập kỷ, chỉ còn lác đác bụi cỏ khô. Hiện nay, hàng triệu tấm pin quang điện tạo thành bức tường chắn gió tự nhiên, giảm tốc độ gió mặt đất và hạn chế bốc hơi nước, giúp thảm cỏ dần phục hồi.
Lợi ích ba chiều: môi trường, kinh tế, xã hội
Theo cơ quan lâm nghiệp địa phương, lượng cỏ hiện đạt 174 kg/mẫu mỗi năm (khoảng 2,6 tấn/ha), đủ làm thức ăn cho khoảng 100.000 con cừu. Tuy nhiên, cỏ phát triển mạnh che khuất ánh nắng, giảm hiệu suất phát điện, và vào mùa đông cỏ khô làm tăng nguy cơ cháy. Chính quyền địa phương đã giải quyết bằng mô hình 'cừu quang điện': từ tháng 6 đến tháng 10 hằng năm, các hộ chăn nuôi được thả đàn cừu vào gặm cỏ dưới tấm pin. Phân cừu cải tạo đất và thúc đẩy cỏ phát triển, tạo vòng tuần hoàn sinh thái. Các hợp tác xã thôn quản lý chăn thả theo thỏa thuận với doanh nghiệp điện mặt trời, mỗi khu tối đa 400 con cừu, mỗi con gắn thẻ điện tử để kiểm soát.
Thu nhập tăng vọt nhờ chăn thả miễn phí
Ông Jiu Xiantai, Phó giám đốc Cục Nông nghiệp và Chăn nuôi châu Hải Nam, cho biết: 'Các tấm pin phía trên tạo ra điện, cỏ phát triển bên dưới và cừu chăn thả ở giữa. Mô hình này mang lại lợi ích cho cả doanh nghiệp điện mặt trời lẫn người chăn nuôi.' Người chăn cừu Ye Duo chia sẻ: 'Trước đây gia đình phải thuê đồng cỏ bên ngoài. Nay doanh nghiệp cho chăn thả miễn phí trong khu vực dự án. Chất lượng cỏ tốt hơn, giúp giảm chi phí dự trữ thức ăn vào mùa đông.' Anh từng phải đi bộ khoảng 10 km để tìm cỏ, nay thu nhập hằng năm từ mô hình đạt gần 100.000 nhân dân tệ. Các hợp tác xã của 18 ngôi làng thu thêm trung bình 14,57 triệu nhân dân tệ (khoảng 56 tỷ đồng) mỗi năm.
Phát triển thương hiệu thịt cừu và tương lai bền vững
Địa phương còn phát triển thương hiệu thịt cừu, tiêu thụ qua mua sắm của doanh nghiệp điện mặt trời, kết hợp bán hàng livestream và hệ thống bán lẻ. Theo các nhà nghiên cứu, Talatan là minh chứng cho việc kết hợp chống sa mạc hóa, phát triển năng lượng sạch và nâng cao sinh kế trên cùng một diện tích đất, biến vùng hoang thành mô hình mang lại lợi ích môi trường, kinh tế và xã hội. Mô hình này phù hợp với mục tiêu 'Trung Quốc tươi đẹp' trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030).
