Ngày 14/5/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp cùng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) đã tổ chức Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn và thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa, đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán.
Vai trò của thị trường chứng khoán trong phát triển kinh tế
Phát biểu tại hội nghị, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng, việc phát triển thị trường vốn nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm được Đảng, Quốc hội và Chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo. Thị trường chứng khoán cần tạo động lực thu hút mạnh mẽ dòng vốn trong và ngoài nước.
Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng chịu nhiều áp lực, cùng với yêu cầu kiểm soát an toàn tài chính và rủi ro tín dụng ngày càng cao, thị trường chứng khoán càng thể hiện rõ vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Đối với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, đây không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là cơ hội để tái cấu trúc nguồn vốn, nâng cao năng lực tài chính và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội phục vụ đầu tư phát triển.
Công cụ huy động vốn cho doanh nghiệp nhà nước
Theo bà Vũ Thị Chân Phương, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động khai thác hiệu quả các công cụ của thị trường vốn như phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ, phát hành trái phiếu doanh nghiệp, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc huy động vốn quốc tế thông qua chuẩn hóa quản trị và nâng cao minh bạch thông tin. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có nền tảng hoạt động ổn định và thương hiệu mạnh, thị trường chứng khoán là môi trường thuận lợi để nâng cao giá trị doanh nghiệp, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và nâng tầm hình ảnh theo chuẩn mực quốc tế.
Định hướng phát triển doanh nghiệp nhà nước
Ông Vũ Hồng Phương, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, cho biết Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước đã định hướng đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động, áp dụng công nghệ tiên tiến và mô hình quản trị hiện đại theo chuẩn mực quốc tế. Mục tiêu là tập trung xây dựng và phát triển các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước lớn, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt, tạo động lực thúc đẩy các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược, có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu.
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, yêu cầu huy động các nguồn lực cho đầu tư trong giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương 40% GDP, tăng 1,7 lần so với giai đoạn 2021-2025, trong đó khoảng 80% phải huy động ngoài ngân sách. Huy động vốn qua thị trường chứng khoán là kênh quan trọng, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa, là công ty đại chúng, đang niêm yết hoặc giao dịch trên thị trường chứng khoán.
Điều kiện công ty đại chúng và thách thức
Việc niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế và quản trị doanh nghiệp hiện đại. Theo Luật Chứng khoán, công ty đại chúng phải đáp ứng đồng thời các điều kiện về vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu và cơ cấu cổ đông, trong đó tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Qua rà soát, phần lớn doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa là công ty đại chúng chưa đáp ứng điều kiện mới về cơ cấu cổ đông do tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn và cổ đông nhà nước còn cao, dẫn đến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp. Các doanh nghiệp này cần khẩn trương thực hiện các giải pháp tái cơ cấu về sở hữu cổ đông, vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu để đáp ứng và duy trì điều kiện công ty đại chúng.
Nội dung hội nghị
Hội nghị tập trung phổ biến các quy định mới của Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn liên quan đến điều kiện công ty đại chúng, đăng ký, hủy tư cách và duy trì tư cách công ty đại chúng đối với doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, tái cơ cấu.
Thông qua hội nghị, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn nhà nước, có thêm cơ hội trao đổi, chia sẻ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai; đồng thời cập nhật thông tin, quy định mới để xây dựng phương án tăng vốn, thoái vốn, cơ cấu lại cổ đông, nâng cao chất lượng quản trị công ty và minh bạch thông tin, nhằm đáp ứng các điều kiện công ty đại chúng theo quy định pháp luật, góp phần phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam công khai, minh bạch, hiệu quả, bền vững và thực hiện mục tiêu cơ cấu lại vốn.
