Xung đột Mỹ - Israel và Iran: Tác động ngắn hạn lên thị trường chứng khoán Việt Nam
Căng thẳng leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran đang tạo ra những lo ngại về tác động đến thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo các chuyên gia, mặc dù VN-Index có thể chịu áp lực rung lắc trong ngắn hạn do tâm lý thận trọng gia tăng, nhưng ảnh hưởng này nhiều khả năng chỉ mang tính tạm thời. Dữ liệu lịch sử cho thấy các cú sốc địa chính trị thường khiến thị trường giảm nhẹ rồi phục hồi khá nhanh, trừ khi xung đột lan rộng hoặc kéo dài.
Phản ứng của VN-Index trước các sự kiện địa chính trị
Ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường tại Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS), nhận định rằng VN-Index thường ít bị ảnh hưởng trực tiếp hơn so với chỉ số S&P 500 của Mỹ. Nguyên nhân chính đến từ quy mô nhỏ hơn, sự phụ thuộc vào dòng vốn ngoại và các yếu tố nội tại của thị trường Việt Nam. Phản ứng thường chỉ kéo dài trong 1-2 phiên, trừ khi có tác động gián tiếp đáng kể thông qua giá dầu hoặc tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Theo thống kê, các sự kiện tại Trung Đông thường khiến S&P 500 giảm khoảng 0,5-2% trong ngắn hạn nhưng phục hồi nhanh trong vòng 1-2 tuần nếu không lan rộng. Riêng xung đột Nga - Ukraine năm 2022 là trường hợp gây giảm mạnh và kéo dài nhất do giá dầu tăng nóng và lạm phát toàn cầu bùng lên. Với VN-Index, mức phản ứng trực tiếp thường dưới 1%, ngoại trừ phiên 13/4/2024 khi Iran tấn công Israel, nhưng tác động chủ yếu đến từ áp lực tỷ giá và hoạt động bán ròng của khối ngoại.
Dự báo ngắn hạn và kịch bản biến động
Ông Sơn dự báo tác động đến VN-Index trong tuần này nhiều khả năng vẫn mang tính ngắn hạn, với trạng thái biến động và thận trọng nếu căng thẳng leo thang. Trong kịch bản tiêu cực, giá dầu Brent có thể tăng lên vùng 90-100 USD/thùng nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài, kích hoạt tâm lý phòng thủ trên toàn cầu.
Kịch bản cơ sở là thị trường có thể mở cửa tuần mới với áp lực bán và rung lắc mạnh, mang tính điều chỉnh ngắn hạn. Khi VN-Index đang ở sát vùng đỉnh lịch sử 1.900-1.920 điểm, khả năng xuất hiện nhịp điều chỉnh về vùng 1.850-1.870 điểm, thậm chí 1.800-1.830 điểm là điều cần tính đến nếu lực bán lan rộng hoặc khối ngoại bán ròng mạnh. Tuy nhiên, mức giảm tổng thể khó lặp lại các biến động mạnh như những sự kiện toàn cầu trước đây, và áp lực nhiều khả năng chỉ kéo dài trong một vài phiên.
Nhóm cổ phiếu hưởng lợi và chịu tác động tiêu cực
Về cơ hội đầu tư, ông Sơn cho rằng nhóm dầu khí và năng lượng có thể hưởng lợi rõ nét khi giá dầu tăng, bao gồm các mã như GAS, BSR, PVS, PVD, PVC, OIL, PLX. Biên lợi nhuận cải thiện cùng kỳ vọng thúc đẩy các dự án thượng nguồn và hạ tầng khí có thể giúp nhóm này trở thành điểm sáng, thậm chí đi ngược xu hướng chung.
Nhóm hóa chất liên quan dầu khí, đặc biệt phân bón như DPM, DCM, BFC, CSV cũng có thể hưởng lợi gián tiếp nhờ giá nguyên liệu tăng. Cảng biển và logistics như GMD, PVT, HAH được đánh giá có khả năng hưởng lợi nếu tuyến vận tải thay đổi và giá cước tăng theo. Ở mảng kim loại quý, các doanh nghiệp sở hữu tồn kho vàng như PNJ có thể hưởng lợi trong ngắn hạn.
Ngược lại, các ngành nhạy cảm với lạm phát và giá dầu tăng như tiêu dùng, sản xuất và vận tải đường bộ có thể chịu tác động tiêu cực nếu giá xăng dầu bán lẻ trong nước tăng mạnh. Nhóm hàng không và các ngành liên quan đến du lịch, bao gồm các cổ phiếu như HVN, VJC và ACV, cũng có khả năng chịu bất lợi do nhiên liệu là cấu phần chi phí trọng yếu.
Kết luận
Tóm lại, xung đột Mỹ - Israel và Iran được dự báo ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán Việt Nam chủ yếu thông qua yếu tố tâm lý và dòng vốn ngoại. Tác động nhiều khả năng chỉ mang tính tạm thời, với VN-Index có thể biến động mạnh trong một vài phiên nhưng phục hồi nhanh nếu xung đột không lan rộng. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến giá dầu và hoạt động của khối ngoại để đưa ra quyết định phù hợp trong bối cảnh hiện nay.
