Chỉ trong vòng chưa đầy hai tháng, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) liên tiếp ban hành nhiều chính sách theo hướng nới lỏng đối với hoạt động tín dụng. Các thay đổi bao gồm điều chỉnh cách tính tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR), nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn lên 40%, điều chỉnh room tín dụng bất động sản cho 25 ngân hàng và cơ chế đặc biệt cho một số dự án lớn của Vingroup, Sun Group và Masterise.
Điều chỉnh LDR và trần vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn
Động thái đầu tiên là việc NHNN điều chỉnh quy định liên quan đến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Theo quy định mới, các ngân hàng được tính trở lại 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi xác định tỷ lệ LDR. Đây được xem là thay đổi có ý nghĩa lớn đối với nhóm ngân hàng quốc doanh đang nắm giữ phần lớn tiền gửi Kho bạc Nhà nước như Vietcombank, BIDV và VietinBank. Việc bổ sung trở lại nguồn vốn này giúp các ngân hàng có thêm dư địa cho vay mà không vi phạm ngưỡng LDR tối đa 85%.
Tiếp đó, NHNN ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN với điểm đáng chú ý nhất là nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%, có hiệu lực từ ngày 1/7. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm cơ quan quản lý đảo chiều lộ trình siết dần tỷ lệ này. Quy định mới cho phép các ngân hàng sử dụng linh hoạt hơn nguồn vốn huy động ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay trung và dài hạn, qua đó mở rộng khả năng cung ứng tín dụng cho nền kinh tế.
Nới room tín dụng bất động sản và cơ chế đặc biệt cho dự án lớn
Nếu như hai chính sách trên giúp nới các giới hạn mang tính hệ thống, thì những quyết định gần đây về room tín dụng lại cho thấy sự hỗ trợ có trọng tâm hơn đối với một số lĩnh vực ưu tiên. Cuối tháng 5, NHNN đã điều chỉnh hạn mức kiểm soát tín dụng bất động sản cho 25 ngân hàng thương mại, cho phép loại trừ phần dư nợ tăng thêm của các khoản vay phục vụ nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất khỏi giới hạn tăng trưởng tín dụng bất động sản trong năm 2026. Chính sách này giúp các ngân hàng có thêm dư địa cấp tín dụng cho những phân khúc được khuyến khích phát triển mà không làm gia tăng áp lực lên room tín dụng hiện hữu.
Mới đây nhất, NHNN tiếp tục ban hành văn bản hướng dẫn cấp tín dụng đối với một số dự án trọng điểm theo kiến nghị của doanh nghiệp. Theo đó, phần dư nợ phát sinh từ 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise được loại trừ khi tính tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng tài trợ. Cơ chế đặc biệt này được áp dụng cho các dự án có nhu cầu vốn lớn, qua đó giúp các tổ chức tín dụng mạnh dạn giải ngân mà không bị ảnh hưởng đến hạn mức tăng trưởng tín dụng được cấp.
Tác động và đánh giá từ các chuyên gia
Theo đánh giá của Chứng khoán Vietcombank (VCBS), việc nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn lên 40% cho thấy ưu tiên của NHNN trong việc hỗ trợ dòng vốn cho nền kinh tế. "Việc nâng trần lên 40% không phải là sự 'lùi bước' trong quản trị rủi ro, mà là biện pháp nới lỏng có tính toán để hỗ trợ nền kinh tế, tạo thời gian và không gian cho các ngân hàng tích lũy nguồn lực trước khi bước vào giai đoạn chuẩn hóa Basel III khắt khe hơn từ năm 2028", VCBS đánh giá.
Chứng khoán Vietcap cũng cho rằng, trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng cao từ loạt các dự án hạ tầng và dự án Xây dựng – Chuyển giao (BT) quy mô lớn và dài hạn, Thông tư 25 sẽ giúp nâng cao năng lực của các ngân hàng trong việc cung cấp nguồn vốn cho các dự án này. Áp lực lên các ngân hàng sẽ được giảm thiểu trong việc huy động vốn trung và dài hạn, vốn là nguồn vốn đắt đỏ và khó tiếp cận hơn tại thị trường Việt Nam.
