ExxonMobil, tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới, vừa ghi nhận sản lượng dầu khí cao nhất trong 40 năm, đánh dấu sự trở lại ngoạn mục sau giai đoạn khủng hoảng. Cổ phiếu của công ty đã tăng 115% trong 5 năm qua, vượt xa các đối thủ Mỹ và châu Âu.
Chiến thắng áp đảo trước cổ đông phản kháng
Cuối tháng 5 vừa qua, ban lãnh đạo ExxonMobil giành chiến thắng áp đảo tại đại hội cổ đông thường niên, khi đa số cổ đông ủng hộ việc chuyển trụ sở pháp nhân từ New Jersey về Texas. Đề xuất này từng bị chỉ trích là làm xói mòn quyền lợi cổ đông, nhưng CEO Darren Woods tự tin tuyên bố: "Sản lượng dầu khí của tập đoàn hiện đã chạm mốc cao nhất trong vòng 40 năm qua. Chúng tôi hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một tương lai vinh quang và rực rỡ nhất trong lịch sử."
Lội ngược dòng sau thất bại năm 2020
Chỉ 5 năm trước, ExxonMobil từng chịu cú sốc lớn khi quỹ đầu cơ Engine No. 1 - chỉ nắm 0,02% cổ phần - thành công sa thải 3 giám đốc, nhắm vào chính sách khí hậu yếu kém và hiệu suất tài chính tồi tệ. Thời điểm đó, giá cổ phiếu Exxon lao dốc do đại dịch, đối thủ Chevron vượt mặt về vốn hóa, và Exxon bị loại khỏi chỉ số Dow Jones. Nhiều người nghi ngờ khả năng sống sót của CEO Darren Woods, người kiên định với chiến lược khai thác dầu.
Chiến lược táo bạo và những canh bạc lớn
Thay vì chuyển hướng sang năng lượng xanh như BP hay Shell, Exxon cùng đối tác rót 60 tỷ USD khai thác mỏ dầu Guyana - một trong những phát hiện lớn nhất thế kỷ. Năm 2022, hãng thâu tóm cổ phần dự án LNG lớn nhất thế giới tại Qatar. Năm 2023, thương vụ sáp nhập 60 tỷ USD với Pioneer Natural Resources đưa Exxon trở thành nhà sản xuất lớn nhất tại mỏ Permian (Mỹ). Những quyết định này được hưởng lợi từ biến động địa chính trị: chiến tranh Nga-Ukraine năm 2022 đẩy giá dầu lên 139 USD/thùng, và chính sách ủng hộ nhiên liệu hóa thạch của Tổng thống Donald Trump từ năm 2025.
Kết quả tài chính ấn tượng
Cổ phiếu Exxon tăng 115% trong 5 năm, vượt xa các đối thủ. Hãng hiện có trữ lượng dầu khí chứng minh lớn nhất trong số các tập đoàn phương Tây, dẫn đầu về tỷ suất sinh lời trên vốn (ROCE). Jason Gabelman, nhà phân tích tại TD Cowen, nhận xét: "Woods đã làm việc phi thường. Ông vạch ra chiến lược và kiên định bám đuổi, đầu tư mạnh khi giá dầu đáy, thâu tóm tài sản chất lượng cao, tối ưu hóa biên lợi nhuận và cắt giảm chi phí."
Cắt giảm nhân sự và tiết kiệm chi phí
Để đạt được thành công này, Exxon đã sa thải 13.000 nhân viên trong một thập kỷ, hợp nhất văn phòng và ứng dụng công nghệ mới. Đến tháng 1/2024, hãng tiết kiệm được 15,1 tỷ USD chi phí cấu trúc từ năm 2019, con số lớn hơn tất cả các công ty dầu khí quốc tế khác cộng lại. Brian Kersmanc, giám đốc danh mục đầu tư tại GQG Partners (nắm 6,3 triệu cổ phiếu Exxon), đánh giá: "Một trong những thế mạnh lớn nhất của Woods là khả năng kháng cự áp lực ESG để giữ tầm nhìn dài hạn."
Văn hóa doanh nghiệp gây tranh cãi
Tuy nhiên, một số cựu nhân viên chỉ trích hệ thống đánh giá xếp hạng của Exxon, cho rằng nó tạo ra văn hóa "dựa trên sự sợ hãi", buộc nhân viên đối đầu và triệt tiêu lẫn nhau. Những người bị xếp nhóm hiệu suất thấp phải tham gia chương trình cải thiện hoặc đối mặt sa thải. Exxon bác bỏ chỉ trích, khẳng định hệ thống thúc đẩy "hiệu suất mạnh mẽ".
Vị thế dẫn đầu khó bị lung lay
Dù Chevron đang tăng tốc, Exxon vẫn là cánh chim đầu đàn, với trữ lượng dầu khí chứng minh lớn gần gấp đôi đối thủ. Martin Houston, cựu Chủ tịch điều hành Tellurian, nhận định: "Sẽ có rất ít người dám đặt cược chống lại kịch bản Exxon tiếp tục dẫn đầu. Sự sinh tồn của Exxon chính là nhiệm vụ tối cao của CEO."
