Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam chuẩn bị được nâng hạng theo tiêu chuẩn FTSE Russell, áp lực công nghệ đang đè nặng lên các giám đốc công nghệ thông tin (CIO) và giám đốc công nghệ (CTO). Tại tọa đàm "IT Transformation in the AI Era: Securities Company Lessons Learned" do cộng đồng CIO Vietnam (Hanoi Chapter) tổ chức, hai trường phái tư duy công nghệ đã được phác thảo rõ nét qua câu chuyện của Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) và Công ty Cổ phần Chứng khoán DNSE.
Áp lực dọn dẹp di sản đối đầu lợi thế người mới
SHS, một định chế tài chính lâu đời, đang trải qua cuộc "thay máu" công nghệ toàn diện. Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin kiêm CIO SHS Nguyễn Thanh Tùng thừa nhận thực tế "tưởng thế mà không phải thế" khi tái cấu trúc. Hệ thống di sản của SHS bao gồm phòng máy chủ chưa đạt chuẩn, quy trình thủ công bằng giấy tờ và hệ thống Core Hologram cũ kỹ, rời rạc, khó tích hợp. Áp lực chính là gia cố nền tảng để hệ thống không sụp đổ khi quy mô khách hàng tăng trưởng nóng.
Ngược lại, DNSE tái cấu trúc từ một công ty gần như không có hệ thống cũ, không phần mềm và không tệp khách hàng ràng buộc. Lợi thế "không có gì để mất" giúp DNSE sinh ra đã mang bộ gen số, không gánh chịu bất kỳ khoản nợ kỹ thuật nào. Tuy nhiên, DNSE phải bắt đầu từ năm 2020, trong khi SHS sở hữu nguồn lực lớn, lượng khách hàng dồi dào và thương hiệu uy tín.
Chiến lược xử lý hệ thống Core khác biệt
Hệ thống Core, trái tim của công ty chứng khoán, phản ánh tư duy chiến lược khác biệt. SHS ưu tiên "Độ mở" để tích hợp, thay thế toàn bộ hệ thống cũ bằng Core mới có khả năng kết nối cao. Ông Đào Ngọc Dũng, Thành viên HĐQT SHS, ví việc thay Core mới là đặt lại chiếc "móng nhà" vững chãi. CIO Nguyễn Thanh Tùng tập trung xây dựng đội ngũ phát triển nội bộ để chủ động tạo công cụ quản lý chuyên sâu, giúp SHS phản ứng nhanh với bài toán kinh doanh thay vì chờ đợi đối tác từ 6 tháng đến 1 năm.
DNSE chọn lối đi táo bạo: đưa mọi thứ ra ngoài Core. CTO Nguyễn Đức Bình chia sẻ DNSE tách toàn bộ tính năng cốt lõi, như Hệ thống quản lý lệnh, ra khỏi Core truyền thống. Core chỉ còn đóng vai trò kế toán viên lưu trữ dữ liệu và xử lý tác vụ kế toán cơ bản. Phần "não bộ" xử lý lệnh do DNSE tự phát triển, mang lại tốc độ xử lý ưu việt với độ trễ mili giây và khả năng sáng tạo sản phẩm "độc và dị" mà Core đóng gói sẵn không hỗ trợ. Việc tự chủ công nghệ còn bảo vệ bí mật kinh doanh, tránh ý tưởng bị vendor copy bán cho đối thủ.
Vận hành thực chiến: Hai bài toán khác nhau
SHS triển khai dự án E-office quy mô lớn, đưa gần 1.000 quy trình nội bộ lên môi trường số, xóa bỏ hoàn toàn việc ký giấy tay truyền thống, rút ngắn thời gian phê duyệt và tăng tốc độ ra quyết định. Đối với định chế lâu đời, tinh gọn bộ máy hành chính là bước đệm để chuyển mình thành tổ chức linh hoạt.
Bài toán của DNSE là khả năng co giãn hệ thống theo quy mô khách hàng (Scaling). Ông Nguyễn Đức Bình nhấn mạnh thiết kế hệ thống cho 1.000 khách hàng khác biệt với vận hành cho 1 triệu khách hàng năng động. Chuyển đổi số tại DNSE là tối ưu hóa kiến trúc công nghệ để thích ứng với hành vi giao dịch phức tạp mà không cần tuyển thêm nhân sự vận hành.
Bài học về tính phù hợp trong chuyển đổi số
Sự tồn tại song song của hai tư duy công nghệ mang lại bài học về tính phù hợp. Đối với doanh nghiệp truyền thống như SHS, chìa khóa thành công là bản lĩnh vượt qua nỗi sợ "di sản". Họ chứng minh muốn thay đổi công nghệ, trước hết phải thay đổi tư duy con người. Chiến dịch di dời Trung tâm dữ liệu và thay đổi hệ thống Core trong một năm cho thấy tổ chức truyền thống vẫn có thể di chuyển nhanh như startup nếu có quyết tâm từ ban lãnh đạo.
Đối với doanh nghiệp thuần số như DNSE, bài học lớn nhất là kiên định giữ vững bản sắc công nghệ, tận dụng lợi thế linh hoạt để dẫn dắt thị trường bằng trải nghiệm người dùng đột phá. Dù đi hai con đường khác nhau, cả SHS và DNSE đều gặp nhau ở điểm chung: xây dựng năng lực công nghệ nội bộ là yếu tố sống còn. Trong cuộc đua tới kỷ nguyên AI và nâng hạng thị trường, các công ty chứng khoán không thể phó mặc tương lai vào tay đơn vị cung cấp giải pháp bên ngoài. Công nghệ đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi quyết định sự sinh tồn của mọi định chế tài chính.