Về quy định tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước, nhóm phân tích của Vietcap cho rằng thay đổi này sẽ giúp NHNN có được sự linh hoạt hơn trong việc hỗ trợ thanh khoản hệ thống. Ví dụ, nếu NHNN quyết định nâng tỷ lệ này, điều đó sẽ giúp giảm tỷ lệ LDR của các ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng quốc doanh do hầu hết tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được gửi tại đây. Ước tính mỗi 10% thay đổi trong tỷ lệ này sẽ dẫn đến mức thay đổi từ 0,6-0,8 điểm % trong tỷ lệ LDR của các ngân hàng quốc doanh VCB, BID, CTG. Nhìn chung, những thay đổi này sẽ giúp giảm bớt áp lực chi phí vốn tăng của các ngân hàng trong thời gian gần đây, từ đó giúp hạ lãi suất cho vay và hỗ trợ nền kinh tế.
Ngoài ra, Thông tư này tái khẳng định lập trường linh hoạt của NHNN đối với chính sách tiền tệ trong việc cân bằng giữa thúc đẩy tăng trưởng và đảm bảo ổn định vĩ mô. Mặc dù Vietcap thừa nhận rằng những thay đổi này sẽ làm tăng rủi ro lệch pha kỳ hạn đối với hệ thống, đây là một hành động chính sách phù hợp nhằm tối ưu hóa nguồn vốn sẵn có để hỗ trợ mục tiêu đẩy mạnh phát triển cơ sở hạ tầng của Chính phủ, chiến lược mang tính cốt lõi đối với khả năng tăng trưởng bền vững trong dài hạn của nền kinh tế Việt Nam. Dựa trên các quan sát về thông lệ quốc tế, Vietcap cho rằng các ngân hàng thương mại sẽ tài trợ vốn cho giai đoạn xây dựng của các dự án hạ tầng này. Khi các dự án đi vào vận hành và tạo ra dòng tiền, các chủ đầu tư dự án có thể tiếp cận thị trường quốc tế để tái cơ cấu các khoản vay, từ đó làm giảm rủi ro cho các ngân hàng thương mại trong nước.
Mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hai chữ số
Trong thông cáo ban hành Thông tư 25/2026, NHNN cho biết những thay đổi này nhằm thực hiện chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Chính phủ về thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội và đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030, với mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng hai chữ số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô. Trước đó, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4, Chính phủ giao NHNN rà soát, sửa các quy định và có biện pháp phù hợp để bảo đảm thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
Nhìn tổng thể, các chính sách được ban hành trong thời gian ngắn đều có chung một điểm là mở rộng không gian tăng trưởng tín dụng cho hệ thống ngân hàng. Việc nới LDR giúp các ngân hàng có thêm dư địa tăng trưởng tín dụng mà không tạo áp lực quá lớn lên chi phí vốn; nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn giúp tăng khả năng cung ứng tín dụng dài hạn; trong khi các cơ chế loại trừ dư nợ khỏi hạn mức kiểm soát tín dụng tạo điều kiện để dòng vốn chảy mạnh hơn vào các lĩnh vực ưu tiên và các dự án trọng điểm. Dù vậy, đây không phải là sự nới lỏng đại trà. Các thay đổi vẫn đi kèm những giới hạn và điều kiện cụ thể nhằm đảm bảo kiểm soát rủi ro hệ thống. NHNN vẫn duy trì các tỷ lệ an toàn cốt lõi, đồng thời định hướng các dòng vốn vào những lĩnh vực được ưu tiên thay vì mở rộng tín dụng một cách dàn trải. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế đang được đặt ở mức cao, loạt động thái vừa qua cho thấy cơ quan điều hành đang lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt hơn đối với chính sách tín dụng: vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ nguyên nguyên tắc kiểm soát rủi ro của hệ thống ngân hàng.
