Lãi suất vay sản xuất kinh doanh tăng vọt, doanh nghiệp đối mặt với thách thức tài chính
Trong bối cảnh kinh tế đang phục hồi, nhiều doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh phải đối mặt với tình trạng lãi suất vay sản xuất kinh doanh tăng mạnh, có nơi lên tới 11%/năm. Ông Nguyễn Quang, một chủ hộ kinh doanh tại TP.HCM, chia sẻ rằng trước Tết Nguyên đán, ông được ngân hàng cấp hạn mức cho vay 1,5 tỉ đồng với lãi suất ban đầu là 9%/năm cho khoản giải ngân 500 triệu đồng. Tuy nhiên, khi liên hệ để giải ngân phần còn lại 1 tỉ đồng, ông được thông báo lãi suất đã tăng lên 11%/năm. Ông Quang than thở: "Chỉ vài tháng mà lãi vay tăng vọt, tôi đang phải tính toán lại có nên tiếp tục vay cho hoạt động kinh doanh hay không. Làm ăn ngày càng khó khăn, lãi suất cao có thể khiến lợi nhuận không đủ trả lãi."
Mặt bằng lãi suất tăng trên diện rộng
Tình trạng tương tự cũng được bà N.C, giám đốc một công ty tại TP.HCM, xác nhận. Bà cho biết lãi suất vay hiện nay không còn rẻ như năm ngoái. Tại Vietcombank, lãi suất đã tăng khoảng 1,2%/năm, lên mức 7,2%/năm cho các khoản vay ngắn hạn 179 ngày, trong khi năm ngoái có thể vay với lãi suất chỉ từ 5,5 - 6%/năm. Để được hưởng mức lãi suất này, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện như sử dụng dịch vụ mở L/C, có nguồn ngoại tệ, hoặc duy trì tiền gửi không kỳ hạn. Bà N.C nhận định: "Tùy vào từng doanh nghiệp, ngân hàng sẽ đưa ra lãi suất khác nhau. Có doanh nghiệp phải chịu lãi suất lên đến 8%/năm, trong khi những doanh nghiệp lâu năm với nguồn ngoại tệ lớn có thể vay chỉ với 6,5%/năm." Bà cũng bày tỏ lo ngại về việc chi phí vận chuyển và nguyên vật liệu tăng cao trong thời gian tới, có thể làm trầm trọng thêm áp lực trả nợ.
Khảo sát thực tế từ các ngân hàng
Khảo sát của phóng viên cho thấy lãi suất cho vay đã tăng đáng kể so với cuối năm ngoái. Một nhân viên tín dụng tại Vietinbank chi nhánh TP.HCM tiết lộ: "Lãi suất cho vay kinh doanh hiện nay là 9%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 9,5%/năm cho kỳ hạn 9 tháng." Điều này đánh dấu sự gia tăng đáng kể so với mức lãi suất chỉ 5,1%/năm trước Tết Nguyên đán. Trên thị trường, nhiều ngân hàng khác cũng đang mời chào lãi suất cho vay từ 9 - 10%/năm.
Trong tháng 2, hàng loạt ngân hàng đã điều chỉnh tăng lãi suất cho vay bình quân. Ví dụ, Techcombank tăng lãi suất cho vay bình quân đối với doanh nghiệp lên 7,7%/năm, với lãi suất cơ sở cho vay trung hạn là 9,5%/năm và dài hạn là 10%/năm, tăng khoảng 2,5%/năm so với cuối tháng 12/2025. Vietcombank cũng thông báo lãi suất cơ sở cho vay trung - dài hạn hiệu lực từ ngày 23/3 ở mức 6,5%/năm, tăng 0,6% so với trước đó. Tương tự, Agribank ghi nhận lãi suất cho vay bình quân tăng 0,7%/năm, với lãi suất cho vay ngắn hạn tối thiểu là 6,1%/năm và trung, dài hạn tối thiểu là 7,8%/năm.
Nguyên nhân và giải pháp từ chuyên gia
Một giám đốc khối khách hàng doanh nghiệp của một ngân hàng thừa nhận rằng lãi suất cho vay sản xuất kinh doanh không còn thấp như trước. Ông giải thích: "Chi phí vốn của ngân hàng đã tăng từ quý 3/2025, khiến việc duy trì lãi suất thấp trở nên khó khăn. Ngay cả ngân hàng quốc doanh như Agribank, chi phí vốn hiện đã tăng lên 2,11% thay vì 1,68% trước đây." Theo ông, công thức tính lãi suất cho vay thường dựa trên lãi suất huy động cộng với chi phí vốn và biên lợi nhuận, dẫn đến mức lãi suất có thể lên tới 11%/năm.
Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu đề xuất các giải pháp để kiểm soát lãi vay. Ông cho rằng khách hàng có thể thương lượng với ngân hàng để giảm biên độ lãi suất từ 3 - 4% xuống còn 1 - 2%. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước có thể yêu cầu các ngân hàng điều chỉnh biên độ lợi nhuận để hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí tăng cao. Ông Hiếu cũng nhấn mạnh: "Nhà điều hành có thể cung cấp vốn rẻ ra thị trường thông qua kênh trái phiếu với lãi suất thấp, giúp ngân hàng có thêm nguồn cho vay và giảm áp lực lên doanh nghiệp."
Triển vọng và khuyến nghị cho doanh nghiệp
Đại diện Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết, với mục tiêu tăng trưởng GDP 10% năm 2026, chính sách tài khóa sẽ đóng vai trò chủ đạo. Chi đầu tư phát triển dự kiến đạt trên 1,1 triệu tỉ đồng, tăng hơn 40% so với năm ngoái, và bội chi ngân sách dự toán là hơn 600.000 tỉ đồng. Dòng tiền lớn này được kỳ vọng sẽ bơm vào nền kinh tế, hỗ trợ nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng và giảm áp lực lên mặt bằng lãi suất.
Để giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, doanh nghiệp có thể xem xét huy động vốn qua kênh chứng khoán hoặc các kênh đầu tư khác. Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Khoa Tài chính - Ngân hàng Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhận định: "Việc đa dạng hóa nguồn vốn không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn mà còn tạo điều kiện cho ngân hàng cân đối chi phí và duy trì lãi suất ở mức hợp lý." Điều này có thể là chìa khóa giúp doanh nghiệp vượt qua thách thức trong giai đoạn hiện nay.
